Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή
O Ζογκλέρ από τις κάρτες Visconti-Sforza του Μπονιφάτσο Μπέμπο (περ. 1456-1458).
«Ο θεός Θωθ καταγράφει την κρίση της ψυχής ενός νεκρού άνδρα», πάπυρος από το «Βιβλίο των Νεκρών» (Αίγυπτος, 3ος αιώνας π.Χ.). Η αιγυπτιακή μυθολογία συνδέεται συμβολικά με τη μεταγενέστερη ερμηνεία των ταρό, από τον 18ο αιώνα και μετά.
«Hélène Smith. Siren of Knowledge-Lock» (1941), του Βίκτορ Μπράουνερ @Jean Bernard.
Ο Βίκτορ Μπράουνερ, ρουμάνος ζωγράφος και από τις βασικές μορφές του σουρεαλισμού, στο έργο του για την ελβετή πνευματίστρια Ελέν Σμιθ («Hélène Smith. Siren of Knowledge-Lock») χρησιμοποίησε τη μορφή του διάσημου μέντιουμ ως συμβολική φιγούρα γνώσης και οράματος. Η «σειρήνα της γνώσης» λειτουργούσε ως αρχετυπική εικόνα έλξης προς το άγνωστο, ενώ η «κλειδαριά» του τίτλου δήλωνε το όριο ανάμεσα στο κρυφό και το αποκαλυμμένο. Ετσι, το έργο προσέγγιζε τα ταρό όχι ως σύστημα εικόνων, αλλά ως τρόπο σκέψης μέσα από αρχετυπικές μορφές που μετασχηματίζουν την αντίληψη.
Αντίστοιχα, ο γάλλος συγγραφέας και θεωρητικός Αντρέ Μπρετόν στο έργο του για τον Παράκελσο («Paracelsus. Magus of Knowledge-Lock») μετέτρεψε τον αναγεννησιακό αλχημιστή σε σύμβολο μιας γνώσης που φέρνει κοντά την επιστήμη, τη φαντασία και το ασυνείδητο. Η «κλειδαριά» εδώ λειτουργεί ως εικόνα ορίου και μετάβασης, υποδηλώνοντας ότι η γνώση δεν είναι άμεσα προσβάσιμη αλλά απαιτεί αποκάλυψη. Και εδώ, όπως και στα ταρό, η μορφή δεν αντιμετωπίζεται ως πορτρέτο αλλά ως αρχετυπικό σχήμα που ενεργοποιεί πολλαπλά επίπεδα νοήματος.
Ταροϊκές ταινίες
Η έκθεση κοιτάζει και τον κινηματογράφο και παρουσιάζει παραδείγματα όπου τα ταρό εμφανίζονται συχνά ως σύμβολα μοίρας, ταυτότητας και εσωτερικής αναζήτησης. Οπως στην ταινία «Η Κλεό από τις 5 έως τις 7» (Cléo de 5 à 7, 1962) της γαλλίδας σκηνοθέτριας Ανιές Βαρντά (1928-2019), που αφηγείται σχεδόν σε πραγματικό χρόνο δύο ώρες από τη ζωή μιας νεαρής τραγουδίστριας η οποία περιμένει τα αποτελέσματα ιατρικών εξετάσεων. Η ηρωίδα κινείται στο Παρίσι, συναντά ανθρώπους και βιώνει μια έντονη υπαρξιακή αγωνία γύρω από τον φόβο του θανάτου. Τα ταρό εμφανίζονται ως μέρος της πνευματικής και συμβολικής της αναζήτησης, καθώς χρησιμοποιούνται για να σχολιάσουν την αίσθηση του πεπρωμένου και την ανάγκη ερμηνείας της ζωής μέσα από σημεία και σύμβολα.
Στην ταινία «Το ιερό βουνό» (La Montaña Sagrada, 1973) του γαλλοχιλιανού σκηνοθέτη Αλεχάντρο Χοντορόφσκι, ένας αλχημιστής καθοδηγεί μια ομάδα ανθρώπων που αναζητούν πνευματική φώτιση. Το έργο είναι έντονα συμβολικό και δομημένο σαν εσωτερικό μυστικιστικό ταξίδι, όπου κάθε χαρακτήρας αντιστοιχεί σε αρχετυπικές μορφές. Τα ταρό δεν λειτουργούν απλώς ως αναφορές, αλλά ως βασική δομή της αφήγησης, καθώς ο ίδιος ο Χοντορόφσκι έχει συνδέσει το έργο του με την ερμηνεία των καρτών και τη χρήση τους ως εργαλείου ψυχολογικής και πνευματικής αυτογνωσίας.
INFO
«Tarot! Renaissance Symbols, Modern Visions»: Morgan Library & Museum, Νέα Υόρκη, έως τις 4 Οκτωβρίου.