Στον πυρετώδη ρυθμό της σύγχρονης ζωής, όπου η ψηφιακή επικοινωνία κυριαρχεί, η «τοξικότητα» έχει γίνει σχεδόν αναπόφευκτο κομμάτι της καθημερινότητάς μας.
Είτε πρόκειται για ένα κακόβουλο σχόλιο στα social media, ένα email γεμάτο αρνητισμό, είτε μια offline αλληλεπίδραση που αφήνει πικρή γεύση, η έκθεση σε τοξικά ερεθίσματα μπορεί να διαταράξει σοβαρά την ψυχική μας ηρεμία. Εδώ, οι αρχαίοι Στωικοί φιλόσοφοι, όπως ο Μάρκος Αυρήλιος και ο Επίκτητος, προσφέρουν ένα διαχρονικό οπλοστάσιο για την αντιμετώπιση αυτής της πρόκλησης.
Επίκτητος «Οι 3 τομείς που πρέπει να εξασκηθεί αυτός που θέλει να γίνει καλός άνθρωπος είναι …»
1. Η Δύναμη της Εσωτερικής Ελευθερίας: “Τα πράγματα δεν μας ταράζουν, αλλά η γνώμη μας γι’ αυτά.” (Επίκτητος)
Αυτή η θεμελιώδης αρχή είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της Στωικής φιλοσοφίας. Όταν αντιμετωπίζουμε τοξικότητα, η πρώτη μας αντίδραση είναι συχνά να νιώσουμε θυμό, απογοήτευση ή ακόμα και λύπη. Ο Επίκτητος μας καλεί να αναγνωρίσουμε ότι δεν είναι η ίδια η τοξική συμπεριφορά που μας πληγώνει, αλλά η ερμηνεία και η αντίδρασή μας σε αυτήν. Έχουμε την απόλυτη ελευθερία να επιλέξουμε πώς θα ανταποκριθούμε.
Πρακτική εφαρμογή: Αντί να αφήσουμε ένα τοξικό σχόλιο να μας κατακλύσει, μπορούμε να κάνουμε ένα βήμα πίσω και να αναρωτηθούμε: “Γιατί με ενοχλεί τόσο αυτό; Αξίζει να αφήσω αυτή την εξωτερική δύναμη να διαταράξει την εσωτερική μου ηρεμία;”
2. Ο κύκλος του ελέγχου: “Ο άνθρωπος είναι δυστυχισμένος επειδή δεν ξέρει να διαχωρίζει αυτό που εξαρτάται από τον ίδιο από αυτό που δεν εξαρτάται.” (Επίκτητος)
Οι Στωικοί μας διδάσκουν να επικεντρωνόμαστε σε όσα μπορούμε να ελέγξουμε και να αφήνουμε αυτά που δεν μπορούμε. Την τοξική συμπεριφορά των άλλων δεν μπορούμε να την ελέγξουμε. Μπορούμε όμως να ελέγξουμε την αντίδρασή μας σε αυτήν.
Πρακτική εφαρμογή:
- Τι μπορούμε να ελέγξουμε: Την απόφασή μας να απαντήσουμε (ή όχι), τον τόνο της απάντησής μας, τον χρόνο που θα αφιερώσουμε στο να σκεφτούμε το περιστατικό, την επιλογή μας να αποκλείσουμε ή να κάνουμε mute τον τοξικό χρήστη.
- Τι δεν μπορούμε να ελέγξουμε: Τη συμπεριφορά του άλλου, τις προθέσεις του, τα λόγια του. Αφήνοντας την επιθυμία να ελέγξουμε το ανεξέλεγκτο, απελευθερωνόμαστε από περιττό άγχος.
3. Η αποδοχή της ανθρώπινης φύσης: “Όταν συναντάς κάποιον που σε προσβάλλει, σκέψου ότι είναι ένας άνθρωπος που κάνει το λάθος.” (Μάρκος Αυρήλιος)
Ο Μάρκος Αυρήλιος, αυτοκράτορας και φιλόσοφος, μας προτρέπει να βλέπουμε την τοξικότητα όχι ως προσωπική επίθεση, αλλά ως ένδειξη της ανθρώπινης ατέλειας. Οι άνθρωποι κάνουν λάθη, έχουν ελαττώματα, είναι καθοδηγούμενοι από τα δικά τους πάθη και φόβους.
Πρακτική εφαρμογή: Προσπαθήστε να δείτε την τοξικότητα ως μια αντανάκλαση της εσωτερικής κατάστασης του άλλου, όχι της δικής σας αξίας. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να την ανεχτείτε, αλλά ότι μπορείτε να την αντιμετωπίσετε με μια δόση κατανόησης (χωρίς να συγχωρείτε τη συμπεριφορά) και αποστασιοποίησης.
4. Η Σημασία της σιωπής και της απόστασης: “Είναι αδύνατο να ζήσεις με ανθρώπους που δεν μπορούν να ανεχθούν ούτε τον εαυτό τους.” (Σενέκας)
Αν και δεν είναι Μάρκος Αυρήλιος ή Επίκτητος, ο Σενέκας, ένας άλλος εξέχων Στωικός, συμπληρώνει αυτή την ιδέα. Δεν είμαστε υποχρεωμένοι να εκθέτουμε τον εαυτό μας σε πηγές τοξικότητας.
Πρακτική εφαρμογή: Εάν κάποιος είναι συνεχώς τοξικός, η πιο στωική ενέργεια είναι μερικές φορές η απομάκρυνση. Αυτό μπορεί να σημαίνει φιλτράρισμα, block, unfollow, αποφυγή συγκεκριμένων συζητήσεων ή ακόμα και τερματισμό μιας σχέσης, είτε ψηφιακής είτε φυσικής. Προστατεύουμε τον εσωτερικό μας κόσμο όπως προστατεύουμε ένα ιερό.
Επίκουρος: 8 αποφθέγματα για τη φιλία και την τέχνη του να ζεις