Χώροι καθαριότητας και υγιεινής, κοινωνικής συναναστροφής και τελετουργίας, αισθητικής εμπειρίας και πολιτισμικής διαπραγμάτευσης, ανέκαθεν γοήτευαν το βλέμμα της Δύσης, που έβλεπε ανάμεσα στον ατμό να αναδύονται προσδοκίες, να τίθενται όρια και να αποκαλύπτονται οι προκαταλήψεις της Ευρώπης απέναντι στον οθωμανικό κόσμο.
Λουόμενες, θεραπαινίδες και μικρό παιδί σε χαμάμ, πιθανότατα στην Κωνσταντινούπολη. (Λεπτομέρεια από χαρακτικό στο Guys 1783)
Μια προσφιλής συνήθεια, γυναίκες σε δημόσιο λουτρό (Πίνακας του Lawrence Alma Tadema, 1909)
Στην Προύσα, τα νέα ιαματικά Λουτρά Γενί Καπλιτζά. (Σχέδιο στο Walker 1866)
Τελάκηδες, υπάλληλοι του χαμάμ. (Οθωμανική μικρογραφία, περ. 1610
Σκηνή στον θερμό χώρο ανδρικού χαμάμ. (Χαρακτικό στο Jouannin 1840· 93 παραλλαγή του πίνακα από Raczyński 1825)
Στο λουτρό. (Πίνακας του Jea-Léon Gérôme, 1880-1885). Παρά τις όποιες ανακρίβειες στη δομή και τη λειτουργία του χώρου, ο καλλιτέχνης παρουσιάζει και κάποια απαραίτητα σύνεργα για το λουτρό στο χαμάμ (ξύλινα τσόκαρα, πεστεμάλια, τρίχινο γάντι κ.ά.)
Ιόλη Βιγγοπούλου – Αλίκη Ασβεστά, Με τους Ευρωπαίους περιηγητές στα χαμάμ της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, σελ.368, τιμή 30 ευρώ.