Στη «Γκέμμα», ο Δημήτρης Λιαντίνης δεν παραδίδει ένα ακόμη φιλοσοφικό δοκίμιο, αλλά μια οντολογική ελεγεία για την τραγικότητα και το κάλλος της ανθρώπινης ύπαρξης.
Με λόγο που αναβλύζει από τις πηγές της προσωκρατικής σκέψης και τη δωρικότητα της αρχαίας τραγωδίας, ο Λιαντίνης αποδομεί τις συμβατικές αντιλήψεις περί έρωτος, αναδεικνύοντάς τον ως μια τελετουργία θυσίας και μια ύψιστη μορφή τέχνης. Για τον Λιαντίνη, ο έρωτας παραμένει αόριστος όχι από αδυναμία περιγραφής, αλλά από ανάγκη επιβίωσης· ένας απόλυτος ορισμός του θα ισοδυναμούσε με την ανέγερση ενός επιτύμβιου μνημείου, τη θανάτωση του ίδιου του πάθους που κρατά τον κόσμο σε κίνηση.
Μέσα από τον αιχμηρό και συχνά προκλητικό του λόγο, ο φιλόσοφος εισάγει την ανατρεπτική έννοια του έρωτα ως «την τέχνη του να φεύγεις». Δεν πρόκειται για μια πράξη δειλίας ή εγκατάλειψης, αλλά για μια ηρωική έξοδο, όπου ο φεύγων αναλαμβάνει το πλήρες βάρος της οδύνης, προστατεύοντας τον σύντροφο με τη δική του μεγαλύτερη «σφαγή». Είναι μια πρόσκληση σε έναν πυρίκαυστο χορό αναστενάρη, όπου η ηθική ευθύνη του άντρα και η ιερότητα της θηλυκότητας σμίγουν σε μια ένωση που απαιτεί την υπέρβαση του εγώ. Ο Λιαντίνης μας καλεί να δούμε τον έρωτα όχι ως κτήση, αλλά ως μια οδυνηρή προσφορά, εκεί όπου ο πόνος γίνεται το μέτρο της αλήθειας και η απώλεια η απόλυτη επιβεβαίωση της ζωής.
Ίρβιν Γιάλομ: Τι μας διδάσκει η ψυχοθεραπέια;
Γκέμμα – Δημήτρης Λιαντίνης
«Όταν το θηλυκό είναι θηλυκό, την ευθύνη για να γίνει και να μείνει ως το τέλος σωστή η ερωτική σμίξη την έχει ο άντρας.
Πάντα όταν φεύγει η γυναίκα, θα φταίει ο άντρας. Να το γράψετε να μείνει στον αστικό κώδικα.»
Δέκα μυριάδες ορισμούς μπορείς να δώσεις στον έρωτα. Και οι ποιητές όλοι, από τον Όμηρο ως τον Καβάφη, δουλεύοντας ετούτο το μεταλλείο της άνοιξης, μας δείχνουν κάθε φορά κι απο μια του όψη. Ο καθένας με τον τρόπο του.
Όμως ο έρωτας επιμένει να είναι αόριστος. Και αλλίμονό μας, εάν γεννιόταν ο υπερποιητής που θα πετύχαινε να τον ορίσει. Τι θα γινότανε!
Την άλλη μέρα όλοι οι άνθρωποι, ουρές και κοπάδια και φάλαγγες κατά μιλλεουνια, θα σπούδαζαν να επισκεφθούν τον τόπο, όπου χτίστηκε το πιο σπουδαίο μνημείο επι γής: ο Έρωτος Τάφος. Να προσκυνήσουν το περίπτεχνο επιτύμβιο και να αποθέσουν μπροστά του ένα λευκό τριαντάφυλλο.
Όχι. Να μας λείπει ένας τέτοιος ποιητής. Ενας δευτερος αττίλας Φειδίας.
Γιατί ο Φειδίας που έχτισε τον Παρθενώνα, την ίδια στιγμή, και χωρίς να το υποψιάζεται, είχε χτίσει και τον τάφο της σοφίας του ανθρώπου˙ της Αθηνάς σοφίας. Ο Παρθενώνας είναι το ταφικό μνημείο της κλασσικής Ελλάδας. Την άλλη μέρα άρχισε ο πελοποννησιακός πόλεμος. Άρχισε το τέλος της κλασσικής Ελλάδας. Και την παράλλη έρχουνταν οι ελληνιστικοί χρόνοι της κάμψης. Και η κλασσική Ελλάδα είναι όλων των εποχών του ανθρώπου η πιο αληθινή εποχή.
Ωστόσο, εδόθηκε απο τους ποιητές ο ορισμός του έρωτα. Ο πλήρης και ο ακριβής. Εκείνη την έννοια του ορισμού, δηλαδή, που τόσο βασανίστηκε ο Σωκράτης να την ανακαλύψει. Και που σαν την ανακάλυψε, είχε ταυτόχρονα ανακαλυψει και την επιστήμη. Την επιστήμη. Που σαν άλλος Φαέθοντας ανέβασε τον άνθρωπο στον ουρανό. Κι από κει κρατώντας στα δυο χέρια του τα γκέμια του φωτός και της φωτιάς μέλλει να τον καταγκρεμίσει στα Τάρταρα.
Ο ορισμός, λοιπόν, που εδόθηκε στον έρωτα, και που όλοι οι ποιητές τον διατύπωσαν με τα δικά του λόγια ο καθένας, είναι ο ακόλουθος: έρωτας είναι η τέχνη του να φευγεις.
Να φεύγεις, αλλά πώς να φεύγεις! Το πράγμα θέλει μεγάλη προσοχή. Γιατί ο ορισμός αυτός είναι τορπίλλι που το παιζει στα χέρια του μικρό παιδί.
Το παίζει στα χέρια του και δεν ξέρει τι είναι…
Ο Γιωργής τ’ Αποδέλοιπο, που λέει κι ο Μυριβήλης.
Έρωτας είναι η τέχνη του να φεύγεις έτσι, που η σφαγή που θα νιώθεις να είναι πολύ πιο σφαγερή από τη σφαγή που νιώθει ο συντροφος που αφήνεις.
Αν εκείνος πονάει τρείς, εσύ να πονέσεις εννιά.
Εδώ σε θέλω κάβουρα, που λένε, να περπατείς στα κάρβουνα.
Χόρεψες ποτέ σου το χορό του αναστενάρη, χωρίς να είσαι αναστενάρης;»
Διαβάστε κι άλλα άρθρα που αγαπήσαν οι αναγνώστες μας: