Μια πόλη λουσμένη στο χρυσαφένιο φως, ένας ποταμός που διασχίζει το τοπίο και η ματιά ενός ζωγράφου που έκανε το φως πρωταγωνιστή. Σχεδόν δύο αιώνες μετά τη δημιουργία του, ο πίνακας «Ρώμη, από τον λόφο του Αβεντίνου» του Ουίλιαμ Τέρνερ επιστρέφει προσωρινά στην ιταλική πρωτεύουσα. Το έργο, που έχει χαρακτηριστεί «μεγάλη ερωτική επιστολή» του καλλιτέχνη προς τη Ρώμη, παρουσιάζεται στο Παλάτσο Ροντινίνι από τις 29 Σεπτεμβρίου έως την 1η Οκτωβρίου, πριν συνεχίσει το ταξίδι του προς μια δημοπρασία με ιδιαίτερα υψηλές προσδοκίες.
Ένα ταξίδι με πιθανό προορισμό ένα νέο ρεκόρ
Μετά τη Ρώμη, ο πίνακας θα ταξιδέψει στο Χονγκ Κονγκ και τη Νέα Υόρκη, προτού φτάσει στο Λονδίνο. Εκεί, η δημοπράτησή του έχει προγραμματιστεί για τις 9 Δεκεμβρίου, με την εκτιμώμενη τιμή πώλησης να φτάνει τα 50 εκατομμύρια στερλίνες, περίπου 58,3 εκατομμύρια ευρώ. Εφόσον επιτευχθεί αυτό το ποσό, θα αποτελέσει νέο ρεκόρ για έργο του Τέρνερ. Η προηγούμενη πώληση του ίδιου πίνακα, το 2014, είχε ήδη γράψει τη δική της ιστορία στην αγορά τέχνης, φτάνοντας τότε τα 30,3 εκατομμύρια στερλίνες.
Η Ρώμη όπως την έβλεπε ο ζωγράφος
Η σύνθεση παρουσιάζει τη Ρώμη από τον λόφο του Αβεντίνου, με τον Τίβερη να διασχίζει το φωτεινό τοπίο. Το ενδιαφέρον είναι ότι ο Τέρνερ δεν επέλεξε εδώ να ανασυνθέσει έναν εξιδανικευμένο κόσμο της αρχαιότητας, όπως έκανε σε άλλες ρωμαϊκές συνθέσεις του. Ζωγράφισε τη Ρώμη της δικής του εποχής. Έτσι, το έργο λειτουργεί ως πορτρέτο μιας πραγματικής πόλης, αλλά συγχρόνως αποτυπώνει τη γοητεία που εκείνη ασκούσε πάνω του. Το χρυσαφένιο φως συνδέει την εικόνα της πόλης με την προσωπική ζωγραφική του γλώσσα.
Μια επιφάνεια που κρατά τα ίχνη της δημιουργίας
Ο πίνακας παραμένει στο αρχικό του πλαίσιο και δεν έχει υποβληθεί σε εργασίες αποκατάστασης. Στην επιφάνειά του διακρίνονται ακόμη λεπτές, διάφανες επιστρώσεις χρώματος, ίχνη από το πινέλο, ακόμη και αποτυπώματα των δακτύλων του καλλιτέχνη. Αυτή η κατάσταση διατήρησης επιτρέπει στους ειδικούς να παρακολουθήσουν με σπάνια καθαρότητα τον τρόπο με τον οποίο δούλευε. Το φως, το βάθος και η λάμψη δεν προέκυπταν από μία μόνο κίνηση, αλλά χτίζονταν σταδιακά μέσα από τις διαδοχικές στρώσεις του χρώματος.
Γιατί έμεινε γνωστός ως «ζωγράφος του φωτός»
Ο Τέρνερ, που έζησε από το 1775 έως το 1851, υπήρξε κορυφαία μορφή του βρετανικού Ρομαντισμού. Στα έργα του, οι θάλασσες, οι καταιγίδες, οι πυρκαγιές και οι ομίχλες συχνά χάνουν τα καθαρά τους περιγράμματα. Οι μορφές μοιάζουν να διαλύονται μέσα στο χρώμα, αποκτώντας μια σχεδόν ονειρική όψη. Ξεκινώντας από την τοπογραφική παράδοση του 18ου αιώνα, προχώρησε σε μια πιο ελεύθερη και τολμηρή ζωγραφική. Το φως δεν φώτιζε απλώς όσα απεικόνιζε· γινόταν η δύναμη που οργάνωνε ολόκληρη την εικόνα.
Η Ιταλία και η σχέση με τη Ρώμη
Η πρώτη επίσκεψη του Τέρνερ στη Ρώμη έγινε το 1819, ενώ επέστρεψε στα τέλη της δεκαετίας του 1820. Τότε, γύρω από την Πιάτσα ντι Σπάνια, ζούσε μια δραστήρια κοινότητα ζωγράφων, γλυπτών, συγγραφέων και ποιητών. Η Ιταλία έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξή του, ενώ ο ίδιος θαύμαζε την απόδοση του φωτός από τον Κλοντ Λορέν. Ο συγκεκριμένος πίνακας άρχισε να παίρνει μορφή στη Ρώμη και ολοκληρώθηκε στο Λονδίνο. Παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στη Βασιλική Ακαδημία το 1836, προκαλώντας ανάμεικτες αντιδράσεις.
Από παραγγελία σε γαμήλιο δώρο
Η ιστορία της ιδιοκτησίας του έργου περιλαμβάνει μια ιδιαίτερη λεπτομέρεια: το 1878 αγοράστηκε ως γαμήλιο δώρο. Ο Άρτσιμπαλντ Πρίμροουζ, πέμπτος κόμης του Ρόζμπερι, το απέκτησε για τη Χάνα ντε Ρότσιλντ. Αρχικά, ο πίνακας είχε δημιουργηθεί κατόπιν παραγγελίας του Χιου Άντριου Τζόνστοουν Μάνρο του Νόβαρ. Σύμφωνα με την καταγεγραμμένη διαδρομή του, άλλαξε ιδιοκτήτη μόλις δύο φορές από τη δημιουργία του. Η δεύτερη ήταν το 2014, όταν πέρασε σε ιδιώτη συλλέκτη, σημειώνοντας τότε τιμή-ρεκόρ για τον ζωγράφο.
Η ελπίδα να γίνει προσβάσιμος σε όλους
Πέρα από το ποσό που θα πετύχει στη δημοπρασία, παραμένει ανοιχτό το ζήτημα του επόμενου προορισμού του. Από την πλευρά του οίκου δημοπρασιών έχει εκφραστεί η ελπίδα να αποκτηθεί από ένα δημόσιο μουσείο. Έπειτα από σχεδόν δύο αιώνες σε ιδιωτικές συλλογές, μια τέτοια εξέλιξη θα επέτρεπε στο ευρύ κοινό να γνωρίσει από κοντά αυτή τη φωτεινή εικόνα της Ρώμης.
Μια ιστορία για να μοιραστείτε. Γνωρίζατε την ιστορία αυτού του πίνακα; Αν σας φάνηκε ενδιαφέρουσα, μπορείτε να τη μοιραστείτε και να περιηγηθείτε στην ιστοσελίδα για περισσότερα σχετικά θέματα τέχνης και πολιτισμού.