Πώς ο Κρίστοφερ Νόλαν θα Μπορούσε να Είχε Αποφύγει την Κινηματογραφική «Ιλιάδα» των Αντιδράσεων

Η πρόωρη θύελλα κριτικής που αντιμετωπίζει η «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν αναδεικνύει μια νέα πραγματικότητα στο σύγχρονο Χόλιγουντ: οι θεατές δεν κρίνουν πλέον μια ταινία μόνο στο σκοτάδι της αίθουσας, αλλά αξιολογούν το πολιτισμικό και αισθητικό της αποτύπωμα από το πρώτο κιόλας τρέιλερ.

Με την ταινία να βρίσκεται στο στόχαστρο για τις επιλογές του καστ, τους αναχρονιστικούς διαλόγους και τη σκοτεινή της αισθητική, γεννάται το ερώτημα: Υπήρχε τρόπος για τον κορυφαίο σκηνοθέτη να προστατεύσει το όραμά του χωρίς να προκαλέσει τόσο μεγάλες αντιδράσεις;

Ακολουθούν οι στρατηγικές κινήσεις που θα μπορούσαν να είχαν αλλάξει το αφήγημα γύρω από το φιλμ.

Το μεγαλύτερο σφάλμα της παραγωγής, σύμφωνα με τους επικριτές, ήταν η πλήρης παράκαμψη της εγχώριας καλλιτεχνικής κοινότητας της χώρας που γέννησε το έπος.

• Η λύση των «Γηγενών» Συμπρωταγωνιστών: Ο Νόλαν δεν χρειαζόταν να αποχωριστεί τους σταρ του (Ματ Ντέιμον, Αν Χάθαγουεϊ) που εξασφαλίζουν τη χρηματοδότηση των 250 εκατομμυρίων. Θα μπορούσε, όμως, να είχε στελεχώσει τους κομβικούς ρόλους των θεών ή των βασιλέων (π.χ. τον Νέστορα, τον Μενέλαο ή την Κίρκη) με διακεκριμένους Έλληνες ηθοποιούς με διεθνή παρουσία.
• Η επικοινωνιακή ασπίδα: Μια τέτοια κίνηση θα λειτουργούσε ως γέφυρα ανάμεσα στο Χόλιγουντ και την αυθεντικότητα, εξουδετερώνοντας τα επιχειρήματα περί πολιτισμικής οικειοποίησης και αποξένωσης.

Η χρήση εξαιρετικά μοντέρνων αμερικανικών εκφράσεων στα τρέιλερ («Let’s go», «Daddy») ήταν αυτή που σόκαρε τους λάτρεις της κλασικής λογοτεχνίας, δημιουργώντας την αίσθηση ενός φθηνού εφηβικού δράματος.

• Αποφυγή των άκρων: Η μετάφραση της Έμιλι Γουίλσον, στην οποία βασίστηκε το σενάριο, είναι διάσημη για την αμεσότητά της, αλλά δεν στερείται λυρισμού. Ο Νόλαν θα μπορούσε να είχε αφαιρέσει τους καθαρά αμερικανικούς ιδιωματισμούς του 21ου αιώνα, επιλέγοντας μια πιο ουδέτερη, ποιητική αλλά προσβάσιμη αγγλική γλώσσα.
• Η λύση της προφοράς: Αντί για την έντονη προφορά της Νέας Υόρκης ή του Λος Άντζελες, η καθοδήγηση των ηθοποιών προς μια πιο θεατρική, Mid-Atlantic προφορά (ένα μείγμα αμερικανικών και βρετανικών αγγλικών) θα διατηρούσε το μυθικό βάρος του κειμένου.

Η επιλογή του Travis Scott ως «Ραψωδού» ήταν μια τολμηρή ιδέα που όμως επικοινωνήθηκε λάθος, προκαλώντας αντιδράσεις για εμπορευματοποίηση του μύθου.

       [ Τι Έκανε ο Νόλαν ]                         [ Τι Θα Μπορούσε να Κάνει ]
• Ανακοίνωσε τον ράπερ ως ηθοποιό.          • Να τον κρατήσει αποκλειστικά στο Soundtrack.
• Σύνδεσε τη χιπ-χοπ με το αρχαίο κείμενο.  • Να χρησιμοποιήσει παραδοσιακά όργανα με μοντέρνο ρυθμό.
• Προκάλεσε αίσθηση αναχρονισμού.           • Να επενδύσει στη μυθολογική ατμόσφαιρα.

• Η σωστή προσέγγιση: Αν ο Νόλαν περιόριζε τη συμμετοχή του Travis Scott αποκλειστικά στη σύνθεση του soundtrack —παντρεύοντας για παράδειγμα τα αρχαία έγχορδα (λύρα, κιθάρα) με σύγχρονα, βαριά κινηματογραφικά beats— το αποτέλεσμα θα ήταν οργανικό. Η τοποθέτηση ενός σύγχρονου ποπ ειδώλου μέσα στο κάδρο της αρχαίας Ιθάκης έσπασε την ψευδαίσθηση (immersion) που απαιτεί ένα τέτοιο έπος.

Η κριτική ότι οι πανοπλίες θυμίζουν τον Batman (λόγω του Μπένι Σάφντι) δείχνει ότι το κοινό αρχίζει να κουράζεται από τη μονότονη, βιομηχανική αισθητική του σκηνοθέτη.

• Έρευνα στην Ιστορία: Η μυκηναϊκή εποχή διαθέτει μια συγκλονιστική, άγρια και γεμάτη χρυσό και χαλκό αισθητική (όπως η πανοπλία των Δενδρών). Αν ο Νόλαν εμπιστευόταν την πραγματική αρχαιολογική αισθητική αντί για το γνώριμο, γωνιώδες, «στρατιωτικό» του στυλ, θα είχε δημιουργήσει κάτι πραγματικά καινούργιο για την καριέρα του, κλείνοντας τα στόματα των επικριτών στο Reddit.

Ο Κρίστοφερ Νόλαν είναι ένας από τους ελάχιστους σκηνοθέτες σήμερα που διαθέτουν το λεγόμενο “final cut” (τον απόλυτο έλεγχο του τελικού αποτελέσματος). Ωστόσο, η απόλυτη ελευθερία μπορεί μερικές φορές να οδηγήσει σε μια επικοινωνιακή απομόνωση.

Για να είχε αποφύγει αυτή την προκαταρκτική κατακραυγή, ο Νόλαν χρειαζόταν απλώς περισσότερο πολιτισμικό διάλογο και λιγότερη δογματική εμμονή στο προσωπικό του στυλ. Ο σεβασμός στην πρώτη ύλη δεν σημαίνει στείρα αντιγραφή, αλλά κατανόηση των ορίων ανάμεσα στην καλλιτεχνική εξέλιξη και την αλλοίωση.

Συμφωνείτε με τα παραπάνω; Αν σας άρεσε η θεματολογία, έχουμε αρκετά σχετικά άρθρα στο site.