Νίκος Αξαρλής*Βλαντίμιρ Κοζλίνσκι, Συγκέντρωση (χαραχτικό λινόλεοθμ 32,6 x 22 εκ., Mikhail Guerman “Art of the October Revolution”, Aurora, Μόσχα 1979, Harry N. Abrams, Νέα Υόρκη, 1979, εικόνα 14Λιουμπόφ Παπόβα, Ζωγραφικό Αρχιτεκτόνημα (λάδι σε μουσαμά, 73,1 x 48,1 εκ., 1918, MOMUS, Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης – Συλλογή Κωστάκη, Θεσσαλονίκη. Ο επαναστατικός ρεαλισμός της ρωσικής Αριστερής ΤέχνηςΒλαντίμιρ Τάτλιν, Μοντέλο για Μνημείο στην ΙΙΙ Διεθνή (φωτογραφία στη Σχολή Τεχνών Πετρούπολης 8/11/1920, Larissa Zhadova, επιμ. “Tatlin”, Βουδαπέστη 1984, Rizzoli, Νέα Υόρκη, 1988, εικόνα 177)
Σε συνθήκες Εργατικού Κράτους, το 1923 με το ΛΕ.Φ. (Αριστερό Μέτωπο Τέχνης) στη Μόσχα και το ΓκΙνΧουΚ (Κρατικό Ινστιτούτο Καλλιτεχνικής Παιδείας) στην Πετρούπολη («η σύγχρονη μορφή τέχνης» χαραχτηρισμός του Μαλέβιτς), τάσεις των Αριστερών ολοκλήρωσαν τη ρήξη με το Παρίσι και το Δυτικό Διακοσμητικό Μοντερνισμό, τη φορμαλιστική Αφηρημένη Τέχνη, τον Κανόνα της Δύσης. Θεώρησαν ότι τώρα καθήκον τους ήταν να συνδράμουν «στην οργάνωση της νέας ζωής» στη Σοβιετική Δημοκρατία.
Οι απόψεις των Μπολσεβίκων θεωρητικών του ΛΕ.Φ. περί «οργάνωσης της ζωής» συνάντησαν την αυστηρή κριτική του Τρότσκι και του Α. Βαρόνσκι (διευθυντή της επιθεώρησης Κόκκινη Παρθένα Γη που είχαν ιδρύσει Λένιν, Γκόρκι και Βαρόνσκι το 1921) που τις χαραχτήρισαν ως «μη-μαρξιστικές».
Στην Εργατική Δημοκρατία οι Αριστεροί Μοντερνιστές, παρά την ενεργό υποστήριξη τους στην Επανάσταση τού Οχτώβρη, αντιμετώπισαν τις επιθέσεις της ΠρολετΚούλτ (που τόσο την πολέμησε ο Λένιν) και σημαντικού μέρους των Μπολσεβίκων και της Σοβιετικής Κυβέρνησης που θεωρούσαν τη Μοντέρνα Τέχνη «παρακμή» και τους Αριστερούς Μοντερνιστές «μποέμ αντιπάλους τής Επανάστασης», με αισχρή εκμετάλλευση της αντιπάθειας τού Λένιν προς τη Μοντέρνα Τέχνη.
Οι κολοσσιαίες δυσκολίες που πήγαζαν από την καθυστερημένη ρωσική κοινωνία, τις ήττες των επαναστάσεων στην κεντρική Ευρώπη, και την απομόνωση της Σοβιετικής Δημοκρατίας από τις ιμπεριαλιστικές δυνάμεις, ανέδειξαν τη Σοβιετική Γραφειοκρατία που επέβαλε την εθνικιστική αντεπαναστατική θεωρία του «σοσιαλισμού σε μια χώρα» το 1924-5. Η Γραφειοκρατία κάλεσε σε επιστροφή στον «ρεαλισμό» τού 19ου αιώνα, κατέστρεψε τη διεθνιστική Αριστερή Τέχνη και τερμάτισε βίαια την πολιτική του Β. Λένιν (Κλάρα Τσέτκιν Αναμνήσεις μου για τον Λένιν, 1924, Πολιτιστική Επανάσταση, 1923) και του Λ. Τρότσκι (Λογοτεχνία και Επανάσταση, 1923) για συνεργασία των Αριστερών καλλιτεχνών και της διανόησης στην πολιτισμική ανάπτυξη των εργαζομένων και της αγροτιάς.
Εμείς οι Αριστεροί καλλιτέχνες, ήμασταν οι πρώτοι που δουλέψαμε με τους Μπολσεβίκους. Κανένας δεν έχει δικαίωμα να μας το απαρνηθεί, μόνο εξεπίτηδες δεν το θυμούνται. – Αλεξάντρ Ρότσενκα 1939. Experiments for the Future, ΜοΜΑ, Νέα Υόρκη, 221.
Η Σταλινική Γραφειοκρατία δεν μπόρεσε να εξαφανίσει τα επιτεύγματα της αλληλοδιείσδυσης τέχνης και επανάστασης στη Σοβιετική Δημοκρατία, παρά την απαγόρευση της Αριστερής Τέχνης και τις φυλακίσεις και δολοφονίες Αριστερών καλλιτεχνών. Τα αποτελέσματα και επιτεύγματα της αλληλοδιείσδυσης Αριστερής Τέχνης και Επανάστασης αποτελούν τη σημαντικότερη κληρονομιά προς τους/τις καλλιτέχνες για διεθνιστικά έργα αντίστασης με σύγχρονες αυθεντικές μορφές ρεαλιστικής τέχνης σε συμπόρευση με την προλεταριακή παγκόσμια επανάσταση.
* Ιστορικός της Τέχνης, naxarlis@otenet.gr
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΠΡΙΝ που κυκλοφόρησε 26-27 Σεπτεμβρίου
Το πρωτότυπο άρθρο ανήκει στο Εικαστικά – Εφημερίδα ΠΡΙΝ .
Σε συνθήκες Εργατικού Κράτους, το 1923 με το ΛΕ.Φ. (Αριστερό Μέτωπο Τέχνης) στη Μόσχα και το ΓκΙνΧουΚ (Κρατικό Ινστιτούτο Καλλιτεχνικής Παιδείας) στην Πετρούπολη («η σύγχρονη μορφή τέχνης» χαραχτηρισμός του Μαλέβιτς), τάσεις των Αριστερών ολοκλήρωσαν τη ρήξη με το Παρίσι και το Δυτικό Διακοσμητικό Μοντερνισμό, τη φορμαλιστική Αφηρημένη Τέχνη, τον Κανόνα της Δύσης. Θεώρησαν ότι τώρα καθήκον τους ήταν να συνδράμουν «στην οργάνωση της νέας ζωής» στη Σοβιετική Δημοκρατία.
Οι απόψεις των Μπολσεβίκων θεωρητικών του ΛΕ.Φ. περί «οργάνωσης της ζωής» συνάντησαν την αυστηρή κριτική του Τρότσκι και του Α. Βαρόνσκι (διευθυντή της επιθεώρησης Κόκκινη Παρθένα Γη που είχαν ιδρύσει Λένιν, Γκόρκι και Βαρόνσκι το 1921) που τις χαραχτήρισαν ως «μη-μαρξιστικές».
Στην Εργατική Δημοκρατία οι Αριστεροί Μοντερνιστές, παρά την ενεργό υποστήριξη τους στην Επανάσταση τού Οχτώβρη, αντιμετώπισαν τις επιθέσεις της ΠρολετΚούλτ (που τόσο την πολέμησε ο Λένιν) και σημαντικού μέρους των Μπολσεβίκων και της Σοβιετικής Κυβέρνησης που θεωρούσαν τη Μοντέρνα Τέχνη «παρακμή» και τους Αριστερούς Μοντερνιστές «μποέμ αντιπάλους τής Επανάστασης», με αισχρή εκμετάλλευση της αντιπάθειας τού Λένιν προς τη Μοντέρνα Τέχνη.
Οι κολοσσιαίες δυσκολίες που πήγαζαν από την καθυστερημένη ρωσική κοινωνία, τις ήττες των επαναστάσεων στην κεντρική Ευρώπη, και την απομόνωση της Σοβιετικής Δημοκρατίας από τις ιμπεριαλιστικές δυνάμεις, ανέδειξαν τη Σοβιετική Γραφειοκρατία που επέβαλε την εθνικιστική αντεπαναστατική θεωρία του «σοσιαλισμού σε μια χώρα» το 1924-5. Η Γραφειοκρατία κάλεσε σε επιστροφή στον «ρεαλισμό» τού 19ου αιώνα, κατέστρεψε τη διεθνιστική Αριστερή Τέχνη και τερμάτισε βίαια την πολιτική του Β. Λένιν (Κλάρα Τσέτκιν Αναμνήσεις μου για τον Λένιν, 1924, Πολιτιστική Επανάσταση, 1923) και του Λ. Τρότσκι (Λογοτεχνία και Επανάσταση, 1923) για συνεργασία των Αριστερών καλλιτεχνών και της διανόησης στην πολιτισμική ανάπτυξη των εργαζομένων και της αγροτιάς.
Εμείς οι Αριστεροί καλλιτέχνες, ήμασταν οι πρώτοι που δουλέψαμε με τους Μπολσεβίκους. Κανένας δεν έχει δικαίωμα να μας το απαρνηθεί, μόνο εξεπίτηδες δεν το θυμούνται. – Αλεξάντρ Ρότσενκα 1939. Experiments for the Future, ΜοΜΑ, Νέα Υόρκη, 221.
Η Σταλινική Γραφειοκρατία δεν μπόρεσε να εξαφανίσει τα επιτεύγματα της αλληλοδιείσδυσης τέχνης και επανάστασης στη Σοβιετική Δημοκρατία, παρά την απαγόρευση της Αριστερής Τέχνης και τις φυλακίσεις και δολοφονίες Αριστερών καλλιτεχνών. Τα αποτελέσματα και επιτεύγματα της αλληλοδιείσδυσης Αριστερής Τέχνης και Επανάστασης αποτελούν τη σημαντικότερη κληρονομιά προς τους/τις καλλιτέχνες για διεθνιστικά έργα αντίστασης με σύγχρονες αυθεντικές μορφές ρεαλιστικής τέχνης σε συμπόρευση με την προλεταριακή παγκόσμια επανάσταση.
* Ιστορικός της Τέχνης, naxarlis@otenet.gr