Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή
Στις «Τρωάδες» δεν φτάνει κουβαλώντας κάποια εμβληματική παράσταση στο μυαλό. Η ουσιαστική συνομιλία της είναι με κείμενα: «Εχω μια συνομιλία με τη διασκευή που έκανε ο Ζαν-Πολ Σαρτρ – και μια πολύ πιο μακρινή με τον Σενέκα. Η διασκευή του Σαρτρ αναφέρεται στα γεγονότα της Αλγερίας· είναι, στην ουσία, μια αντιαποικιοκρατική μεταφορά. Εχει πιο πολιτικό λόγο, έχει αφαιρέσει κάποια πράγματα».
Ως βάση όμως διάλεξε τη μετάφραση του Γιάννη Τσαρούχη – του ζωγράφου – και ο λόγος είναι απολύτως χαρακτηριστικός της: «Ως βάση για τη διασκευή, το τονίζω, γιατί υπάρχει πολύ υλικό που έχει μετασχηματιστεί. Η μετάφραση, που και αυτή φλερτάρει λίγο με τη διασκευή, έχει κάτι από τον ίδιο τον Τσαρούχη μέσα της – υπάρχει τέτοια δύναμη και αμεσότητα στον λόγο που νιώθεις ότι δεν υπάρχει αυτή η προσπάθεια για λογοτεχνική καλλιέπεια. Αυτό ήταν που με κέρδισε και σκέφτηκα ότι θα ήθελα να είναι η βάση επάνω στην οποία θα πατήσω. Αυτό είναι το βασικό χαρακτηριστικό – και, φυσικά, είναι πολύ ανθρώπινη· έχει πολύ την αίσθηση των ανθρώπων και όχι του υψηλού λόγου, του σχήματος ή του συμβόλου».
Το αποτέλεσμα είναι ένα σύνολο είκοσι δύο ερμηνευτών διαφορετικών ηλικιών, με και χωρίς αναπηρία, με κέντρο τη μουσικότητα· Η γλώσσα του Τσαρούχη ντύνεται με τη μουσική του Λευτέρη Βενιάδη με ζωντανούς μουσικούς επάνω στη σκηνή – πιάνο, κρουστά, όμποε –, ενώ η κίνηση του Τάσου Παπαδόπουλου δουλεύει ακριβώς επάνω σε αυτό που η σκηνοθέτρια θέτει στο κέντρο: τη συνύπαρξη διαφορετικών σωμάτων, φωνών και εμπειριών. Το περιγράφει πολύ ωραία το σημείωμα της παράστασης: «Οι Τρωάδες της δεν είναι μόνο τα όμορφα, υγιή κορμιά των προνομιούχων γυναικών της οικογένειας του Πριάμου (…) Είναι και σώματα – ανήλικα, ανάπηρα, ηλικιωμένα – που ούτε πριν από τον πόλεμο αποφάσιζαν για τον εαυτό τους, ενώ σπάνια είχαν το προνόμιο της αφήγησης. Αιχμάλωτες μετά την άλωση της πόλης τους (…) βιώνουν την απώλεια, μα δεν παραδίδονται. (…) Σταδιακά το πένθος τους μετασχηματίζεται σε μια εύθραυστη αλλά επίμονη μορφή εξέγερσης, με την αλληλεγγύη να είναι πλέον η μεγαλύτερή τους δύναμη».
Φεύγοντας από την πρόβα, η πιο έντονη εικόνα που μένει είναι αυτή της συνύπαρξης – αυτής που επάνω στη σκηνή φαντάζει ομαλή και αυτονόητη και έξω, στην κοινωνία, τόσο δύσκολη. Ισως αυτό να είναι, τελικά, το πιο πολιτικό στοιχείο της παράστασης: όχι ότι μιλάει για τον πόλεμο, αλλά ότι, για δύο βραδιές στην Επίδαυρο, δείχνει εμπράκτως πώς θα ήταν ένας κόσμος που δεν αφήνει κανέναν απ’ έξω. Και αν, όπως μου είπε και η ίδια η Ευθυμίου, η αλλαγή έρχεται απελπιστικά αργά, τουλάχιστον το λιθαράκι μπήκε – ακόμη και εκεί που δεν θα έπρεπε να είχε καθυστερήσει τόσο.
INFO
«Τρωάδες» του Ευριπίδη, µια παραγωγή του Εθνικού Θεάτρου, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου: Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου, 31 Ιουλίου και 1 Αυγούστου. Αγοράστε εισιτήρια από το InTickets.
Χορηγός παράστασης & προσβασιµότητας για άτοµα µε αισθητηριακές αναπηρίες: Alpha Bank, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «Πολιτισµός για όλους».