Πόσο πρόθυμοι είμαστε να αναζητήσουμε την αλήθεια, όταν υπάρχει η πιθανότητα να μη μας δικαιώσει; Ο Μπέρτραντ Ράσελ, στο απόσπασμα που ακολουθεί, ζητά από τον άνθρωπο να εξετάσει ακριβώς αυτή την απροθυμία. Την ευκολία με την οποία βαφτίζουμε αληθινό ό,τι επιθυμούμε και την ακόμη πιο ύπουλη βεβαιότητα πως μια πεποίθηση, επειδή μας φαίνεται κοινωνικά ωφέλιμη, δικαιούται να παρακάμπτει τα γεγονότα.
Η δεύτερη περίπτωση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Μπορούμε να αναγνωρίσουμε την ιδιοτέλεια εκείνου που παραποιεί την πραγματικότητα για να εξυπηρετηθεί. Δυσκολευόμαστε περισσότερο όταν η παραποίηση εμφανίζεται με αγαθές προθέσεις, όταν υπόσχεται να προστατεύσει μια κοινότητα, να διαφυλάξει μια ελπίδα ή να υπηρετήσει έναν ευγενή σκοπό. Για τον Ράσελ, όμως, η επιθυμητή συνέπεια μιας πίστης δεν αποτελεί απόδειξη της αλήθειας της. Η σκέψη οφείλει να αντέχει και τα συμπεράσματα που της είναι δυσάρεστα.
Ματθαίος Γιωσαφάτ: Όταν το παιδί καλείται να καλύψει τις ανάγκες του γονιού
«Θα ήθελα να πω δύο πράγματα, ένα πνευματικό – διανοητικό και ένα ηθικό:
Το διανοητικό είναι το εξής: Όταν μελετάτε οποιοδήποτε θέμα ή φιλοσοφία, εξετάστε μόνο τα δεδομένα και όποια αλήθεια επιβεβαιώνεται από τα δεδομένα αυτά.
Ποτέ μην αφήνετε τον εαυτό σας να πιστεύει είτε αυτό που θέλετε ή αυτό που νομίζετε ότι θα έχει ευεργετικές κοινωνικές επιπτώσεις αν το πιστεύατε, παρά μόνο και αποκλειστικά επικεντρωθείτε στο ποια είναι τα γεγονότα και η αλήθεια τους.
Αυτό είναι το διανοητικό κομμάτι των όσων θα έλεγα.
Το ηθικό που θα ήθελα να τους πω είναι πολύ απλό.
Η αγάπη είναι σοφή, το μίσος είναι ανόητο.
Σε αυτόν τον κόσμο, που έρχεται σε όλο και πιο στενή επαφή, θα πρέπει να μάθει να ανέχεται ο ένας τον άλλο.
Πρέπει να συμβιβαστούμε με το γεγονός ότι μερικοί άνθρωποι λένε πράγματα που δεν μας αρέσουν.
Μπορούμε να ζήσουμε μαζί μόνο με αυτόν τον τρόπο, και αν θέλουμε να ζήσουμε μαζί και να μην πεθάνουμε μαζί πρέπει να φέρουμε ένα είδος φιλανθρωπίας και ένα είδος ανεκτικότητας που είναι απολύτως ζωτικής σημασίας για τη συνέχιση της ανθρώπινης ζωής σε αυτόν τον πλανήτη.»
Άγγελος Τερζάκης: 10 αποφθέγματα για τις αλήθειες που μας χαλάνε την ησυχία