Ο χορός ψαλτών «Οι Μαΐστορες της Ψαλτικής Τέχνης», με χοράρχη τον καθηγητή Αχιλλέα Χαλδαιάκη, ερμηνεύει στις 9 Ιουνίου το Σύμβολον της Πίστεως, μελοποιηθέν μεν υπό Μάρκου μητροπολίτου Κορίνθου (1ο μισό 15ου αἰ.), εξηγηθέν δε νεωστί υπό Κωνσταντίνου Νικολακοπούλου.
Ο Μάρκος, ιερομόναχος εκ της Μονής των Ξανθοπούλων στην Κωνσταντινούπολη, είναι σπουδαία μουσική φυσιογνωμία, που ακμάζει κατά το πρώτο μισό του 15ου αιώνα· είναι γνωστός πολλαπλώς: ως κωδικογράφος, με ένα αυτόγραφό του, τον κώδικα Βατοπαιδίου 1527, του έτους 1434· ως διδάσκαλος της Ψαλτικής Τέχνης, με πλέον επώνυμο μαρτυρούμενο μαθητή του, τον Μανουήλ Γαζή τον Κρήτα, που ακμάζει στα μέσα του 15ου αιώνα· ως μελοποιός, με μία ενδιαφέρουσα σειρά ικανών παπαδικών συνθέσεων.
Ο Μάρκος, διετέλεσε μητροπολίτης Κορίνθου κατά τα έτη 1454 έως 1466 και έκτοτε παρέμεινε βεβαίως γνωστός ως «Μάρκος μητροπολίτης Κορίνθου». Να σημειωθεί, πάντως, ότι στις υφιστάμενες πηγές πολλές φορές συγχέεται με τον ομώνυμο μητροπολίτη Εφέσου, τον γνωστό –εκτός των άλλων και από τη σθεναρή στάση του στη Σύνοδο Φερράρας-Φλωρεντίας (1438-9)– Μάρκο τον Ευγενικό, ο οποίος δραστηριοποιείται επίσης στην Κωνσταντινούπολη από το 1392 (έτος γέννησης) έως το 1444 (έτος τελευτής του).
Η σύνθεση του Μάρκου, που ερμηνεύεται από τον χορό ψαλτών «Οι Μαΐστορες της Ψαλτικής Τέχνης», με χοράρχη τον καθηγητή Αχιλλέα Χαλδαιάκη, είναι η χρονολογικά πρώτη πλήρης μελοποίηση του Συμβόλου της Πίστεως στον χώρο της ανατολικής εκκλησιαστικής μουσικής παράδοσης· γι’ αυτόν τον λόγο, αναγνωρίζεται αναμφίβολα ως ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον και ιστορικής σημασίας μουσικό κείμενο. Είναι, μάλιστα, χαρακτηριστικός ο τρόπος με τον οποίον αυτή η μουσική σύνθεση περιγράφεται στον κώδικα Δοχειαρίου 315, όπου αναγράφονται τα εξής: Το άγιον Σύμβολον, ψαλλόμενον εν ταις επισήμοις εορταίς, ποίημα του πανιερωτάτου μητροπολίτου Κορίνθου υπάρχου και εξάρχου πάσης Πελοποννήσου· ήχος πλ. β΄ Πιστεύω εἰς ἕνα Θεόν.
Η εν λόγω σύνθεση του Μάρκου ερμηνεύεται για πρώτη φορά. Δεν είχε μέχρι τώρα εξηγηθεί στο νυν ισχύον σημειογραφικό σύστημα της Βυζαντινής Μουσικής, γι’ αυτό και δεν ήταν εφικτή οποιαδήποτε ερμηνευτική προσέγγισή της. Το δυσχερές και απαιτητικό εγχείρημα της εξήγησής της, δηλαδή της με αναλυτικό τρόπο μεταγραφής της στη λεγόμενη Νέα Μέθοδο Αναλυτικής Σημειογραφίας της Βυζαντινής Μουσικής, ανέλαβε και με επιτυχία διεκπεραίωσε ο ικανός και φέρελπις νέος συνάδελφος Κωνσταντίνος Νικολακόπουλος (γεν. 2004), μέλος του χορού ψαλτών «Οι Μαΐστορες της Ψαλτικής Τέχνης». Η εξήγηση επιχειρήθηκε με βάση την καταγραφή της σύνθεσης στον κώδικα Σινά 1552 [Αναστασιματάριο-Ανθολογία, 15ου αι. (1475-1490), χργφ. Θεοδώρου του Ροδακινού, φφ. 112v: Του Κορίνθου· ήχος πλ. β Πιστεύω εις έναν Θεόν]. Κατά την παρούσα επιτέλεση, η σύνθεση προσεγγίζεται τμηματικά, επί τη βάσει των επιμέρους άρθρων του Συμβόλου της Πίστεως, αλλά και συμβατά με την από τον μελοποιό παραδιδόμενη δομή της όλης μελικής ανάπτυξής της.
Ο Αχιλλέας Χαλδαιάκης του Γεωργίου κατάγεται από την Αίγινα. Είναι Καθηγητής Βυζαντινής Μουσικολογίας και Ψαλτικής Τέχνης στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών της Φιλοσοφικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Διδάσκει σε προπτυχιακό και μεταπτυχιακό επίπεδο μαθήματα γύρω από τη θεωρία, την ιστορία, την αισθητική και την επιτέλεση της βυζαντινής μουσικής και έχει εκτεταμένο (με πάνω από 200 τίτλους) δημοσιευμένο επιστημονικό έργο. Έχει διατελέσει Αντιπρόεδρος (2012-2014) και Πρόεδρος (2014-2019) του Τμήματος Μουσικών Σπουδών, Κοσμήτωρ της Φιλοσοφικής Σχολής (2019-2023), ενώ από το 2023 είναι εκλεγμένο μέλος του Συμβουλίου Διοίκησης του ΕΚΠΑ. Παράλληλα, θητεύει ως Πρωτοψάλτης στον ιερό ναό αγίου Σπυρίδωνος, πολιούχου Πειραιώς, ενώ είναι και ο χοράρχης του διεθνώς γνωστού χορού ψαλτών «Οι Μαΐστορες της Ψαλτικής Τέχνης». Η συνολική διεθνής δραστηριότητά του, ως διφυούς μουσικού: επιστήμονα ερευνητή και πανεπιστημιακού δασκάλου, αλλά και καλλιτέχνη ερμηνευτή και διευθυντή και υπεύθυνου αντίστοιχων μουσικών σχημάτων, στοχεύει ακριβώς στην πολυπρισματική και σφαιρική και καινοφανή προσέγγιση της Βυζαντινής Μουσικολογίας και της Ψαλτικής Τέχνης.
Ο χορός ψαλτών «Οι Μαΐστορες της Ψαλτικής Τέχνης», ιδρύθηκε το έτος 1983 από τον Γρηγόριο Στάθη. Από το έτος 2004 ως σήμερα, την ευθύνη, διδασκαλία και διεύθυνσή του ανέλαβε ο Αχιλλέας Χαλδαιάκης. Είναι πλέον ένα πολύ γνωστό διεθνώς καλλιτεχνικό σχήμα, που έχει μέχρι τώρα πραγματοποιήσει περισσότερες από 500 παραστάσεις ανά τον κόσμο (Ευρώπη, Ασία, Αμερική και Αυστραλία). «Οι Μαΐστορες της Ψαλτικής Τέχνης», έχουν ψάλει σε φημισμένους συναυλιακούς χώρους (μεταξύ άλλων: Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου, Μέγαρα Μουσικής Ελλάδας, Ρουμανίας, Ρωσίας, Εσθονίας, Ν. Κορέας, Όπερα του Σίδνεϋ, κ.α.), αλλά και σε πολλούς μνημειακούς βυζαντινούς ναούς στην Ελλάδα και στο Εξωτερικό. Έχουν ως τώρα ηχογραφήσει πάνω από 25 ψηφιακούς δίσκους, ενώ ξεχωρίζει η πρόσφατη (2020) συμμετοχή τους στο soundtrack της ταινίας Man of God, όπου ερμηνεύουν συνθέσεις του πολυβραβευμένου Πολωνού συνθέτη Zbigniew Preisner.
ΟΙ ΜΑΪΣΤΟΡΕΣ ΤΗΣ ΨΑΛΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ
ΨΑΛΤΕΣ
Αδαμόπουλος Γεράσιμος | Ασπροποταμίτης Κώστας | Γαβαλάς Χρήστος | Ζημπούνης π. Αθανάσιος | Καραθόδωρος Θοδωρής | Κετσετζής π. Ιάκωβος | Κοροβέσης Απόλλων | Κωνσταντινίδης Σωκράτης | Λέκκας Γιάννης | Μαρουλάκης Θοδωρής | Μέλλος Γιάννης | Ξενάκης Πάνος | Πατρώνος Ηλίας | Πηλιχός Βασίλειος | Πλευρίτης Γιάννης | Πολυχρόνης Βασίλης | Semaan Ηλίας | Σμάνης Γιώργος | Τύμπας Πολύκαρπος | Χατζόπουλος Χάρης
ΙΣΟΚΡΑΤΕΣ
Γεωργακόπουλος Γιάννης | Κάρμας Δημήτρης | Μαδάρος Μάριος | Μητρατζάς Κώστας | Νικολακόπουλος Κωνσταντίνος | Πελτέκης Χρήστος | Σαλτερής Βασίλης | Χαλδαιάκης Νίκος