Υπονομεύοντας την αρρενωπότητα
Το 1954 επιστρέφει στα γουέστερν με το «Far Country» (1954), όπου και πάλι – εκτός από τον Στιούαρτ, επαναφέρει και το θέμα της απληστίας, ενώ από το έξοχο καστ ξεχωρίζουν οι Γουόλτερ Μπρέναν και Ρουθ Ρόμαν. Το 1955 γυρίζει το ενδιαφέρον πολεμικό δράμα «Strategic Air Command», ενώ την ίδια χρονιά ολοκληρώνει τη συνεργασία του με τον Τζίμι Στιούαρτ με την αριστουργηματική «Καταραμένη Κοιλάδα». Εδώ για πρώτη φορά ο Μαν σκάβει ακόμη πιο βαθιά στην ψυχολογία των ηρώων, υπογραμμίζοντας και συνάμα υπονομεύοντας την βλαβερή αρρενωπότητα, ενώ στα ανοιχτά σινεμασκόπ πλάνα του, με τη βοήθεια του φυσικού τοπίου (μία από τις μεγάλες αρετές του ήταν και η επιλογή φυσικών τοποθεσιών), αναδεικνύει τον χαμένο ηρωισμό του παρελθόντος, με τον Στιούαρτ να είναι υποβλητικός με τα αμφίσημα στοιχεία του χαρακτήρα του και τον συμπρωταγωνιστή Άρθουρ Κένεντι να αποκαθηλώνει την αρσενική παλικαριά.
Το αστέρι στον αντιήρωα
Αμέσως μετά σκηνοθετεί το χορταστικό και όμορφο γουέστερν «The Last Frontier» με τον συμπαθή γίγαντα και μονοδιάστατο Βίκτορ Ματσιούρ, που όμως εντάσσεται αρμονικά στο καλογραμμένο στόρι και τους σύνθετους χαρακτήρες, ενώ το 1957 παραδίδει ένα από τα καλύτερα γουέστερν της κλασικής εποχής. Το αριστουργηματικό «The Tin Star», που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και η άλλη όψη του νομίσματος του «Τρένου θα Σφυρίξει Τρεις Φορές», καθώς το αστέρι του σερίφη, σύμβολο της νομιμότητας στο φαρ-ουέστ δεν πέφτει στη λάσπη, αλλά ούτε στον ήρωα. Τοποθετείται σε έναν ντροπαλό, καχεκτικό αντιήρωα, έναν άνθρωπο με αρχές, αξίες και ψυχικό σθένος, κόντρα στους «νοικοκυραίους» μιας πόλης και τους τραμπούκους που τους καταδυναστεύουν. Υπέροχη ασπρόμαυρη φωτογραφία και ένας Άντονι Πέρκινς να στέκεται επάξια δίπλα στον θρυλικό Χένρι Φόντα. Και μόνο η αρχική σεκάνς, που μοιάζει με μονοπλάνο, είναι ενδεικτική της σκηνοθετικής ευφυίας του Μαν.
Επικές υπερπαραγωγές
Ουσιαστικά κλείνει τον κύκλο των γουέστερν το 1958, με το έξοχο «Ο Άνθρωπος Από τη Δύση», που θυμίζει ψυχολογικό θρίλερ, στο οποίο πρωταγωνιστούν αξιοθαύμαστα Γκάρι Κούπερ και Λι Τζ. Κομπ, για να μπει στον χώρο του επικού ιστορικού θεάματος. Το 1961 παρουσιάζει το κλασικό «Ελ Σιντ», αξιοποιώντας το καλογραμμένο σενάριο και έχοντας τα εφόδια να διαχειριστεί μία σπάνια υπερπαραγωγή (8.000 κομπάρσοι, γιγάντια ντεκόρ, 35 κατασκευές πλοίων κλπ), δημιουργώντας μία από τις καλύτερες ταινίες του είδους με τον Τσάρλτον Ίστον και την Σοφία Λόρεν (κεντρ. φωτ.). Ακολουθεί η εντυπωσιακή υπερπαραγωγή, αλλά όχι το ίδιο πετυχημένη, «Η Πτώση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας», κάτι που φάνηκε εμφαντικά και στα ταμεία, για να κλείσει με τη σφιχτοδεμένη επική πολεμική περιπέτεια «Οι Ήρωες του Τέλεμαρκ», με Κερκ Ντάγκλας και Ρίτσαρντ Χάρις.
Φινάλε θρίλερ
Ο Άντονι Μαν, που έζησε μία ζωή μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, παντρεύτηκε τρεις φορές – δεύτερη σύζυγός του η πανέμορφη Ισπανίδα ηθοποιός Σάρα Μοντιέλ – και απέκτησε τρία παιδιά, πέθανε ξαφνικά στις 29 Απριλίου του 1967 σε δωμάτιο ξενοδοχείου στο Βερολίνο, όπου είχε αρχίσει τα γυρίσματα του κατασκοπικού θρίλερ «A Dandy in Aspic», με τον Λόρενς Χάρβεϊ, ο οποίος ολοκλήρωσε και τα γυρίσματα.
Η αγένεια στη λεωφόρο της δόξας
Για την προσφορά του στον κινηματογράφο, απέκτησε ένα αστέρι στη Λεωφόρο της Δόξας του Χόλιγουντ, μία ασήμαντη επιβράβευση για το μέγεθος της σκηνοθετικής του δεινότητας. Μια αγένεια απέναντι στον σκηνοθέτη που συνέβαλε στον μύθο του γουέστερν και του φιλμ νουάρ. Και ταυτόχρονα μια υπενθύμιση για όσους αγαπούν τα δυο σχεδόν μουσειακά κινηματογραφικά είδη, ότι η απαξίωσή τους σήμερα, δεν οφείλεται αποκλειστικά στην αλλαγή των εποχών και τη λαίλαπα των ραμποϊδών ηρώων αρχικά και στη συνέχεια των ψηφιακών υπερηρώων της Marvel, αλλά κυρίως στην έλλειψη μεγάλων σκηνοθετών, εμπνευσμένων καλλιτεχνών και ατσάλινων χαρακτήρων, όπως ο Άντονι Μαν.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ