Κατερίνα Φραγκουλοπούλου
Πιστή στο πνεύμα του Ευριπίδη αλλά με σύγχρονα αντιπολεμικά μηνύματα είναι η παράσταση Τρωάδες, σε σκηνοθεσία Ελένης Ευθυμίου. Ιδιαίτερα αναδεικνύεται η καταπίεση και η αντίσταση των γυναικών, ενώ πολύ σημαντική είναι η συμβολή των ατόμων με αναπηρία.
Ο Ευριπίδης έγραψε τις Τρωάδες το 415 π.Χ., όταν στον ελλαδικό χώρο μαινόταν ο Πελοποννησιακός Πόλεμος και ο επεκτατισμός των Αθηναίων είχε πάρει τεράστιες διαστάσεις, με την εκστρατεία στη Σικελία και την καταστροφή της Μήλου. Οι Τρωάδες δηλαδή από τη γέννησή τους είχαν βαθύ πολιτικό και αντιπολεμικό χαρακτήρα, καθώς εκφράζουν την ανησυχία του συγγραφέα για την πορεία της Αθηναϊκής δημοκρατίας και προειδοποιούν για την τροπή του πολέμου και το τεράστιο κόστος του τόσο για τους ηττημένους, όσο και για τους νικητές.
Η ιστορία εξελίσσεται σε ένα στρατόπεδο, όπου οι αιχμάλωτες Τρωαδίτισσες αρχόντισσες θρηνούν για την απώλεια των ανθρώπων τους αλλά και του τρόπου ζωής τους και αγωνιούν για το μέλλον τους στα χέρια των κατακτητών τους ως σκλάβες ή/και παλλακίδες. Τρεις είναι οι κεντρικές φιγούρες της τραγωδίας, η Εκάβη, η Ανδρομάχη και η Κασσάνδρα που προορίζονται για τις αυλές του Οδυσσέα, του Νεοπτόλεμου και του Αγαμέμνονα, αντίστοιχα. Από τους νικητές εμφανίζονται επί σκηνής ο κήρυκας Ταλθύβιος, που δείχνει κάποια ίχνη συμπάθειας απέναντί τους και ο Μενέλαος για να παραλάβει την Ελένη, λίγο νευρωτικός και πολύ υπερφίαλος καθώς αντλεί τη δόξα του κυρίως από τα ανδραγαθήματα άλλων.
Το σκηνικό είναι ένα φαιό, αφιλόξενο στρατόπεδο συγκέντρωσης γεμάτο λαγούμια και λάσπες
Η παράσταση που έστησε για το Εθνικό Θέατρο η Ελένη Ευθυμίου, στηριγμένη στη μετάφραση του Γιάννη Τσαρούχη, μένει πιστή στο πνεύμα του Ευριπίδη παρεμβαίνοντας και αλλάζοντας κάποια πράγματα για να δώσει έμφαση, πιστεύω, σε κάποιες πλευρές. Στον πρόλογο, για παράδειγμα, αντί για τον Ποσειδώνα και την Αθηνά, την περιγραφή της καταστροφής που επήλθε αλλά και τα δεινά που περιμένουν τους νικητές περιγράφουν τα παιδιά του Απόλλωνα/Λοξία παίζοντας με όλη τους την αθωότητα πόλεμο. Η Ανδρομάχη αυτοκτονεί μαζί με τον Αστυάνακτα, όταν στρατιώτες επιχειρούν να της τον πάρουν για να τον σκοτώσουν, αναδεικνύοντας την αδιέξοδη φρίκη της αιχμαλωσίας. Η Κασσάνδρα, σε έναν καταπληκτικό μονόλογο, προβλέπει το τέλος του Αγαμέμνονα και το δικό της, τραγουδάει τραγούδια του «γάμου» της και καταστρέφει την παρθενιά της, αποκτώντας με αυτόν τον ακραίο τρόπο, έστω και στιγμιαία τον έλεγχο του σώματός της και της μοίρας της. Στον διάλογο που προηγείται της αναχώρησης της Ελένης και που προσομοιάζει με δίκη, αυτή κάνει μια απόλυτη και πολιτική καταγγελία του ιμπεριαλιστικού χαρακτήρα του πολέμου.
Κεντρική φιγούρα της τραγωδίας ωστόσο είναι η Εκάβη (εξαιρετική η Λυδία Φωτοπούλου). Η Εκάβη που έχασε σύζυγο και παιδιά, που είναι έρμαιο στις ορέξεις των νικητών (γυναικεία μοίρα;), που νιώθει να στερεύει κάθε ελπίδα, που είναι γεμάτη μίσος και πάθος για εκδίκηση, που κατορθώνει να βρει δύναμη στη μνήμη και στον λόγο και έτσι να στηρίξει όλες αυτές τις γυναίκες – συμπατριώτισσές της, είτε προορίζονται για σκλάβες, αν λόγω καταγωγής περιποιούν τιμή στον αφέντη τους, είτε για αφανισμό, αν είναι άσημες ή «άσχημες» μαζί με τα τελευταία απομεινάρια της Τροίας.
Το σκηνικό (Ευαγγελία Κιρκινέ) είναι ένα φαιό, αφιλόξενο στρατόπεδο συγκέντρωσης γεμάτο λαγούμια και λάσπες, που καταπίνει το φως και αποτελεί τη στέρεη βάση για την ανάπτυξη της τραγωδίας. Οι φωτισμοί (Ζωή Μολυβδά – Φαμέλη) και η μουσική (Λευτέρης Βενιάδης), που εκτελείται ζωντανά υποστηρίζουν αποτελεσματικά τα δρώμενα. Τα κουστούμια (Άγγελος Μέντης) είναι τα ρούχα των ανθρώπων που δεν έχουν τίποτα πια. Μια ιδιαίτερη πινελιά είναι οι στολές των Ελλήνων στρατιωτών με τα full – face, που αποτελούν μια τελείως σύγχρονη εικόνα καταστολής.
Οι 22 ηθοποιοί του θιάσου λειτουργούν σαν καλοκουρδισμένο ρολόι. Πέρα από τη Λυδία Φωτοπούλου, εξαιρετικές ερμηνείες δίνουν και ο Αργύρης Ξάφης (Ταλθύβιος) και η Εύη Σαουλίδου (Ανδρομάχη). Ιδιαίτερη αναφορά ωστόσο πρέπει να γίνει στα άτομα με και χωρίς αναπηρία της ομάδας Εν Δυνάμει, που υποστήριξαν την παράσταση.
Τέλος, να πούμε ότι δόθηκε ιδιαίτερο βάρος στο θέμα της προσβασιμότητας στην παράσταση με υπότιτλους και ερμηνεία στη νοηματική αλλά και με ειδική φροντίδα για άτομα με προβλήματα όρασης.
Μετά από διαδοχικά sold out, υπάρχει περιορισμένη διαθεσιμότητα εισιτηρίων μόνο για την παράσταση στις 23/9 στο θέατρο Βράχων.