Νέα ώθηση στην προστασία και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς της Σάμου δίνει το υπουργείο Πολιτισμού με την έναρξη των εργασιών αποκατάστασης του Ιερού Ναού Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο Καρλόβασι και την απόδοση στο κοινό δύο σημαντικών μνημείων του νησιού: Του μεταβυζαντινού ναού των ‘Αη Γιαννάκηδων στο ‘Ανω Βαθύ και του Παλαιοχριστιανικού Κοιμητηρίου στο Πυθαγόρειο.
Όπως αναφέρει σημερινή ανακοίνωση του ΥΠΠΟ, οι παρεμβάσεις, συνολικού προϋπολογισμού άνω των 10 εκατ. ευρώ, χρηματοδοτούνται από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης του ΥΠΠΟ και το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, ενισχύοντας την πολιτιστική ταυτότητα της Σάμου και επιβεβαιώνοντας τη σταθερή προτεραιότητα του Υπουργείου Πολιτισμού για την προστασία, την αποκατάσταση και την ανάδειξη των μνημείων του νησιού, προς όφελος της τοπικής κοινωνίας και της πολιτιστικής ανάπτυξής του.
Η συστηματική ανασκαφική έρευνα ξεκίνησε το 1969 από τον αρχαιολόγο Κωνσταντίνο Τσάκο, ενώ στο πλαίσιο του έργου που ολοκληρώθηκε, με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, πραγματοποιήθηκε ανασκαφική έρευνα, αποκαταστάθηκε το μνημείο και διαμορφώθηκε ο περιβάλλων χώρος, ώστε να είναι πλέον ασφαλής και επισκέψιμος.
Οι ανασκαφές αποκάλυψαν την πλήρη μορφή του Κοιμητηρίου, με το κεντρικό Μαρτύριο του 4ου αιώνα, 28 κιβωτιόσχημους τάφους, 17 αρκοσόλια (αψιδωτά ταφικά μνημεία που συναντώνται, κυρίως, σε κατακόμβες) και την επαναχρησιμοποίηση παλαιότερων ελληνιστικών τάφων, επιβεβαιώνοντας τη διαχρονική χρήση του χώρου. Σημαντικά ευρήματα, όπως πήλινα αγγεία, σταυροί, κοσμήματα, περίπου 500 λύχνοι και εννέα χρυσοί σόλιδοι (εμβληματικό χρυσό νόμισμα που καθιερώθηκε από τον Μέγα Κωνσταντίνο) της εποχής του Ιουστινιανού Α΄, εμπλουτίζουν τις γνώσεις μας για τις ταφικές πρακτικές και τη ζωή των πρώτων χριστιανικών κοινοτήτων της Σάμου. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν εκτεταμένες εργασίες συντήρησης και στερέωσης του μνημείου, καθώς και έργα ανάδειξης, όπως αποστράγγιση, διαμόρφωση διαδρομών, φωτισμός, ενημερωτικές πινακίδες και χώροι θέασης και ανάπαυσης.
Όπως προσθέτει η ανακοίνωση του ΥΠΠΟ, την απόδοση στην τοπική κοινωνία των δύο ολοκληρωμένων έργων και την επίσημη αναγγελία της εγκατάστασης του αναδόχου στην Παναγία στο Καρλόβασι πραγματοποίησε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, παρουσία του μητροπολίτη Σάμου, Ικαρίας και Κορσεών κ.κ. Ευσέβιου, του βουλευτή Βορείου Αιγαίου Χριστόδουλου Στεφανάδη, του περιφερειάρχη Βορείου Αιγαίου Κωνσταντίνου Μουτζούρη, του δημάρχου Δυτικής Σάμου Θεμιστοκλή Παπαθεοφάνους, του δημάρχου Ανατολικής Σάμου Παρασκευά Παπαγεωργίου.
Σε υπηρεσιακό επίπεδο, την υπουργό στην επίσκεψή της στην Σάμο συνόδευαν η γενική γραμματέας Πολιτισμού Ολυμπία Βικάτου, ο προϊστάμενος των Διευθύνσεων Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων και Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων Θεμιστοκλής Βλαχούλης, ο προϊστάμενος της αρμόδιας Εφορίας Αρχαιοτήτων Παύλος Τριανταφυλλίδης και υπηρεσιακοί παράγοντες.