Στις 13 Μαρτίου
Προτιμάτε την «στιγμιαία» ένταση της ζωντανής εμφάνισης ή την άνεση χρόνου που προσφέρει η ηχογράφηση σε στούντιο;
Η ηχογράφηση δεν είναι – ή, καλύτερα, δεν πρέπει να είναι – μια διαδικασία ηχητικής καταγραφής με δυνατότητα διόρθωσης λαθών! Για τον ερμηνευτή είναι μια ζωντανή ερμηνεία που διαδραματίζεται σε ζωντανό χρόνο και, για να πετύχει, πρέπει να έχει τα χαρακτηριστικά της ζωντανής επικοινωνίας, αλήθεια, ειλικρίνεια και αυθορμητισμό. Να απευθύνεται. Όταν ηχογραφώ, παίζω. Και ο ακροατής όταν ακούει το προϊόν της ηχογράφησης δεν ακούει το άψυχο μηχάνημα, τον άνθρωπο που παίζει μουσική ακούει. Φυσικά είναι μεγάλη ευκολία η δυνατότητα διόρθωσης που παρέχει η τεχνολογία. Διαφορετικά ακούς, προσλαμβάνεις ή αντιπαρέρχεσαι ένα παραπάτημα ή λάθος σε μια ζωντανή συναυλία και διαφορετικά όταν αυτό επαναλαμβάνεται καταγεγραμμένο στην ηχογράφηση. Αλλά εν ονόματι αυτής της ευκολίας, η ηχογραφημένη ερμηνεία οφείλει να έχει ακόμα πιο ζωντανά χαρακτηριστικά, και όχι να προσφέρεται ως αποξηραμένη τροφή.
Πώς βλέπετε την παρουσία της μουσικής στα σημερινά δεδομένα, αισιόδοξα ή απαισιόδοξα; Ευνοείται η μουσική από την «ευκολία» των ψηφιακών μέσων, ή μήπως η εξάρτηση της εποχής μας από τις οθόνες και την ταχύτητα είναι τελικά επιζήμια για αυτήν την τέχνη, που τόσο χρειάζεται τον χρόνο;
Μα ο χρόνος είναι ενσωματωμένος στη μουσική, ανεξάρτητα με τη διαδικασία μετάδοσης και αναπαραγωγής της. Η ψηφιακή πραγματικότητα μάς προσφέρει τεράστιες δυνατότητες και εφευρίσκει νέες διαδρομές μουσικής παραγωγής και απόλαυσης. Νιώθω πολύ τυχερή που ζω σ’ αυτήν την εποχή.
Έχετε ασχοληθεί με τη σύνθεση έργων για πιάνο, αλλά και με τη μελοποίηση ποιημάτων του Μίλτου Σαχτούρη. Γράφατε από πάντα μουσική, ή δημιουργήθηκε στην πορεία αυτή η παράλληλη «ανάγκη»;
Δεν είναι κάτι καινούργιο, από πολύ μικρή έγραφα δικές μου μελωδίες, τραγούδια και μελοποιούσα ποιήματα. Απλά τώρα το βγάζω προς τα έξω και τολμώ να επικοινωνώ μουσικά και με αυτό τον τρόπο.
Το βιβλίο σας «Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ: Ο Μουσικός του Απείρου», που κυκλοφόρησε το 2022 από τις εκδόσεις Παπαγρηγορίου-Νάκας, είναι ένα πολύτιμο κείμενο που προσεγγίζει ταυτόχρονα βιωματικά και θεωρητικά τη μουσική του Μπαχ, χωρίς να είναι απαγορευτικά «μουσικολογικό» για το αναγνωστικό κοινό. Πώς προέκυψε η συγγραφή του; Θα λέγατε ότι έρχεται να συμπληρώσει τις ερμηνείες σας με σκέψεις που θέλατε να μοιραστείτε;
Ναι, απολύτως. Ξεκίνησε από την ανάγκη μου για σφαιρική γνώση, στην αρχή για μικρές αποδράσεις στον κόσμο της φιλοσοφίας και της Ιστορίας και στη συνέχεια για μια συνεκτική εκδοχή και ερμηνεία του έργου του Μεγάλου Κάντορα, τη σχέση της μουσικής του γραφής με την νεοπλατωνική φιλοσοφία αλλά και την σύγχρονη Ουτοπία.
Τι θέση έχει στη ζωή σας η διδασκαλία; Επηρεάζει τη μελέτη και την προσέγγιση του παιξίματος ενός μουσικού;
Μαθαίνει κανείς πολλά από τη διδασκαλία. Διδάσκεις τους άλλους αλλά μέσω αυτών ανακαλύπτεις και λύνεις και ο ίδιος συνεχώς καινούργια προβλήματα. Είναι μια δυναμική, οργανική διαδικασία, γι’ αυτό και ο δάσκαλος που δεν έχει την εμπειρία της ζωντανής ερμηνείας είναι ανεπαρκής και στη διδασκαλία. Το ένα είναι προϋπόθεση του άλλου, αυτό το ζήτημα έχει συζητηθεί εκτενώς και απαντηθεί προ πολλού.
Πώς αισθάνεστε για την επόμενη «συνάντησή» σας με την – πολύ γνώριμή σας – Κρατική Ορχήστρα Αθηνών;
Είναι ό,τι ακριβώς με κάνει χαρούμενη στην αρχή της άνοιξης! Mozart με υπέροχους συνεργάτες!
Ας κλείσουμε με ένα σύντομο μήνυμα για το αθηναϊκό κοινό, που θα σας ακούσει στις 13 Μαρτίου με την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών.
Σύντομο; Να ακούει τη μουσική του Mozart! Και, όπως έλεγε ο μικρός Mozart, ν’ αναζητά τις νότες που αγαπιούνται!