Ο Λιλιάν Τιράμ θεωρείται ένας από τους καλύτερους αμυντικούς όλων των εποχών και μια σύντομη ματιά στο βιογραφικό του αρκεί για να το επιβεβαιώσει κανείς. Στα highlights της καριέρας του, μάλιστα, θα βρούμε εξαιρετικά σημαντικές επιτυχίες, επιτυχίες που θα ζήλευε κάθε ποδοσφαιριστής. Η κατάκτηση του παγκοσμίου κυπέλλου του 1998 και το πανευρωπαϊκού πρωταθλήματος το 2000 με την εθνική ομάδα της Γαλλίας ανήκουν, αναμφίβολα, σε αυτές.
Αρχικά, νομίζω ότι οι σκέψεις μου ξεκινούν από την προσωπική εμπειρία. Το πρώτο πράγμα είναι το βίωμα. Όπως λέω συχνά, η πρώτη φορά που «έγινα μαύρος» ήταν σε εκείνη την τάξη της πέμπτης δημοτικού στο Παρίσι, όπου τα παιδιά με έβριζαν γι’ αυτό.
Ναι, μπορούμε να αναλύσουμε τα πράγματα μέσα από τη λευκή σκέψη. Λέτε ότι οι δυτικές χώρες νιώθουν ότι απειλούνται. Αλλά ξέρετε, από τη στιγμή που θέλετε να κάνετε έναν πόλεμο, λέτε πάντα ότι απειλείστε. Είναι όμως αλήθεια; Οι Ευρωπαίοι έφτασαν στην Αμερική, ένιωσαν «απειλούμενοι» και εξόντωσαν το 90% του πληθυσμού των ιθαγενών. Έφτασαν στην Ασία, στην Αφρική, παντού… Ένιωθαν «απειλούμενοι» και εξόντωσαν πολύ κόσμο. Όταν αναλύουμε τη λευκή σκέψη, ίσως υπάρχει κάτι πολύ έντονο μέσα της: το ψέμα.
Οι λευκοί έχουν κατηγοριοποιήσει τόσο πολύ τους μαύρους, που όταν εμφανίζεται ένας μαύρος άνδρας, ξέρουμε ήδη τι να σκεφτούμε γι’ αυτόν. Αυτή είναι η δύναμη του ρατσισμού. Ένας μαύρος παρεμβαίνει στον δημόσιο χώρο και υπάρχουν ήδη προκαταλήψεις, κυρίως εξαιρετικά αρνητικές.
Σε όλους τους τομείς της κοινωνίας υπάρχει η κατασκευή ενός λόγου των λευκών για τους μαύρους, πάνω απ’ όλα για να εξυψωθούν οι λευκοί. Είναι ακριβώς το ίδιο με αυτό που συμβαίνει επί αιώνες με τους άνδρες που κατηγοριοποιούν τις γυναίκες λέγοντας ότι το να είσαι γυναίκα είναι κάτι αρνητικό. Όταν κατηγοριοποιούμε τους μαύρους, στην πραγματικότητα μιλάμε μόνο για τους λευκούς.
Αν ο μαύρος είναι «κλέφτης», σημαίνει ότι ο λευκός δεν είναι. Αν ο μαύρος «δεν είναι έξυπνος», σημαίνει ότι ο λευκός είναι έξυπνος. Όταν αναλύουμε τις αρνητικές κατηγορίες που προβάλλουμε στους μαύρους, το κάνουμε μόνο και μόνο για να μπορούμε να μιλάμε θετικά για τους λευκούς.
*Ευχαριστούμε τον Χρήστο Κρυστάλλη από τις εκδόσεις Αντίποδες για τον συντονισμό της συνέντευξης.