Ο Ίρβιν Γιάλομ δεν είναι απλώς ένας Ομότιμος Καθηγητής Ψυχιατρικής του Πανεπιστημίου του Stanford αλλά ο θεμελιωτής της Υπαρξιακής Ψυχοθεραπείας και ο συγγραφέας που κατάφερε να κάνει την ψυχανάλυση να διαβάζεται σαν συναρπαστικό μυθιστόρημα.
Μέσα από τα βιβλία του, μας έδειξε ότι δεν χρειάζεται να σκάβουμε πάντα στο παιδικό μας παρελθόν για να βρούμε τη ρίζα του πόνου μας. Μερικές φορές, το μόνο που φταίει, είναι το άγχος μας για το ίδιο το μέλλον.
Ας δούμε ποιος είναι ο άνθρωπος πίσω από τον μύθο και ποιες είναι οι αλήθειες που άλλαξαν την ψυχολογία για πάντα.
Ίρβιν Γιάλομ: «Πώς να έχεις μια αυθεντική σχέση μ’ έναν άλλον άνθρωπο, αν…»
1. Από το μικρό παντοπωλείο στην κορυφή του Stanford
Γεννημένος το 1931 στην Ουάσινγκτον από Εβραίους μετανάστες της Λευκορωσίας, ο Γιάλομ μεγάλωσε φτωχικά, σε ένα διαμέρισμα πάνω από το μπακάλικο των γονιών του. Σε μια επικίνδυνη, τότε, γειτονιά, βρήκε το μοναδικό του καταφύγιο στα βιβλία. Η αγάπη του για τον Ντοστογιέφσκι και τον Τολστόι τον οδήγησε στην Ιατρική, με το σκεπτικό ότι η ψυχιατρική ήταν ο πιο κοντινός κλάδος στη μελέτη της ανθρώπινης ψυχής που περιέγραφαν οι αγαπημένοι του συγγραφείς.
2. Τα 4 μεγάλα «αγκάθια» της ύπαρξης
Ο Γιάλομ παρατήρησε ότι τα ιατρικά εγχειρίδια δεν επαρκούσαν για να θεραπεύσουν τους ασθενείς του. Κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο βαθύτερος πόνος μας δεν είναι πάντα κλινικός, αλλά υπαρξιακός. Υποστήριξε ότι όλοι μας, αργά ή γρήγορα, πρέπει να παλέψουμε με τέσσερις πανανθρώπινες αλήθειες:
- Τον θάνατο: Τον φόβο του αναπόφευκτου τέλους, που κρύβεται πίσω από κάθε καθημερινό μας άγχος.
- Την ελευθερία: Το βαρύ τίμημα του να είμαστε οι απόλυτοι δημιουργοί της ζωής μας (και άρα, 100% υπεύθυνοι για τις επιλογές μας).
- Την υπαρξιακή μόνωση: Τη σκληρή συνειδητοποίηση ότι γεννιόμαστε και πεθαίνουμε μόνοι, όσο βαθιά κι αν συνδεόμαστε με τους άλλους.
- Την απουσία νοήματος: Την ανάγκη μας να βρούμε (ή να δημιουργήσουμε) το δικό μας «γιατί» σε ένα σύμπαν που δεν μας το δίνει έτοιμο.
3. Γιατί τα βιβλία του γίνονται παγκόσμια Bestsellers;
Αντί να γράφει δυσνόητες μελέτες, ο Γιάλομ άρχισε να γράφει ιστορίες. Μέσα από βιβλία όπως το «Όταν Έκλαψε ο Νίτσε» και «Ο Δήμιος του Έρωτα», έκανε κάτι επαναστατικό: γκρέμισε τον μύθο του «παντογνώστη» και αλάνθαστου γιατρού. Στα βιβλία του, ο θεραπευτής αποκαλύπτει τα δικά του τρωτά σημεία, τα λάθη και τις δικές του ανασφάλειες. Μας δείχνει ότι, στο τέλος της ημέρας, θεραπευτής και θεραπευόμενος είναι απλώς δύο συνταξιδιώτες που περπατούν μαζί στο σκοτάδι.
4. Η πιο σκληρή, προσωπική δοκιμασία
Το 2019, ο άνθρωπος που πέρασε μια ολόκληρη ζωή μαθαίνοντας στους άλλους πώς να αποδέχονται τον θάνατο, κλήθηκε να αντιμετωπίσει τη δική του μεγαλύτερη απώλεια. Η πολυαγαπημένη του σύζυγος, Μέριλιν, με την οποία ήταν παντρεμένος για 65 χρόνια, διαγνώστηκε με πολλαπλό μυέλωμα.
Μαζί, στο κρεβάτι του πόνου, συνέγραψαν το τελευταίο τους βιβλίο, «Ζήτημα Θανάτου και Ζωής». Είναι μια συγκλονιστική, ωμή καταγραφή της πάλης της Μέριλιν να πεθάνει με αξιοπρέπεια, και της προσπάθειας του Ίρβιν να μάθει στα 90 του χρόνια να ζει σε έναν κόσμο χωρίς εκείνη.
Ποιο είναι το τελικό μάθημα του Γιάλομ;
Ο Ίρβιν Γιάλομ μάς διδάσκει ότι το να κοιτάμε τον θάνατο κατάματα (όπως «κοιτάμε τον ήλιο», όπως αναφέρει χαρακτηριστικά), δεν μας προκαλεί κατάθλιψη. Αντιθέτως, λειτουργεί ως το πιο ισχυρό ξυπνητήρι. Μας υπενθυμίζει να αφήσουμε τα ασήμαντα και να ζήσουμε μια ζωή με αυθεντικότητα, πάθος και ουσιαστική, βαθιά σύνδεση με τους ανθρώπους γύρω μας.
10 φράσεις του Γιάλομ που είναι δύσκολο να τις ξεπεράσεις:
- Η ώριμη αγάπη είναι όταν αγαπάς, όχι όταν αγαπιέσαι.
- Η ζωή είναι μια σπίθα ανάμεσα σε δύο όμοια κενά: το σκοτάδι πριν τη γέννηση και το σκοτάδι μετά το θάνατο.
- Ο θάνατος, είναι μοναχικός. Είναι το πιο μοναχικό γεγονός στη ζωή ενός ανθρώπου.
- Ένα από τα μεγάλα παράδοξα αυτής της ζωής είναι ότι η αυτογνωσία φέρνει άγχος.
- Ο γάμος με όλη αυτήν την κτητικότητα και τη ζήλια που τον περιβάλλουν υποδουλώνει το πνεύμα.
- Αν σκαρφαλώσουμε αρκετά ψηλά, θα φτάσουμε σε ένα ύψος όπου η τραγωδία δεν θα φαίνεται πια τόσο τραγική.
- Η απελπισία είναι το τίμημα που πληρώνει κανείς για να φτάσει στην αυτογνωσία.
- Μια μέρα, σύντομα, ίσως σε σαράντα χρόνια, δεν θα ζει κανείς απ’ αυτούς που με έχουν γνωρίσει. Τότε θα είμαι πραγματικά νεκρός, όταν δηλαδή δεν θα υπάρχω πια στη μνήμη κανενός.
- Έπρεπε να είχα γίνει ένα «εγώ» προτού να γίνω ένα «εμείς».
- Είναι πιο εύκολο, πολύ πιο εύκολο, να υπακούς έναν άλλο παρά να ορίζεις εσύ τον εαυτό σου.
5 κορυφαίοι Αμερικανοί που μίλησαν για τον πόλεμο