Αν θες να κατανοήσεις τον Φρόυντ πρέπει να σταθείς νοερά μπροστά στο βαρύ γραφείο του στην οδό Berggasse 19 της Βιέννης. Εκεί, ανάμεσα στα πυκνά σύννεφα καπνού από τα αγαπημένα του πούρα Don Pedro, δεν υπήρχαν τα συνηθισμένα ιατρικά εργαλεία.
Το γραφείο του ήταν γεμάτο με πάνω από 2.000 αρχαιότητες. Αιγυπτιακά αγαλματίδια, ρωμαϊκές τεφροδόχοι, ελληνικές σφίγγες. Ο Φρόυντ δεν θεωρούσε τον εαυτό του απλώς γιατρό, αλλά έναν αρχαιολόγο του νου. Όπως ο Σλήμαν ξέθαψε την Τροία, έτσι και εκείνος πίστευε πως έπρεπε να σκάψει κάτω από τα ερείπια της λογικής για να βρει τα θαμμένα, αρχέγονα ένστικτα.
Όταν διαβάζεις τις αλογόκριτες, πυρετώδεις επιστολές προς τον φίλο του Βίλχελμ Φλις την περίοδο που έκανε την επώδυνη αυτό – ανάλυσή του ανακαλύπτοντας το Οιδιπόδειο σύμπλεγμα, βλέπεις έναν άνθρωπο που δεν φοβάται το σκοτάδι.
Αυτή η αντοχή στον πόνο δεν ήταν μόνο ψυχική, έγινε και σωματική. Τα τελευταία 16 χρόνια της ζωής του υπέμεινε 33 μαρτυρικά χειρουργεία για τον καρκίνο της γνάθου. Αναγκάστηκε να φοράει μια εφιαλτική πρόθεση στο στόμα, την οποία ο ίδιος αποκαλούσε ειρωνικά «το Τέρας» (das Ungeheuer). Κι όμως, μέχρι το τέλος, αρνιόταν πεισματικά να πάρει ισχυρά παυσίπονα. Ήθελε να διατηρήσει τη σκέψη του απόλυτα διαυγή. Επέλεγε εν γνώσει του την οδύνη από τη λήθη.
Έρμαν Έσσε: Το σκληρό μάθημα για όσους ζητιανεύουν την προσοχή των άλλων
10 αποφθέγματα του Φρόυντ
- Τα παιδιά είναι εντελώς εγωκεντρικά. Αισθάνονται τις ανάγκες τους έντονα και αγωνίζονται ανηλεώς για να τις ικανοποιήσουν.
- Η θρησκεία είναι νεύρωση.
- Οι δαίμονες δεν υπάρχουν, όπως και οι θεοί άλλωστε. Είναι απλά δημιουργήματα της ψυχικής δραστηριότητας του ατόμου.
- Η γυναίκα θα πρέπει να μαλακώνει αλλά όχι να αποδυναμώνει τον άντρα.
- Δεν μπορώ να σκεφτώ καμιά άλλη ανάγκη στην παιδική ηλικία τόσο δυνατή όσο η πατρική προστασία.
- Ο πρώτος άνθρωπος που εκτόξευσε μια προσβολή αντί για μια πέτρα ήταν ο θεμελιωτής του Πολιτισμού.
- Η σκέψη είναι δράση σε πρόβα.
- Η ελευθερία του ατόμου δεν είναι αγαθό του πολιτισμού. Ήταν στο μέγιστο σημείο πριν από κάθε πολιτισμό.
- Η συνείδηση μοιάζει με συντριβάνι που παιχνιδίζει στον ήλιο και ξαναβυθίζεται στη μεγάλη υπόγεια δεξαμενή του υποσυνείδητου από όπου πηγάζει.
- Απέναντι σε κάποιον που πέθανε υιοθετούμε μια ιδιαίτερη στάση: Κάτι σαν θαυμασμό για κάποιον που τελείωσε μια πολύ δύσκολη δουλειά.
Ποιος είναι ο «κυρίαρχος άνθρωπος» του Νίτσε;