Ο Ρενέ Μπαρζαβέλ
Ας ξεκινήσουμε από τα θετικά: ένα σημαντικό κομμάτι της λογοτεχνίας φαντασίας, επιστημονικής και μη, είναι η ικανότητά της να περιγράφει το απερίγραπτο, να δίνει σάρκα και οστά σε κάτι που φαντάζει εντελώς ανοίκειο, ξένο, απόκοσμο. Στην προκειμένη περίπτωση ο Μπαρζαβέλ περιγράφει έξοχα έναν κόσμο τόσο διαφορετικό από τον δικό μας, με τόσο ξένους νόμους και αρχές που καταφέρνει να ανατριχιάσει τον αναγνώστη, θυμίζοντας λίγο τις απόκοσμες περιγραφές του Λάβκραφτ. Επίσης, επιτυγχάνει στο να προσδώσει την παράνοια της ψυχροπολεμικής ατμόσφαιρας που επικρατούσε την εποχή που έγραφε το μυθιστόρημα (και στην οποία όπως φαίνεται αρχίζουμε να επιστρέφουμε και σήμερα), αποτυπώνοντας την προσπάθεια των διαφόρων επιστημόνων από διαφορετικές χώρες να υπερβούν την αμοιβαία δυσπιστία και να συνεργαστούν για ένα κοινό επίτευγμα. Γι’ αυτό και το πρώτο μισό του μυθιστορήματος είναι και το πιο επιτυχημένο, ο Μπαρζαβέλ στήνει καλά τις βάσεις της αφήγησης. Τρίτον, η βασική κλωστή της πλοκής έχει μία συμμετρική, τραγικά ποιητική κατάληξη που φέρνει στο μυαλό κλασικές τραγωδίες και προσθέτει μια σπαρακτική διάσταση στην κεντρική αλληγορία. Όμως το δεύτερο μισό του έργου απογοητεύει, κυρίως επειδή είναι τόσο προσκολλημένο στη νοοτροπία της εποχής που γράφτηκε ώστε να έχει χάσει τις αρετές της διαχρονικότητας, (άλλωστε γι’ αυτό και είχε τόσο μεγάλη εμπορική επιτυχία τότε). Οι σκηνές δράσης μού φάνηκαν κουραστικές, αλλά ακόμα χειρότερες ήταν οι ερωτικές σκηνές. Εδώ ο Μπαρζαβέλ αντανακλά το πνεύμα της εποχής της σεξουαλικής απελευθέρωσης της δεκαετίας του εξήντα αλλά οι σεξουαλικές σκηνές θυμίζουν περισσότερο άρλεκιν και ενίοτε αγγίζουν τα όρια της παρωδίας. Αντίστοιχα, η αντιπολεμική στάση που διέπει ολόκληρη την αφήγηση και εκφράζει τις διαδηλώσεις της περιόδου κατά των εξοπλισμών, του πολέμου του Βιετνάμ κλπ, αν και καθ’ όλα αξιέπαινη και εύλογη, φαντάζει αφελής σε σύγχρονα μάτια, λες και εκφράζει μια παρωχημένη χίπικη διάθεση να κάτσουμε όλοι μαζί να τραγουδήσουμε κουμπαγιά (να του πιστωθεί όμως ότι στις σκηνές των φοιτητικών διαδηλώσεων προέβλεψε τα γεγονότα του Μάη του ’68, τιμώντας μια λαμπρή παράδοση Γάλλων συγγραφέων που έχουν το χάρισμα να προβλέπουν γεγονότα και εξελίξεις στα γραπτά τους). Το βιβλίο ως επί το πλείστον το απόλαυσα, πολύ περισσότερο το πρώτο του μισό και πολύ λιγότερο το δεύτερο, όμως σε κάθε περίπτωση ήταν μια ευχάριστη εμπειρία. Αμφιβάλλω όμως ότι έχει τη βαρύτητα ή το βάθος ενός πραγματικά διαχρονικού έργου επιστημονικής φαντασίας. Έχει αποδεχθεί άλλωστε πως η λογοτεχνία που ακολουθεί τη μόδα της εποχής εύκολα ξεχνιέται.
Διάρκεια άρθρου:
2
Λεπτά
Το πρωτότυπο άρθρο ανήκει στο
ελculture – Θέατρο, Μουσική, Τέχνη & Πολιτισμός
.