Ο πρωτοπόρος ψυχολόγος εξηγεί γιατί η επιτυχία σου σε γεμίζει άγχος και πώς το χάσμα ανάμεσα σε αυτό που είσαι και αυτό που «πουλάς» σε καταστρέφει.
Έχεις πάρει την προαγωγή, πετυχαίνεις τους στόχους σου, οι άλλοι σε θαυμάζουν, κι όμως εσύ ζεις με έναν μόνιμο, εξουθενωτικό φόβο: Ότι από μέρα σε μέρα «θα σε καταλάβουν», θα δουν ότι δεν είσαι τόσο ικανός όσο νομίζουν και θα ξεσκεπαστείς ως απατεώνας. Αυτό δεν είναι μετριοφροσύνη. Είναι το διαβόητο «Σύνδρομο του Απατεώνα» και, σύμφωνα με τον Καρλ Ρότζερς (πατέρα της ανθρωπιστικής ψυχολογίας), η ρίζα του προβλήματος κρύβεται στο επικίνδυνο προσωπείο που έχεις χτίσει για να αρέσεις στους άλλους.
Αν νιώθεις ότι παίζεις έναν ρόλο που σε πνίγει, ας δούμε πώς ο Ρότζερς αποκωδικοποίησε αυτή την ψυχολογική παγίδα και πώς μπορείς να σταματήσεις να φοβάσαι τη σκιά σου.
Σίγκμουντ Φρόυντ: Ο πραγματικός (και πολύ άβολος) λόγος που σε εκνευρίζουν τόσο πολύ τα ελαττώματα των άλλων
Το καταστροφικό χάσμα των «δύο εαυτών»
Ο Ρότζερς εξήγησε το ανθρώπινο άγχος μέσα από μια πολύ απλή, αλλά σκληρή θεωρία. Μέσα μας ζουν δύο εντελώς διαφορετικές οντότητες:
-
Ο Πραγματικός Εαυτός: Είναι αυτό που είσαι στ’ αλήθεια. Με τα ελαττώματά σου, τις ανασφάλειές σου, τα ταλέντα αλλά και τις μέρες που απλώς δεν αποδίδεις.
-
Ο Ιδανικός Εαυτός: Είναι η τέλεια βιτρίνα. Αυτό που νομίζεις ότι πρέπει να είσαι για να σε αποδεχτεί το αφεντικό σου, ο σύντροφός σου ή η κοινωνία. Είναι ο αλάνθαστος επαγγελματίας, ο ακούραστος φίλος, ο άνθρωπος που τα έχει όλα υπό έλεγχο.
Το πρόβλημα (αυτό που ο Ρότζερς ονόμασε «Ασυμβατότητα») ξεκινάει όταν αυτοί οι δύο εαυτοί απέχουν χιλιόμετρα μεταξύ τους. Προσπαθείς απεγνωσμένα να πείσεις τους πάντες ότι είσαι ο «Ιδανικός», ενώ βαθιά μέσα σου ξέρεις ότι είσαι ο «Πραγματικός». Το Σύνδρομο του Απατεώνα δεν είναι τίποτα άλλο από τον τρόμο σου μήπως αυτή η τεράστια απόσταση αποκαλυφθεί.
Πώς το Σύνδρομο σαμποτάρει σιωπηλά την καθημερινότητά σου
Αυτό το συνεχές κρυφτό με τον εαυτό σου δεν φέρνει μόνο άγχος, αλλά δημιουργεί συγκεκριμένες τοξικές συμπεριφορές που ρουφάνε την ενέργειά σου:
-
Η παγίδα της Υπερπροσπάθειας: Δουλεύεις 12ωρα και ελέγχεις ξανά και ξανά την παραμικρή λεπτομέρεια. Όχι από πάθος για τη δουλειά, αλλά για να καλύψεις την υποτιθέμενη «ανεπάρκειά» σου.
-
Η απόρριψη της επιτυχίας: Όταν σου λένε μπράβο, νιώθεις άβολα. Αποδίδεις την επιτυχία σου στην τύχη, στη βοήθεια των άλλων ή στο ότι «έτυχε να είναι εύκολη η δουλειά», αρνούμενος να πιστώσεις την αξία στον εαυτό σου.
-
Ο πανικός της έκθεσης: Αποφεύγεις να πάρεις πρωτοβουλίες, να μιλήσεις σε meetings ή να ζητήσεις αύξηση, γιατί πιστεύεις ότι όσο περισσότερο εκτίθεσαι, τόσο πιο εύκολα θα φανεί η (ανύπαρκτη) ανικανότητά σου.
Το αντίδοτο: Γκρέμισε την τέλεια βιτρίνα
Η ψυχολογική θεραπεία για τον Ρότζερς είναι η έννοια της «Ταυτότητας» (Congruence). Το άγχος εξαφανίζεται μόνο όταν ο Ιδανικός Εαυτός πλησιάσει τον Πραγματικό. Και πώς γίνεται αυτό; Σταματώντας να πουλάς τελειότητα.
Όσο πιο γρήγορα παραδεχτείς στους γύρω σου (και στον εαυτό σου) ότι κάνεις λάθη, ότι υπάρχουν πράγματα που δεν ξέρεις και ότι δεν είσαι μηχανή, τόσο πιο γρήγορα θα εξατμιστεί ο φόβος της αποκάλυψης. Αν δεν παριστάνεις τον τέλειο, κανείς δεν μπορεί να σε ξεσκεπάσει ως «απατεώνα».
Έριχ Φρομ: Τι σε κρατάει εγκλωβισμένο σε σχέσεις και δουλειές που έχουν τελειώσει;
Φωτογραφία εξωφύλλου