Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή
Φωτογραφία: Σίσσυ Μόρφη
Photo by Matteo Nardone / Pacific Press/Sipa USA
Ποιοι είναι οι θεατρικοί συγγραφείς που σας ενέπνευσαν να γίνετε κι εσείς ένας από αυτούς που υπήρξαν τα πρότυπά σας;
«Σίγουρα, ως ιταλός συγγραφέας που ασχολείται τόσο με το θέατρο όσο και με τη μυθοπλασία, το μεγαλύτερο σημείο αναφοράς μου είναι ο Λουίτζι Πιραντέλο. Από εκεί και πέρα ακολουθούν ο Αλεσάντρο Μαντσόνι, ο Μπέρτολτ Μπρεχτ, ο Τόμας Μπέρνχαρντ και ο Πιερ Πάολο Παζολίνι. Από τους σύγχρονους, ο Πέτερ Χάντκε, ο Ντον Ντελίλο και – αν και δεν είναι θεατρική συγγραφέας – η Μάργκαρετ Ατγουντ».
Πώς είναι για έναν δραματουργό το άλμα από ένα λογοτεχνικό είδος που γνωρίζει καλά, το θεατρικό έργο, σε ένα άλλο; Πώς βιώσατε, με άλλα λόγια, τη μετάβαση στο πρώτο σας μυθιστόρημα;
«Πρώτα απ’ όλα, με μια μεγάλη αίσθηση ελευθερίας: το μυθιστόρημα επιτρέπει σκηνές με πλήθος, εμφανίσεις, μεγάλες ομαδικές εικόνες που στο θέατρο δεν θα μπορούσαν να αναπαρασταθούν. Στο θέατρο, οι ιστορίες πρέπει να είναι λίγες, στοιχειώδεις· το θέατρο είναι σαν να βλέπουμε μια πλάκα μικροσκοπίου που περιορίζει τα πάντα σε κάτι πρωταρχικό, απόλυτο.
Και έπειτα, ο συνομιλητής είναι διαφορετικός: στο θέατρο μιλάμε σε ένα πλήθος, σε μια συλλογικότητα, ο ηθοποιός απευθύνεται στην “πόλιν”. Σε ένα μυθιστόρημα – ακόμα κι αν το διαβάζουν χιλιάδες άνθρωποι – μιλάμε πάντα σε έναν και μόνο αναγνώστη, η σχέση είναι πολύ πιο οικεία, πιο προσωπική».
Το εστιακό σημείο της πλοκής του «Il prodigio», η εμφάνιση ενός προσώπου στον ουρανό μιας μεγάλης ιταλικής πόλης, θυμίζει επιστημονική φαντασία. Πώς αυτό το λογοτεχνικό τέχνασμα γίνεται η βάση για να αποδώσετε (και να ανατάμετε) τη σημερινή κοινωνία;
«Το “Πρόσωπο στον ουρανό” γίνεται ένας καθρέφτης στον οποίο ο καθένας αντανακλά τις επιθυμίες του, τα όνειρά του, τους φόβους του, τις ορμές του, που στις “συνήθεις συνθήκες της πραγματικότητας” παραμένουν πάντα καταπιεσμένες.
Το “Πρόσωπο” προκαλεί αναταραχή, και αυτό επιτρέπει την απελευθέρωση κάτι απωθημένου, ναι, αλλά όχι απίθανου: εμφανίζεται αυτό που είναι πραγματικά η κοινωνία, ένας άγριος τόπος, που αναζητεί απαντήσεις, εύθραυστος και βίαιος όταν δεν τις λαμβάνει.
Για εμένα το “επιστημονικοφανταστικό” στοιχείο είναι απλώς ένα τέχνασμα που χρησιμεύει για να ξεσπάσει αυτή η αντίδραση της αλήθειας, της αποκάλυψης, μέσω της οποίας η κοινωνία γίνεται πιο διαφανής, οι μηχανισμοί της πιο ορατοί. Στις κατακλυσμιαίες καταστάσεις τα πράγματα γίνονται πιο τρομακτικά, αλλά και πιο ξεκάθαρα».
Αναρωτιέμαι πώς σκέφτεστε για ένα βασικό ζήτημα που θέτει το βιβλίο σας: την πίστη. Αραγε είναι ένα ανθρωπολογικό χαρακτηριστικό καθαρά, που ξεπερνά τη θρησκεία; Δεν γίνεται να ΜΗΝ πιστεύουμε σε κάτι; Και επίσης, εσείς, σε τι πιστεύετε σήμερα;
«Πιστεύω ότι όλοι, χωρίς καμία εξαίρεση, έχουν μια θρησκεία. Ισως δεν είναι μια ομολογιακή ή θεσμική θρησκεία, αλλά ο καθένας από εμάς, για να ζήσει, αναζητεί και αναρωτιέται για έναν θεό. Η ίδια η πράξη του να ζεις, του να επιλέγεις να συνεχίζεις να ζεις κάθε μέρα, εμπεριέχει μια πράξη πίστης: μια πίστη όχι ως αφοσίωση, αλλά ως ένα μυστηριώδες στοίχημα με την πραγματικότητα.
Ναι, είναι αδύνατο να μην πιστεύεις σε τίποτα· είμαστε πάντα θρήσκοι απέναντι σε κάτι, έστω και αν είναι το χρήμα, το σεξ, ο έρωτας, η υγεία, τα παιδιά μας ή η ελεύθερη αγορά. Ο καθένας θα έπρεπε να αναρωτηθεί: ποιος είναι ο θεός μου, ποιοι είναι οι θεοί μου;
Εγώ πιστεύω στη δύναμη της τέχνης, της ομορφιάς· πιστεύω στη λυτρωτική αξία της εργασίας· πιστεύω στον έρωτα ως δύναμη βελτίωσης των ανθρώπων· πιστεύω στους ανθρώπους που αγαπώ. Πιστεύω ότι η πραγματικότητα είναι ένα αίνιγμα που η επιστήμη απέχει ακόμη πάρα πολύ από το να έχει εξαντλήσει, και γι’ αυτό ίσως πάνω απ’ όλα πιστεύω στο μυστήριο, στο σκοτάδι».