Η ψυχολογική άμυνα της «Προβολής» και γιατί αυτά που μισείς στους γύρω σου, ζουν στο δικό σου υποσυνείδητο.
Έχεις έναν συνάδελφο που η αλαζονεία του σε βγάζει εκτός εαυτού ή μήπως δεν αντέχεις τη ζήλια του συντρόφου σου και τον ατελείωτο εγωισμό των φίλων σου; Πριν βιαστείς να τους δικάσεις, ο πατέρας της ψυχανάλυσης, Σίγκμουντ Φρόυντ, έχει μια πολύ άβολη αλήθεια να σου ρίξει στο τραπέζι: Αυτό που σε εξοργίζει στους άλλους, είναι τις περισσότερες φορές ένα δικό σου, θαμμένο ελάττωμα που αρνείσαι να παραδεχτείς.
Το σύστημα του μυαλού μας είναι φτιαγμένο για να μας προστατεύει, ακόμα κι αν χρειαστεί να μας πει ψέματα. Ας δούμε πώς ακριβώς στήνεται αυτή η ψυχολογική παγίδα.
Τι είναι η περιβόητη «Προβολή» (Projection);
Στην ψυχολογία, αυτός ο ασυνείδητος μηχανισμός άμυνας ονομάζεται «Προβολή». Σύμφωνα με τον Φρόυντ (και αργότερα την κόρη του, Άννα Φρόυντ, που τον ανέλυσε ακόμα περισσότερο), το ανθρώπινο Εγώ δεν αντέχει να έρχεται αντιμέτωπο με τα δικά του σκοτεινά, ντροπιαστικά ή αρνητικά χαρακτηριστικά.
Για να προστατευτεί από τον πόνο, τη ντροπή και τις ενοχές, το υποσυνείδητό μας παίρνει αυτά τα ελαττώματα και τα «προβάλλει» σαν σε κινηματογραφικό πανί πάνω στους ανθρώπους γύρω μας. Είναι αφόρητα δύσκολο να κοιτάξεις τον καθρέφτη και να πεις «είμαι εγωιστής και ανασφαλής». Είναι όμως πανεύκολο να δείξεις κάποιον με το δάχτυλο και να πεις «κοίτα πόσο εγωιστής είναι!».
Πώς λειτουργεί η Προβολή στην καθημερινότητά σου
Για να καταλάβεις πόσο συχνά πέφτουμε σε αυτή την παγίδα, δες τα πιο κλασικά παραδείγματα που συναντάμε συνέχεια στις ανθρώπινες σχέσεις:
-
Ο παράλογα ζηλιάρης σύντροφος: Πολλές φορές, αυτός που κατηγορεί ασταμάτητα τον σύντροφό του για φλερτ ή απιστία χωρίς αποδείξεις, είναι εκείνος που καταπιέζει τις δικές του, απωθημένες επιθυμίες να απιστήσει.
-
Ο εμμονικός με την κριτική: Ο άνθρωπος που κρίνει διαρκώς και με μένος την εμφάνιση ή τις επιλογές των άλλων, υποφέρει συνήθως από βαθιές δικές του ανασφάλειες. Μειώνοντας τον άλλο, νιώθει φευγαλέα ανώτερος.
-
Ο μόνιμα θυμωμένος: Αν νιώθεις ότι όλοι γύρω σου είναι επιθετικοί και εχθρικοί απέναντί σου, ίσως στην πραγματικότητα προβάλλεις τον δικό σου, ανέκφραστο θυμό πάνω τους.
Ο καθρέφτης που πονάει
Ο ψυχολογικός κανόνας είναι απλός, αλλά πολύ σκληρός: Όσο πιο έντονα, δυσανάλογα και παράλογα σε εξοργίζει μια συγκεκριμένη συμπεριφορά σε κάποιον άλλον, τόσο πιο πιθανό είναι να την κουβαλάς μέσα σου. Τα ελαττώματα των άλλων που μας αφήνουν πρακτικά αδιάφορους (απλώς τα προσπερνάμε), σημαίνει πως δεν μας αφορούν. Αυτά όμως που μας πατάνε τα κουμπιά και μας κάνουν να χάνουμε τον ύπνο μας, είναι ο δικός μας, προσωπικός καθρέφτης.
Την επόμενη φορά, λοιπόν, που θα νιώσεις το αίμα σου να βράζει για τον χαρακτήρα κάποιου φίλου, συναδέλφου ή συντρόφου, κάνε μια παύση. Η πραγματική ερώτηση δεν είναι «γιατί φέρεται έτσι;», αλλά «γιατί με ενοχλεί τόσο πολύ αυτό που βλέπω;».
Το απόφθεγμα της ημέρας από τον Πεσσόα: «Περιόρισα τις επιθυμίες μου και εστίασα στο να..»