Ξέχασε τα στοιχειωμένα σπίτια και τα κοράκια. Ο πατέρας του ψυχολογικού τρόμου περιέγραψε αιώνες πριν τη σύγχρονη τάση μας να γκρεμίζουμε ό,τι με κόπο χτίσαμε, απλώς και μόνο επειδή μπορούμε.
Ζούμε στην εποχή της υπερανάλυσης, ψάχνοντας απεγνωσμένα λογικές εξηγήσεις για τα λάθη μας. Όταν καταστρέφουμε μια ιδανική σχέση, σαμποτάρουμε μια καριέρα ή παίρνουμε την απολύτως χειρότερη απόφαση τη χειρότερη δυνατή στιγμή, τρέχουμε σε ψυχολόγους για να βρούμε ποιο παιδικό τραύμα φταίει. Ο Έντγκαρ Άλλαν Πόε, όμως, δεν πίστευε σε βολικές δικαιολογίες. Ο μεγαλύτερος δάσκαλος του τρόμου ξεκαθάρισε πως το πιο σκοτεινό τέρας δεν κρύβεται στις σκιές, αλλά μέσα στον ίδιο μας τον εγκέφαλο. Είναι η καθαρή, αδικαιολόγητη παρόρμηση να κάνουμε κακό στον εαυτό μας, ακριβώς επειδή γνωρίζουμε ότι απαγορεύεται να το κάνουμε.
Καρλ Γιούνγκ: Η σκληρή αλήθεια για το overthinking και γιατί δεν μπορείς να ξεπεράσεις αυτούς που σε πλήγωσαν
Η ανατομία του σύγχρονου Self-Sabotage
Στο αριστουργηματικό και φιλοσοφικό του διήγημα «Το Δαιμόνιο της Διαστροφής» (The Imp of the Perverse), ο Αμερικανός συγγραφέας δεν περιγράφει φαντάσματα. Περιγράφει εκείνη την ανατριχιαστική φωνή στο κεφάλι μας που μας ωθεί στην αυτοκαταστροφή.
Ο Πόε ορίζει αυτή τη «διαστροφή» όχι ως κάτι σεξουαλικό ή κοινωνικά ανήθικο, αλλά ως την πρωταρχική, ακατανίκητη τάση του ανθρώπου να δρα ενάντια στο ίδιο του το συμφέρον. Είναι η στιγμή που ξέρεις απολύτως ποιο είναι το σωστό, έχεις κάθε λόγο να το ακολουθήσεις για να είσαι ευτυχισμένος, κι όμως, επιλέγεις τον γκρεμό με απόλυτη, τρομακτική διαύγεια. Ο λόγος; Απλώς επειδή ξέρεις ότι δεν πρέπει να το κάνεις. Η ίδια η απαγόρευση ξυπνάει την ανάγκη της καταστροφής.
Το κάλεσμα του κενού και οι τέλειες ζωές
Ο Πόε χρησιμοποίησε την απόλυτη μεταφορά για να εξηγήσει αυτή την κατασκευαστική μας βλάβη. Φαντάσου ότι στέκεσαι στην άκρη ενός γκρεμού. Αρχικά νιώθεις ασφαλής, αλλά ξαφνικά μια διεστραμμένη σκέψη τρυπώνει στο μυαλό σου: «Τι θα γινόταν αν έκανα απλώς ένα βήμα μπροστά;». Δεν θέλεις να πεθάνεις. Δεν έχεις τάσεις αυτοκτονίας. Όμως η ίδια η ιδέα της πτώσης σε μαγνητίζει.
Σήμερα, η επιστήμη της ψυχολογίας ονομάζει αυτό το φαινόμενο «το κάλεσμα του κενού» (l’appel du vide), αλλά ο Πόε το είχε ήδη αποκωδικοποιήσει από το 1845. Το ίδιο ακριβώς κάνουμε και στην καθημερινότητά μας. Όταν όλα πάνε τέλεια σε μια σχέση ή όταν έχουμε βρει επιτέλους την ηρεμία μας, η ίδια η γαλήνη μάς τρομάζει. Ο εγκέφαλός μας βαριέται την ασφάλεια. Και τότε, το «δαιμόνιο» ξυπνάει και μας βάζει να ρίξουμε μόνοι μας το σπίρτο στα εκρηκτικά, προκαλώντας καυγάδες από το πουθενά ή παίρνοντας ρίσκα που ξέρουμε ότι θα μας διαλύσουν.
Η επώδυνη λύτρωση της παραδοχής
Το πιο άβολο μάθημα του Πόε είναι ότι η ανθρώπινη φύση δεν είναι καθόλου λογική, όσο κι αν προσπαθεί ο σύγχρονος ορθολογισμός να μας πείσει για το αντίθετο. Σταματήσαμε να κοιτάμε κατάματα το σκοτάδι μας. Προσπαθούμε διαρκώς να εκλογικεύσουμε την αυτοκαταστροφή μας, ρίχνοντας το φταίξιμο στο άγχος, στους πρώην μας ή στις κακές συγκυρίες.
Η πραγματική ελευθερία έρχεται μόνο μέσα από την ωμή παραδοχή της αλήθειας του Πόε: Είμαστε καλωδιωμένοι να σαμποτάρουμε την ευτυχία μας. Μόνο όταν σταματήσουμε να ψάχνουμε λογικές δικαιολογίες για τις παράλογες πράξεις μας και αντικρίσουμε το δικό μας «δαιμόνιο» στον καθρέφτη, θα του αφαιρέσουμε τη δύναμη να μας ελέγχει κρυφά
5 κορυφαίοι Αμερικανοί που μίλησαν για τον πόλεμο