Η αποκατάσταση του νοτιοανατολικού ναού, η ανάδειξη της Οδού των Παναθηναίων, οι νέες διαδρομές περιήγησης και οι παρεμβάσεις προσβασιμότητας υπηρετούν ακριβώς αυτή τη φιλοσοφία: δεν επιδιώκουν να εντυπωσιάσουν τον επισκέπτη, αλλά να τον βοηθήσουν να κατανοήσει καλύτερα την πόλη στην ιστορική συνέχεια της.
Κάθε μέρα, χιλιάδες επισκέπτες διασχίζουν τον χώρο ακολουθώντας την πορεία από τη Στοά του Αττάλου προς τον Ναό του Ηφαίστου και την Ακρόπολη.
Είθισται, μάλιστα, οι περισσότεροι να σταματούν μπροστά στα εμβληματικά μνημεία του χώρου αλλά λίγοι να αντιλαμβάνονται ότι, στη νοτιοανατολική του γωνιά, σώζεται ένα από τα πιο ενδιαφέροντα οικοδομήματα της ρωμαϊκής Αθήνας: ένας ναός που χτίστηκε τον 2ο αιώνα μ.Χ., χρησιμοποιώντας σε μεγάλο βαθμό αρχιτεκτονικά μέλη από τον κλασικό ναό της Αθηνάς στο Σούνιο, και ο οποίος, παρά τη σημασία του, έμεινε για δεκαετίες σχεδόν αθέατος μέσα στον ίδιο τον αρχαιολογικό χώρο.
Το σημαντικό είναι ότι η επέμβαση δεν αφορά μόνο ένα μεμονωμένο μνημείο αλλά περιλαμβάνει παράλληλες εργασίες στην Οδό των Παναθηναίων, με στόχο να αποκατασταθεί η ιστορική συνέχεια της διαδρομής και να γίνει ευκολότερα αντιληπτή η σχέση του ναού με τον υπόλοιπο αρχαιολογικό χώρο.
Παράλληλα, η στατική μελέτη υποστήριξε το σύνολο των επεμβάσεων, ώστε η αποκατάσταση να υπηρετεί όχι μόνο την ασφάλεια του μνημείου αλλά και την κατανόηση της αρχικής μορφής του.
Η Οδός των Παναθηναίων ως άξονας της αφήγησης
Ιδιαίτερη βαρύτητα φαίνεται αποκτά και η ανάδειξη της Οδού των Παναθηναίων, του σημαντικότερου δρόμου της αρχαίας Αθήνας, από τον οποίο διέρχονταν η μεγάλη πομπή των Παναθηναίων με προορισμό τον Ιερό Βράχο.
Η διαδρομή αυτή συνέδεε τα βασικά δημόσια και θρησκευτικά κέντρα της πόλης και αποτελούσε έναν από τους κυριότερους άξονες της αθηναϊκής ζωής. Οι προβλεπόμενες παρεμβάσεις είχαν, κυρίως, ως στόχο την ανάδειξη των σωζόμενων λιθόστρωτων τμημάτων της, τη βελτίωση της προσβασιμότητας και την αποκατάσταση της σχέσης της με τον νοτιοανατολικό ναό.
Με τον τρόπο αυτό, ο επισκέπτης δεν θα αντικρίζει πλέον αποσπασματικά κατάλοιπα, αλλά θα μπορεί να αντιλαμβάνεται την οργανική σύνδεση του μνημείου με τον ιστορικό άξονα που διέσχιζε την Αγορά.
Η επιλογή αυτή αντανακλά μια ευρύτερη αντίληψη που εφαρμόζεται τα τελευταία χρόνια σε σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους διεθνώς: στόχος δεν είναι μόνο η προστασία των μνημείων, αλλά και η αποκατάσταση της αναγνωσιμότητας του ιστορικού τοπίου, ώστε ο επισκέπτης να κατανοεί τις σχέσεις ανάμεσα στα κτίρια, τις διαδρομές και τις διαφορετικές χρονικές φάσεις της πόλης.
Να ξαναδιαβάσουμε την Αρχαία Αγορά
Η αξία της συγκεκριμένης επέμβασης έγκειται, επομένως, ακριβώς στην προσπάθεια να αποκατασταθεί η δυνατότητα του επισκέπτη να μελετά και να αντιλαμβάνεται τον χώρο όπως λειτουργούσε στην αρχαιότητα.
Για δεκαετίες ο νοτιοανατολικός ναός αποτελούσε ένα μνημείο που οι περισσότεροι προσπερνούσαν χωρίς να αντιληφθούν ούτε τη σημασία του ούτε τη μοναδική ιστορία του, που συνδέει την Αρχαία Αγορά με το Σούνιο μέσω της επαναχρησιμοποίησης των κιόνων του ναού της Αθηνάς.
Με την ολοκλήρωση των εργασιών, ο ναός φιλοδοξεί να επανενταχθεί στη φυσική και ιστορική του θέση, αποκτώντας ξανά την οπτική παρουσία που είχε όταν δέσποζε δίπλα στην Οδό των Παναθηναίων. Σε έναν αρχαιολογικό χώρο που εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς για εκατομμύρια επισκέπτες από όλον τον κόσμο, η ουσία της επέμβασης δεν βρίσκεται μόνο στην αποκατάσταση λίθων, κιόνων ή θεμελίων αλλά στην αποκατάσταση των σχέσεων: ανάμεσα στα μνημεία, στις διαδρομές και στην ίδια την αφήγηση της πόλης.
Από εδώ και στο εξής, όσοι θα διασχίζουν την Οδό των Παναθηναίων δεν θα συναντούν απλώς έναν ακόμη αποκατεστημένο ναό αλλά θα μπορούν να αντιλαμβάνονται με μεγαλύτερη σαφήνεια πώς αυτό το οικοδόμημα συνδεόταν με τον δημόσιο χώρο της αρχαίας Αθήνας και γιατί η θέση του υπήρξε τόσο κομβική-μια θέση που φαίνεται να ανακτά, εκ νέου, σήμερα με μια απολύτως οργανική θέση με την ίδια την πόλη.