Έπειτα από περισσότερα από εξήντα χρόνια αδιάλειπτης δημιουργικής δραστηριότητας, το έργο της Βικτώριας Σκαρλάτου
Μαρία Φραγκουδάκη – «Εσύ — Θυμήσου με. Χωρίς μπλε, δεν υπάρχει πράσινο. Γη — Στάσου ελεύθερη»: Έκθεση στη Roma Gallery Ο επιμελητής της έκθεσης Κοσμάς Νικολάου αναφέρει χαρακτηριστικά: Όταν είδα για πρώτη φορά τους πίνακες της Βικτώριας Σκαρλάτου, δεν γνώριζα τίποτα για την προσωπικότητα και την καλλιτεχνική της πορεία. Θυμάμαι να φωτογραφίζω τα έργα της στους τοίχους του σπιτιού του γιου της, στο Άμστερνταμ. Είχα εντυπωσιαστεί από τη δύναμη ενός κόσμου που παρουσιαζόταν πάνω στον καμβά με αποφασιστικότητα και τόλμη. Τρία χρόνια αργότερα, εκείνες οι πρώτες εικόνες έχουν ενταχθεί σε ένα αρχείο που δημιουργήσαμε μαζί, μέσα από μια μακρά διαδικασία καταγραφής, ταξινόμησης και μελέτης. Η απορία μου παραμένει η ίδια από την πρώτη στιγμή: πώς ένα έργο τόσο ανεπτυγμένο, ολοκληρωμένο και συνεπές δεν είχε παρουσιαστεί ποτέ δημόσια; Η έκθεση αυτή παρουσιάζει ένα μικρό μέρος από το εκτενές έργο της. Από τα περίπου 180 έργα που καταγράφηκαν, επιλέχθηκαν 61 που επιχειρούν να αποδώσουν τη συνοχή και την εξέλιξη αυτού του σύμπαντος. Η έκθεση που επιμελείται ο εικαστικός και ερευνητής Κοσμάς Νικολάου αποτελεί αποτέλεσμα μιας εκτεταμένης διαδικασίας καταγραφής, αρχειοθέτησης και τεκμηρίωσης περίπου 180 έργων, σχεδίων, σημειώσεων και προφορικών ιστοριών της καλλιτέχνιδας. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του Γραφείου Αρχειακών Μελετών / Office for Archival Development, μιας καλλιτεχνικής και επιμελητικής πρωτοβουλίας για την ανάδειξη αρχείων και συλλογών που έχουν παραμείνει εκτός δημόσιας θέασης. Ο Νικολάου συνεχίζει: Η Βικτώρια Σκαρλάτου συστήνεται ως «σχεδιάστρια». Σήμερα αντιλαμβάνομαι αυτή την ιδιότητα ως κεντρικό στοιχείο της πρακτικής της. Η εκπαίδευση και η εργασία της στο Γραφείο Δοξιάδη στα τέλη της δεκαετίας του 1960 δεν αποτελούν απλώς ένα βιογραφικό στοιχείο, αλλά εξηγούν τον τρόπο με τον οποίο κατασκευάζει τις εικόνες της. Οι μορφές της προέρχονται από τη μνήμη, την καθημερινότητα, τις ανθρώπινες σχέσεις, την παρατήρηση, αλλά και από έναν εσωτερικό κόσμο πνευματικών αναζητήσεων. Για δεκαετίες δημιουργεί μια προσωπική βιβλιοθήκη εικόνων: σώματα, πρόσωπα, αντικείμενα, σύμβολα και σχήματα, τα οποία επανασυνθέτει σε νέες αφηγήσεις. Επίπεδα χρώματα, έντονα περιγράμματα, λέξεις και σύμβολα δημιουργούν μια αναγνωρίσιμη γλώσσα που συνομιλεί με την pop art, τον σουρεαλισμό και τη βυζαντινή αγιογραφία, χωρίς να περιορίζεται σε καμία από αυτές. Τα 61 έργα της έκθεσης χαράσσουν νοερά μια διαδρομή μέσα στο σύμπαν της καλλιτέχνιδας: Από τον κόσμο της καθημερινής εμπειρίας, όπου άνθρωποι, αντικείμενα και σχέσεις μετατρέπονται σε χαρακτήρες και σύμβολα, περνά στα ώριμα έργα όπου το σώμα, η πόλη και η φύση αποσυντίθενται και επανασυνδέονται μέσα από αόρατες δυνάμεις, πνευματικές μορφές και μεταφυσικές αναζητήσεις. Στην τελευταία ενότητα, η αφήγηση υποχωρεί και η ζωγραφική οδηγείται προς τη γεωμετρία, τη γραμμή και το χρώμα. Επιμέλεια: Κοσμάς ΝικολάουΜια εκτεταμένη διαδικασία καταγραφής, αρχειοθέτησης και τεκμηρίωσης
