Skip to content
Διάρκεια άρθρου: Λιγότερο απο 1 λεπτό Λεπτά

Βασίλης Παναγιωτόπουλος: «Να διδάσκουμε την ιστορική κουλτούρα» – ΤΟ ΒΗΜΑ

Google Button Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή

Βασίλης Παναγιωτόπουλος, «Πάντα εκ των υστέρων», εκδ. Μελάνι, 2026

Αν διαβάσουμε τις συνεντεύξεις του τόμου Πάντα εκ των υστέρων όχι στη χρονολογική τους σειρά, όπως τυπώθηκαν, αλλά ξεκινώντας από το προφίλ σας που ξετυλίγεται μέσα από τη συζήτηση με συνεργάτες σας στο ΕΙΕ και τις τοποθετήσεις σας σε ζητήματα της επικαιρότητας, μπορούμε να ανασυνθέσουμε την πορεία σας στη ζωή και στην επιστήμη. Μπορούμε να διαβάσουμε αυτόν τον τόμο ως μια αυτοβιογραφία;

«Αυτό που λέτε είναι, ας πούμε, παράπλευρο κέρδος. Δεν σκέφτηκα ποτέ να γράψω αυτοβιογραφία. Με καθησύχασε όμως, όταν ξαναείδα αυτές τις συνεντεύξεις, που δεν αισθάνθηκα ότι έπρεπε να απορρίψω τίποτα από αυτά, παρότι έχουν γραφτεί σε συνθήκες μεγάλων προσωπικών αλλαγών. Και τον καιρό που είχα κάποιες απόψεις πιο ριζοσπαστικές από ό,τι έχω σήμερα, βλέπω ότι η σκέψη μου ήταν δομημένη και αυστηρή· κι όταν έβαλα ερωτηματικά στην πνευματική μου ζωή, σοβαρά ερωτηματικά, είδα ότι δεν χρειάστηκε να απομακρυνθώ από τον βασικό κορμό που είχε στηθεί μέσα μου. Αυτό το θεωρώ θετικό. Δεν είναι εύκολο να κοιτάζεις τον εαυτό σου, αλλά βλέπω πως το αντέχω. Δεν αισθάνομαι την ανάγκη να κρύψω τίποτα ή να κρυφτώ. Ισως γιατί ήμουν προσεκτικός στη διατύπωση μιας άποψης.

Το πρόβλημα για τον ιστορικό είναι ότι ο ιστορικός παράγεται καθ’ οδόν. Λες “θέλω να κάνω Ιστορία, σπουδάζω Ιστορία, επιμένω στην ιστορική έρευνα”, αλλά ιστορικός γίνεσαι την επόμενη μέρα, καθώς ωριμάζεις. Πάντως, ο 20ός αιώνας, δηλαδή το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα, που είναι ο κόσμος που έζησα, ήταν δρεπανηφόρος. Σε υποχρέωνε να σκεφτείς. Η Ελλάδα ήταν μια χώρα που εφλέγετο. Το παραμικρό ήταν δύσκολο, προβληματικό. Πράγματα αυτονόητα σήμερα τότε έπρεπε να κατακτηθούν. Μέσα στις συνθήκες αυτές, αν ήσουν και λίγο παρατηρητικός, καταλάβαινες πολλά. Αυτό ήταν αφάνταστο σχολείο. Μακάρι οι άνθρωποι να τα μαθαίνουν αυτά στο σχολείο το πραγματικό, δηλαδή στα μαθήματα του παρελθόντος. Εμείς τα μάθαμε στο σχολείο της ζωής».

Έχετε πει ότι περισσότερο από όσα ζήσατε σας τρομάζει σήμερα η αμφισβήτηση του ορθού λόγου…

«Πραγματικά αυτό με τρομάζει περισσότερο από όλα. Εκδήλωση ανορθολογισμού, αυτή τη στιγμή, κρίνω πως είναι η υπερβολική πολιτική αντιπαλότητα που καλλιεργείται στην Ελλάδα. Η χώρα είναι βουτηγμένη σε έναν ανορθολογισμό αδιανόητο, πολύ ισχυρό και αχαλίνωτο, ο οποίος διαιρεί την πολιτική κοινότητα με τρόπο αδικαιολόγητο και τον οποίο θεωρώ πρόδρομο μιας κρίσης. Διατυπώνονται από όλες τις πλευρές προς όλες τις πλευρές κατηγορίες οι οποίες θα διατυπώνονταν προφορικά σε μια παρέα αλλά δεν έχουν θέση στον δημόσιο λόγο. Διαπιστώνω μια υπερβολή. Δεν υπάρχει εθνικός διχασμός αυτή τη στιγμή, υπάρχει όμως υψηλή ποσότητα ανορθολογισμού».

Πού τον αποδίδετε;

«Διακρίνω το φαινόμενο, αλλά δεν μπορώ να το ερμηνεύσω. Ας πούμε, η ύπαρξη δέκα κομμάτων με πιθανότητες να μπουν στη Βουλή – όπως δείχνουν οι δημοσκοπήσεις – είναι μια υπερβολή που δείχνει μια υποβάθμιση του πολιτικού. Μοιάζει να μην μας ενδιαφέρει ο σκοπός της ύπαρξης του πολιτικού κόσμου, που είναι η διακυβέρνηση της χώρας, και κάνουμε έναν οπαδισμό: με ποια ομάδα συμφωνούμε περισσότερο, ποιοι έχουν κάποια στοιχεία που μας αντιστοιχούν κ.λπ. Δεν μπορεί μια πολιτική δομή να είναι τόσο κατατετμημένη όσο είναι η ελληνική. Μπορεί στην κοινωνία να υπάρχουν – και ασφαλώς υπάρχουν – περισσότερα κόμματα. Δεν με ανησυχεί αυτό. Με ανησυχεί όμως η ύπαρξη τόσων κομμάτων εξουσίας. Διότι μην ξεχνάμε ότι κάθε κόμμα που εισέρχεται στη Βουλή είναι κόμμα εξουσίας, εξουσία δεν ασκεί μόνο εκείνο στο οποίο θα αναθέσει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας τη συγκρότηση κυβέρνησης. Θα ήθελα λοιπόν να δω έναν Πρόεδρο της Δημοκρατίας να ζητεί κυβέρνηση σε μια Βουλή με δέκα κόμματα. Αυτό θα ήτανε oλυμπιακό άθλημα!».

Το πρωτότυπο άρθρο https://www.tovima.gr/print/books-ideas/vasilis-panagiotopoulos-na-didaskoume-tin-istoriki-koultoura/ ανήκει στο βιβλίο – ΤΟ ΒΗΜΑ .
‹ ›