Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή
Παρόλο που δεν είμαι ιδιαίτερος φίλος της τεχνολογίας και κυρίως της εισόδου της τεχνητής νοημοσύνης στη μουσική και ευρύτερα στις Τέχνες, εντούτοις σε όλους τους κανόνες υπάρχουν και οι εξαιρέσεις. Όπως αυτή του Γάλλου συνθέτη Ζαν Μισέλ Ζαρ, o οποίος το βράδυ της Δευτέρας 22 Ιουνίου, στο Ξέφωτο του Κέντρου Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος – η συναυλία πραγματοποιήθηκε σε πλαίσιο του RELEASE ATHENS x SNF NOSTOS 2026 – κατάφερε να κάνει τη μουσική παράσταση του βίωμα. Εγκεφαλικό και βαθιά συναισθηματικό.
Όσο άψυχη και αν ακούγεται σε πολλούς η ηλεκτρονική μουσική τόσο ψυχή έχει όταν τη «διαχειρίζεται» ένας δημιουργός –απέχει παρασάγγας από τον καλλιτέχνη πια– σαν τον διανοούμενο της ηλεκτρονικής μουσικής, που απολαύσαμε για δύο -γεμάτες- ώρες.
Ένας άνθρωπος μόνος απέναντι στις μηχανές
Ο Ζαν Μισέλ Ζαρ, παρουσίασε ένα δυναμικό κράμα από τις θρυλικές κλασικές του επιτυχίες της δεκαετίας του ’70 και ’80, σε συνδυασμό με πρόσφατες electronica συνθέσεις και συνεργασίες του. Οι θεατές, με την πρώτη ευκαιρία εκδήλωναν την ικανοποίησή τους για αυτό που έβλεπαν, όπως τη χαρά και την ευγνωμοσύνη του, έδειχνε και ο συνθέτης σε κάθε αφορμή.
Διαδραστική με έναν τρόπο επικοινωνία, η οποία δεν στηρίχθηκε μόνο τις συνθέσεις του, αλλά και στο παιχνίδι με τα φώτα με τις εικόνες. Το οπτικό στοιχείο ήταν καθοριστικό το βράδυ της Δευτέρας, για να διεισδύσουν οι ακροατές -θεατές σε αυτόν τον μυστηριώδη κόσμο του Ζαν Μισέλ, οι οποίοι αλήθεια είναι ότι το έκαναν με μεγάλη ευκολία.
Παρόλο που ήταν μόνος στη σκηνή με τα μουσικά του όργανα, σαν μάγος ήχων και εικόνων, κατάφερε με την ενέργεια -δευτερόλεπτο δεν έμεινε ακίνητος – να επικοινωνήσει, όπως ήθελε, έχοντας φτιάξει το σετ λιστ της βραδιάς με τέτοιον τρόπο σαν να μιλούσε. Παράλληλα μίλησε, αναφέρθηκε στην τεχνητή νοημοσύνη ότι δεν πρέπει να τη φοβόμαστε, αλλά να τη βάλουμε στη ζωή μας, σημείωσε ότι τον βοήθησε να παρουσιάσει το οπτικό μέρος του σόου του, αναφέρθηκε στα 30 χρόνια προσφοράς του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος για τη Δημοκρατία και τη Φιλοσοφία που γεννήθηκαν στην Ελλάδα και έφθασαν σε όλο τον κόσμο. Τα παραπάνω ήταν γραμμένα στα ελληνικά και προβάλλονταν δεξιά και αριστερά της σκηνής, σε video wall.
Από το «Oxygène» στο «The Architect»
Διαχρονικά κλασικά έργα του όπως τα «Oxygène», «Équinoxe (Part 4 και Part 7)», μελωδικά κομμάτια γεμάτα από τους χαρακτηριστικούς αναλογικούς ήχους του «Les Chants Magnétiques» «Magnetic Fields» αλλά και τα «Quatrième Rendez-Vous» «Zoolookologie», «Arpegiateur», «Oxymore»,« Brutalism», «Sex in the Machine», «Epica / Epica Oxygene», κομμάτι-γέφυρα ανάμεσα στον κλασικό cinematic ήχο του και τα σύγχρονα ηλεκτρονικά beats, «Stardust», η πολύ δημοφιλής trance/synthwave συνεργασία του με τον Armin van Buuren, από τις κορυφαίες στιγμές του σόου του, «Zero Gravity» η ατμοσφαιρική συνεργασία του με τους πρωτοπόρους Tangerine Dream, «The Architect», η συνεργασία με τον θρύλο της techno Jeff Mills, ήταν μόνο μερικές από τις συναρπαστικές στιγμές της συναυλίας του Ζαν Μισέλ Ζαρ.
Όλα τα παραπάνω, παρουσιάστηκαν με διαφορετικές, πιο σύγχρονες ενορχηστρώσεις (reworks), συνοδευόμενα από τα διάσημα οπτικά εφέ, λέιζερ, και φυσικά το εμβληματικό λέιζερ-χαρπ (laser harp) που παίζει ο ίδιος επί σκηνής (φουτουριστικό ηλεκτρονικό μουσικό όργανο. Αντί για παραδοσιακές χορδές, χρησιμοποιεί φωτεινές δέσμες λέιζερ. Ο μουσικός «παίζει» το όργανο μπλοκάροντας τις ακτίνες με τα χέρια του, προκαλώντας την αναπαραγωγή νοτών μέσω τεχνολογίας MIDI).
Ο Ζαν Μισέλ Ζαρ, παρουσίασε το τεχνολογικά εκπληκτικό masterclasses στην ηλεκτρονική καινοτομία με ενέργεια και συναίσθημα. Επίσης, αντί να αναπαράγει τους ήχους στούντιο των δεκαετιών του 1970 και του 1980 των Oxygène ή Zoolook, ο Jarre εκσυγχρόνισε επιθετικά τα κομμάτια του σε χορευτικές ηλεκτρονικές εκδόσεις με πρωτοποριακά γραφικά τεχνητής νοημοσύνης.
Σπάνια η ικανότητα του Ζαρ να βγάζει την ηλεκτρονική μουσική από τα σκοτεινά κλαμπ και να τη μετατρέπει σε κοινόχρηστα κινηματογραφικά τοπία χρησιμοποιώντας προσαρμοσμένη χαρτογράφηση προβολής και λέιζερ. Σε κάποιο σημείο παρακολουθήσαμε μέσω κάμερας προσαρμοσμένης στα γυαλιά του, πώς παίζει μουσική.
Το τέλος της βραδιάς βρήκε κοινό και συνθέτη να έχουν γίνει ένα να μην τον αφήνει να κατέβει από τη σκηνή και ο ίδιος εν μέσω ζητωκραυγών να μην ευχαριστεί μόνο στην Αθήνα, σε σπαστά ελληνικά αλλά να υπόσχεται να είναι και πάλι κοντά μας, συντόμως.