Τον Φεβρουάριο του 1949 κυκλοφόρησαν μερικές σκέψεις της Γιουντόρα Γουέλτι πάνω στη συγγραφή και την ανάγνωση διηγημάτων. Η Γουέλτι θεωρείται μία από τις σημαντικότερες φωνές της λογοτεχνίας του Αμερικανικού Νότου και οι τοποθετήσεις της στον 20ό αιώνα διαβάζονται με ιδιαίτερη ευχαρίστηση ακόμα και στον 21ο αιώνα. Οι σκέψεις της, λοιπόν, θωρακίζονται από αυτό που αποκαλούμε «διαχρονικότητα».
Η επικεφαλής των εκδόσεων Νήσος, Πόλα Καπόλα, θεωρεί πως ένα έργο τέχνης αξιολογείται με κριτήριο την εγγενή του αξία· στην περίπτωση της λογοτεχνίας: την πρωτοτυπία, τη μορφή, την ικανότητα του συγγραφέα να κινείται ανάμεσα στα γλωσσικά σχήματα, αλλά και την πρόσληψη από τον αναγνώστη. «Οι δύο αυτοί παράγοντες συνδιαμορφώνουν και προσδίδουν αξία σε ένα έργο».
Για τον Αλέξανδρο Γαζή των εκδόσεων San Casciano, ένα καλό βιβλίο ακονίζει την κρίση μας: «δεν μας προσφέρει τις απαντήσεις που αναζητάμε, δεν μας καθησυχάζει, δεν μπετονάρει τις προκαταλήψεις μας ή ακόμα και τις γνώσεις μας· αντιθέτως, μας παρουσιάζει τα όριά τους και τις θέτει εκ νέου σε κρίση».
Την ίδια στιγμή, τα πιο καλά βιβλία «είναι τα βιβλία που μας αναγκάζουν να αναγνωρίσουμε πως κάπου σφάλαμε, που ρίχνουν φως στα τυφλά σημεία του νου και της φαντασίας μας, που μας δείχνουν ποια πράγματα δεν είχαμε συμπεριλάβει στην κοσμοαντίληψή μας».
• Νέοι, μικροί και ανήσυχοι: Η καλαίσθητη άνοιξη των εκδοτικών οίκων στην Ελλάδα
Ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες που καθιστούν ένα βιβλίο «καλό», σύμφωνα με τον Αλέξανδρο Γαζή, είναι ο τρόπος που μας βοηθάει να δούμε τον κόσμο. «Ένα καλό βιβλίο δηλαδή εμπλουτίζει τη θέασή μας στον κόσμο, προσθέτοντας στην οπτική μας την οπτική άλλων ανθρώπων. Αυτός είναι ο τρόπος να μορφωθούμε, καθώς, όταν πολλαπλασιάζονται οι οπτικές και μπορούμε να δούμε ένα πράγμα από πολλές διαφορετικές γωνίες, αποκτούμε σφαιρική εικόνα. Όταν διαβάζουμε κάτι και μετά χρησιμοποιούμε την έκφραση “μου άνοιξε τα μάτια”, αυτό ακριβώς εννοούμε».
Από την άλλη, ένα καλό βιβλίο, «σε ό,τι αφορά το πολιτικό δοκίμιο per se, οφείλει να είναι ένα χρήσιμο βιβλίο· δηλαδή ένα βιβλίο που, πέρα από το ότι είναι απαραίτητο να κάνει όλα τα παραπάνω – και μάλιστα με έναν τρόπο όπου επιδιώκει συγκεκριμένα να αποκαλύψει τις δομές και τους λόγους της εξουσίας που επιχειρούν να μείνουν κρυφοί ή να παρουσιαστούν ως φυσικοί – πρέπει ταυτόχρονα να επιδιώκει να λειτουργεί και ως εγχειρίδιο δράσης. Με την έννοια πως η πολιτική αφορά, πέρα από τις ιδέες, και το τι κάνουμε με αυτές τις ιδέες· η πολιτική αφορά τη δράση, και ένα πολιτικό δοκίμιο πρέπει να έχει ως στόχο να εμπλουτίζει αυτή τη δράση και να της δίνει μια δημιουργική διάσταση».
Κλείνοντας, ο Αλέξανδρος Γαζής εστιάζει στον ρόλο του αναγνώστη, καθώς η ανάγνωση είναι μια ενεργητική διαδικασία. «Ένα βιβλίο μπορεί να είναι καλό και ωφέλιμο για κάποιον ακριβώς επειδή το διαβάζει με έναν ενεργητικό τρόπο. Μπορούμε να μάθουμε πολλά πράγματα από ένα βιβλίο, μέσα από τον συγκεκριμένο τρόπο που παρουσιάζει τον κόσμο ή ακόμα και από αυτά τα πράγματα που δεν μας λέει για τον κόσμο. Ένα πολύ καλό παράδειγμα εδώ είναι η “αντιστικτική ανάγνωση”, όπως την ορίζει ο Έντουαρντ Σαΐντ. Η “αντιστικτική ανάγνωση” είναι ένας τρόπος μελέτης των κειμένων όπου επιχειρούμε να διακρίνουμε πίσω από την αφήγηση φωνές και εμπειρίες οι οποίες συνήθως μένουν στο περιθώριο ή αποσιωπούνται μέσα στα κλασικά έργα της δυτικής λογοτεχνίας. Αυτός ο τρόπος ανάγνωσης προφανώς δεν αφορά μόνο τον δυτικό λογοτεχνικό κανόνα, αλλά μπορεί να γίνει με κάθε κείμενο».