Πόσα πράγματα μπορεί να γνωρίζει ένας άνθρωπος για τον εαυτό του και πάλι να του είναι αδύνατο να τον καταλάβει; Να λαχταρά την αγάπη και να πληγώνει όποιον τον πλησιάζει. Να υπερασπίζεται την ελευθερία του και να περιμένει από κάποιον άλλον να αποφασίσει. Να έχει έτοιμη μια ολόκληρη θεωρία για τη ζωή, ώσπου ένας έρωτας, μια ενοχή, μια ταπείνωση να του τη διαλύσει.
Ο Ντοστογιέφσκι πιάνει τον άνθρωπο ακριβώς εκεί: τη στιγμή που οι εξηγήσεις του παύουν να τον προστατεύουν. Ο Ρασκόλνικοφ μπορεί να επιχειρηματολογεί για το δικαίωμα του εξαιρετικού ανθρώπου να παραβιάζει τον νόμο, όμως πρέπει να ζήσει με την πράξη του.
Ο ονειροπόλος στις «Λευκές νύχτες» μπορεί να χωρέσει μια ολόκληρη προσδοκία ευτυχίας σε λίγες συναντήσεις, όμως ο άλλος άνθρωπος έχει τη δική του επιθυμία. Ανάμεσα σε όσα πιστεύουμε και σε όσα αντέχουμε να ζήσουμε, ανοίγεται το πιο ανήσυχο κομμάτι της γραφής του.
Σκέφτεσαι υπερβολικά; Ο Ντοστογιέφσκι μάς λέει πως η υπερανάλυση οδηγεί…
10 αποφθέγματα του Ντοστογιέφσκι.
1.«Όσο πιο σκοτεινή η νύχτα, τόσο πιο φωτεινά τα αστέρια. Όσο πιο βαθιά η θλίψη, τόσο πιο κοντά είναι ο Θεός!»
2.«Τι είναι η κόλαση; Υποστηρίζω ότι είναι ο πόνος του να μην μπορείς να αγαπάς».
3.«Το απαίσιο είναι πως η ομορφιά είναι μυστηριώδης όσο και τρομερή. Ο Θεός και ο διάβολος μάχονται εκεί και το πεδίο μάχης είναι η καρδιά του ανθρώπου».
4.«Το μυστήριο της ανθρώπινης ύπαρξης δεν έγκειται απλώς στο να παραμείνει κανείς ζωντανός, αλλά στο να βρει κάτι για το οποίο να ζει».
5. «Ένα καινούργιο βήμα, μια καινούργια λέξη είναι ότι οι άνθρωποι φοβούνται » (Έγκλημα και Τιμωρία).
6.«Πάντα σκεφτόμαστε την αιωνιότητα σαν μια ιδέα που δεν μπορεί να κατανοηθεί, κάτι απέραντο. Αλλά γιατί πρέπει να είναι; Αν, σε αντίθεση με όλα αυτά, ξαφνικά έβρισκες ένα μικρό δωμάτιο, κάτι σαν ένα μπάνιο χωριού, βρώμικο και με αράχνες σε κάθε γωνιά, και όλη η αιωνιότητα αυτό είναι. Μερικές φορές, ξέρεις, δεν μπορώ να σταματήσω να αισθάνομαι πως αυτό είναι».
7.«Θεέ μου, μια στιγμή ευτυχίας. Γιατί δεν είναι αρκετή για μια ολόκληρη ζωή;»
8.«Μα πως θα μπορούσες να ζήσεις και να μην έχεις μια ιστορία να πεις;»
9.«Καλύτερα να πηγαίνεις λάθος στον δρόμο σου παρά σωστά στον δρόμο κάποιου άλλου».
10.«Ο πόνος και η ταλαιπωρία είναι πάντα αναπόφευκτα για κάποιον με μεγάλη νοημοσύνη και με βαθιά καρδιά. Ο πραγματικά σπουδαίος άνθρωπος πρέπει, νομίζω να έχει μεγάλη θλίψη στη γη».
Έρμαν Έσσε: Κι αν αυτό που ονομάζεις πίστη είναι ο φόβος σου να αλλάξεις;