Πόσο εφικτό είναι να κατακτήσει κανείς την ηθική τελειότητα; Για τον Βενιαμίν Φραγκλίνο, έναν από τους πιο πολυμήχανους στοχαστές της ιστορίας, αυτό δεν ήταν απλώς ένα θεωρητικό ερώτημα, αλλά ένας πρακτικός, καθημερινός στόχος.
Σε νεαρή ηλικία, αρνούμενος να αφήσει την εξέλιξη του χαρακτήρα του στην τύχη, σχεδίασε ένα πρωτοποριακό «σύστημα» αυτοβελτίωσης.
Μελετώντας την ανθρώπινη φύση, συνέθεσε έναν κώδικα αξιών που θα τον βοηθούσε να τιθασεύσει τα πάθη του, να βάλει τάξη στη ζωή του και να λειτουργεί με γνώμονα το κοινό καλό. Αν και στο διάσημο προσωπικό του σημειωματάριο κατέγραφε αρχικά 13 βασικές αρετές, η ευρύτερη φιλοσοφία του και τα διαχρονικά του αποφθέγματα συνθέτουν έναν ευρύτερο και πλήρη οδηγό ηθικής ανάτασης.
Από την απόλυτη εγκράτεια μέχρι τη βαθιά, σχεδόν επαναστατική προσέγγιση της δικαιοσύνης, οι παρακάτω αρχές δεν αποτελούν απλώς κανόνες ή αυστηρούς περιορισμούς. Είναι εργαλεία εσωτερικής ελευθερίας. Είναι ένας διαρκής καθρέφτης της προσπάθειας του ανθρώπου να χτίσει έναν ακέραιο χαρακτήρα και να γίνει η καλύτερη δυνατή εκδοχή του εαυτού του.
Ακολουθούν οι 14 αρετές και κανόνες ζωής, όπως αποστάχθηκαν μέσα από τη φιλοσοφική σκέψη και τη δράση του:
14 αποφθέγματα του Βενιαμίν Φραγκλίνου
- Μην τρώτε μέχρι να φουσκώσετε. Μην πίνετε μέχρι να μεθύσετε.
- Η δικαιοσύνη δεν θα επιτευχθή μέχρι ως ότου αυτοί που μένουν ανεπηρέαστοι απ’ την αδικία, να είναι εξίσου εξοργισμένοι με όσους επηρεάζονται.
- Να μιλάτε μόνο όταν είναι να πείτε κάτι που θα ωφελήσει είτε τους άλλους είτε τον εαυτό σας. Αποφύγετε τις ασήμαντες συζητήσεις.
- Τοποθετήστε όλα τα πράγματά σας στη σωστή τους θέση. Δώστε σε κάθε κομμάτι της επιχείρησής σας τον χρόνο του.
- Αποφασιστικότητα: Αποφασίστε να κάνετε αυτό που πρέπει. Κάντε οπωσδήποτε αυτό που αποφασίσατε.
- Να ξοδεύετε μόνο για να κάνετε καλό σε άλλους ή στον εαυτό σας· με άλλα λόγια, μην επιτρέπετε σε τίποτε να πάει χαμένο.
- Μην αφήνετε τον χρόνο να κυλά άσκοπα. Πάντα να ασχολείστε με κάτι χρήσιμο. Βγάλτε από το πρόγραμμά σας όλες τις ανώφελες ενέργειες.
- Να μην ανέχεστε τη ρυπαρότητα στο σώμα, στα ρούχα ή στην κατοικία σας.
- Μην εκνευρίζεστε με ασήμαντα πράγματα ή με συνηθισμένα και αναπόφευκτα ατυχήματα.
- Να χρησιμοποιείτε σπάνια τον ηδονισμό και μόνο για θέματα υγείας και αναπαραγωγής – ποτέ σε υπερβολικό βαθμό, ούτε σε βάρος της δικής σας γαλήνης και υπόληψης ή κάποιου άλλου.
- Μιμηθείτε τον Ιησού και τον Σωκράτη.
- Μη χρησιμοποιείτε βλαβερό δόλο. Να σκέπτεστε άκακα και δίκαια- και αν μιλάτε, να μιλάτε αναλόγως.
- Μην αδικείτε κανέναν βλάπτοντάς τον ή παραλείποντας τα ευεργετήματα που είναι καθήκον σας.
- Αποφύγετε τις ακραίες καταστάσεις. Αποφύγετε τις προσβολές όσο κι αν νομίζετε ότι το αξίζουν.
Ο Μαρσέλ Προυστ αυτοσυστήνεται μέσα από το ημερολόγιο του
Φωτογραφία εξωφύλλου