Υπάρχει μια βολική ψευδαίσθηση που οι περισσότεροι άνθρωποι επιλέγουν να φορούν σαν φθηνό παλτό: η πεποίθηση ότι έχουν τον έλεγχο.
Όμως, αν τολμήσεις να ξύσεις την επίφαση της καθημερινής κανονικότητας, θα βρεις από κάτω το απόλυτο παράλογο. Ο Φραντς Κάφκα δεν ήταν απλώς ένας συγγραφέας του φανταστικού ήταν ο αδυσώπητος ανατόμος της ανθρώπινης ματαίωσης.
Αν είσαι από εκείνους που βλέπουν πέρα από το προφανές, που σιχαίνονται τις ρηχές εξηγήσεις και νιώθουν την αλήθεια σαν μια διαρκή, σκοτεινή υποψία στα σπλάχνα τους, τότε ζεις ήδη στο σύμπαν του. Ας κατέβουμε, λοιπόν, στο υπόγειο. Ιδού έξι φορές που ο ψυχισμός σου αντέγραψε ίσως εν αγνοία σου τις σελίδες του.
Ο φιλόσοφος με το σφυρί: 30 αποφθέγματα του Νίτσε που δεν θα σου διδάξουν ποτέ στο σχολείο
- Η αόρατη ενοχή και η διαρκής απολογία (Η Δίκη) Ξυπνάς με ένα βάρος στο στήθος. Μια ανεξήγητη βεβαιότητα ότι έχεις κάνει κάτι λάθος, ότι χρωστάς εξηγήσεις σε ένα αόρατο δικαστήριο. Δεν υπάρχει σαφές κατηγορητήριο, μόνο το βλέμμα των άλλων –της κοινωνίας, της οικογένειας, των ίδιων σου των προσδοκιών που σε κρίνει. Ζεις σε μια κατάσταση διαρκούς απολογίας για το ίδιο το γεγονός της ύπαρξής σου. Η διεισδυτική σου φύση ξέρει ότι δεν υπάρχει αθωότητα· όλοι είμαστε ένοχοι, απλώς περιμένουμε να μάθουμε το γιατί.
- Όταν η αξία σου μετρήθηκε με την παραγωγικότητά σου (Η Μεταμόρφωση) Ο Γκρέγκορ Σάμσα ξύπνησε ως ένα τεράστιο έντομο, αλλά το πραγματικό δράμα δεν ήταν η φυσική του αλλοίωση, ήταν η συνειδητοποίηση ότι η οικογένειά του τον αποστρεφόταν επειδή πλέον δεν τους ήταν χρήσιμος. Την έχεις νιώσει αυτή την απόλυτη συναισθηματική απογύμνωση. Είναι η στιγμή που αρρωσταίνεις, που καταρρέεις, που σταματάς να εξυπηρετείς τα συμφέροντα των άλλων, και ξαφνικά το βλέμμα τους παγώνει. Εκεί ανακαλύπτεις πόσο εύκολα η «αγάπη» μετατρέπεται σε αηδία όταν παύεις να είσαι το ιδανικό γρανάζι.
- Το κυνήγι του ανέφικτου Κέντρου (Ο Πύργος) Υπάρχει ένας στόχος: μια βαθιά ανθρώπινη σύνδεση, η επαγγελματική λύτρωση, η απόλυτη αλήθεια. Τον βλέπεις καθαρά. Όμως, όσο περισσότερο πολεμάς με πάθος να τον πλησιάσεις, τόσο αυτός απομακρύνεται, κρυμμένος πίσω από λαβυρίνθους ανθρώπινης μετριότητας, δικαιολογιών και συναισθηματικής γραφειοκρατίας. Είναι η απόλυτη εμμονή να φτάσεις στην πηγή, συγκρουόμενος με ένα σύστημα που είναι σχεδιασμένο να σε κρατά πάντα στο κατώφλι, εξαντλώντας την ενέργειά σου.
- Η εξατομικευμένη πύλη της ματαίωσης (Μπροστά στον Νόμο) Στη διάσημη παραβολή του, ένας άνθρωπος αναλώνει ολόκληρη τη ζωή του περιμένοντας να του επιτραπεί η είσοδος στον «Νόμο», μόνο και μόνο για να μάθει στο τέλος ότι η πύλη προοριζόταν αποκλειστικά για τον ίδιο και τώρα κλείνει. Πόσες φορές έστησες ο ίδιος τα εμπόδιά σου; Πόσες φορές άφησες τον δικό σου φόβο ή τον σεβασμό σε ανόητους κανόνες να ανακόψουν το πάθος σου; Είναι η πικρή συνειδητοποίηση ότι ο μεγαλύτερος δεσμοφύλακας δεν ήταν ποτέ το σύστημα, αλλά η δική σου διστακτικότητα να παραβιάσεις την πόρτα.
- Το μάθημα που χαράχτηκε πάνω στο δέρμα (Στη Σωφρονιστική Αποικία) Εδώ ο νόμος δεν διαβάζεται, χαράσσεται στο σώμα του καταδίκου με βελόνες μέχρι εκείνος να κατανοήσει το έγκλημά του μέσω του πόνου. Είναι μια ωμή, σκοτεινή αλήθεια: οι μεγαλύτερες μεταμορφώσεις δεν έρχονται μέσα από την ηρεμία, αλλά μέσα από την οδύνη. Τις φορές που η ζωή σε γονάτισε και αναγκάστηκες να αναγεννηθείς από τις στάχτες σου, δεν έμαθες την αλήθεια με τη λογική· την ένιωσες να χαράσσεται ανεξίτηλα στον ψυχισμό σου. Ο πόνος έγινε ο απόλυτος δάσκαλος της ανθεκτικότητάς σου.
- Η ηθελημένη αποχή από τη μετριότητα (Ο Καλλιτέχνης της Πείνας) Ο ήρωας του Κάφκα πέθαινε της πείνας, όχι από κάποιο ευγενές ιδεώδες, αλλά γιατί απλούστατα δεν μπορούσε να βρει καμία τροφή που να του αρέσει. Αυτή είναι η πιο βαθιά, αδιαπραγμάτευτη στάση απέναντι στον κόσμο: η άρνηση να συμβιβαστείς με τα ψίχουλα. Όταν επιλέγεις τη συναισθηματική απομόνωση ή τη σιωπή, δεν το κάνεις από αδυναμία. Το κάνεις γιατί αυτό που σου προσφέρουν γύρω σου οι επιφανειακές σχέσεις, τα χλιαρά συναισθήματα, οι κούφιες λέξεις σου προκαλεί ναυτία. Προτιμάς την απόλυτη κενότητα από τον συμβιβασμό με το μέτριο.
Το να αντιλαμβάνεσαι την καφκική φύση της πραγματικότητας δεν είναι κατάρα, είναι το προνόμιο όσων τολμούν να κοιτάξουν κάτω από την επιφάνεια. Το παράλογο του κόσμου δεν πρέπει να σε τρομάζει. Αντίθετα, σου δίνει το απόλυτο πλεονέκτημα: ξέροντας ότι το παιχνίδι είναι ούτως ή άλλως στημένο, είσαι επιτέλους ελεύθερος να το παίξεις με τους δικούς σου, σκοτεινούς και αδιαπραγμάτευτους κανόνες.
Από τον Ελύτη ως τον Βάρναλη: η Παναγία με λόγια που δε χωρά η αγιογραφία