Στο σχολείο μαθαίνουμε τα βιογραφικά των μεγάλων συγγραφέων μέσα από ένα φίλτρο απόλυτης αγιογραφίας. Τους φανταζόμαστε να κάθονται σε φωτεινά γραφεία, να κοιτούν τον ουρανό και να κατεβάζουν αριστουργήματα μέσα σε μια κατάσταση θείας έμπνευσης. Η πραγματικότητα, όμως, ήταν συχνά πολύ πιο βρώμικη, σκοτεινή και σίγουρα ακατάλληλη για τα σχολικά εγχειρίδια.
Η λογοτεχνική ευφυΐα σπάνια έρχεται χωρίς το τίμημά της. Για να βυθιστείς τόσο βαθιά στην ανθρώπινη ψυχή ώστε να γράψεις ένα αριστούργημα, συνήθως πρέπει να κάνεις μια βόλτα στο δικό σου σκοτάδι.
Ας δούμε 4 περιπτώσεις κορυφαίων δημιουργών που είχαν συνήθειες τόσο μακάβριες ή αυτοκαταστροφικές, που θα έκαναν το σημερινό cancel culture να πάθει βραχυκύκλωμα.
Oι τεχνολογικοί κολοσσοί προσλαμβάνουν φιλοσόφους: H αναγκαιότητα της ηθικής απέναντι στην τεχνολογική εξέλιξη
1. Λόρδος Βύρων: Το απόλυτο goth flex
Ο ρομαντικός ποιητής που πολέμησε για την Ελλάδα δεν ήταν απλώς ένας παθιασμένος επαναστάτης, αλλά ο πρώτος πραγματικός “rockstar” της ιστορίας. Η ζωή του ήταν ένα μείγμα οργίων, χρεών και ακραίων εκκεντρικοτήτων, αλλά υπήρχε μια συνήθειά του που ξεπερνούσε τα όρια.
Όταν κληρονόμησε το Αββαείο του Νιούστεντ, βρήκε στον κήπο ένα ανθρώπινο κρανίο (πιθανότατα κάποιου μοναχού). Τι έκανε; Το έστειλε στο Λονδίνο, το γυάλισε, του έβαλε ασημένια επένδυση και το μετέτρεψε στο αγαπημένο του ποτήρι για κρασί. Μάλιστα, έγραψε και ένα ποίημα αφιερωμένο σε αυτό, το οποίο χάραξε πάνω στο ίδιο το κρανίο. Ήταν ο δικός του τρόπος να κοροϊδεύει τον θάνατο σε κάθε του γουλιά.
2. Κάρολος Ντίκενς: Η “έλξη της αποστροφής”
Τον ξέρουμε ως τον πατέρα των Χριστουγεννιάτικων ιστοριών και τον υπερασπιστή των φτωχών παιδιών. Πίσω όμως από τον Όλιβερ Τουίστ κρυβόταν ένας άνθρωπος με μια σκοτεινή, νοσηρή εμμονή: τα πτώματα.
Ο Ντίκενς έπασχε από αυτό που ο ίδιος ονόμαζε «έλξη της αποστροφής». Κάθε φορά που ταξίδευε στο Παρίσι, η πρώτη του στάση δεν ήταν κάποιο μουσείο, αλλά το νεκροτομείο της πόλης (το οποίο τότε ήταν ανοιχτό για το κοινό). Μπορούσε να περάσει ολόκληρες μέρες παρατηρώντας τα άγνωστα, παραμορφωμένα πτώματα που ξέβραζε ο Σηκουάνας, αναλύοντας τις εκφράσεις τους και προσπαθώντας να μαντέψει τις ιστορίες τους. Αυτή η μακάβρια παρατήρηση ήταν το «υλικό» που τροφοδοτούσε τις σκοτεινές περιγραφές του Λονδίνου στα βιβλία του.
3. Ονορέ ντε Μπαλζάκ: Εθισμός στην καφεΐνη
Αν νομίζεις ότι δουλεύεις πολύ, ο Μπαλζάκ θα γελούσε μαζί σου. Ο Γάλλος ρεαλιστής δεν έγραφε απλώς βιβλία, έγραφε για να ξεφύγει από τους πιστωτές του, σε έναν ρυθμό που αποτελεί τον ορισμό της τοξικής παραγωγικότητας.
Η ρουτίνα του; Ξυπνούσε στη 1 το βράδυ και έγραφε συνεχόμενα για 15 ώρες. Το καύσιμο του δεν ήταν η έμπνευση, αλλά 50 κούπες πηχτού, μαύρου καφέ την ημέρα. Όταν το στομάχι του άρχισε να καταρρέει και το υγρό δεν του έφτανε, άρχισε να μασάει απευθείας ωμούς κόκκους καφέ. Ο καφές του έδωσε τη διαύγεια να γράψει το μνημειώδες έργο «Η Ανθρώπινη Κωμωδία», αλλά ήταν και αυτός που τον σκότωσε στα 51 του χρόνια, προκαλώντας του τεράστια καρδιακά και στομαχικά προβλήματα. Κυριολεκτικά, δηλητηρίασε τον εαυτό του για την τέχνη του.
4. Άρθουρ Κόναν Ντόιλ: Ο πατέρας της λογικής σε κρίση παραλογισμού
Ο δημιουργός του Σέρλοκ Χολμς, της απόλυτης μηχανής λογικής και παρατηρητικότητας, έκρυβε το μεγαλύτερο παράδοξο από όλους. Στην πραγματική του ζωή, ο Ντόιλ ήταν φανατικός οπαδός του Πνευματισμού.
Μετά τον θάνατο του γιου του στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Ντόιλ έχασε κάθε επαφή με τον ορθολογισμό. Ξόδεψε τεράστιο μέρος της περιουσίας του και της φήμης του συμμετέχοντας σε σεάνς, προσπαθώντας να μιλήσει με φαντάσματα, και μάλιστα πίστευε ακράδαντα στην ύπαρξη νεράιδων. Έγραψε ολόκληρο βιβλίο υπερασπιζόμενος ψεύτικες φωτογραφίες με νεράιδες που είχαν τραβήξει δύο μικρά κορίτσια. Είναι τραγικό να σκέφτεσαι ότι ο άνθρωπος που δίδαξε σε γενιές αναγνωστών την αξία της λογικής σκέψης, πέθανε απόλυτα πεπεισμένος ότι τον περιτριγύριζαν ξωτικά και πνεύματα.
Κάθε φορά που ανοίγουμε ένα κλασικό βιβλίο, καλό είναι να θυμόμαστε πως δε γράφτηκε από τέλειους ανθρώπους, αλλά από βασανισμένα μυαλά που βρήκαν διέξοδο στο χαρτί. Και ίσως, ευτυχώς, που δεν μας τα είπαν αυτά στο σχολείο θα κοιτούσαμε τους φιλολόγους μας με πολύ διαφορετικό μάτι.
Ντοστογιέφσκι και Νίτσε: 6 μαθήματα αντοχής για όταν νιώθεις ότι η καθημερινότητα σε συνθλίβει