Το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης μπορεί να μετράει αντίστροφα για την επίσημη παρουσία αύριο και μεθαύριο της λαμπερής Ζιλιέτ Μπινός με την διπλή ιδιότητα της προέδρου της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Κινηματογράφου (η τελετή απονομής των βραβείων της θα πραγματοποιηθεί το 2027 στην Αθήνα) και της σκηνοθέτιδας (θα παρουσιάσει σε ειδική προβολή και στη συνέχεια σε μάστερκλας το ντοκιμαντέρ «In-I In Motion», που αποτυπώνει την συνεργασία της με τον διάσημο βρετανό χορευτή και χορογράφο Άκραμ Καν), αλλά η καρδιά του χτυπάει στις αίθουσες.
«Μην ανεβαίνετε πάνω»
The golden swan
Η τραγωδία αυτής της ιστορίας εκτυλίχθηκε στη δεκαετία του 1990. Η σκηνοθέτιδα επιστρέφει στην ιστορία του αδελφού της, του Νορβηγού ταξιδιώτη και καλλιτέχνη Χανς Κρίστιαν Όστρε, ο οποίος απήχθη το 1995 στο όμορφο Κασμίρ από ισλαμιστές και τελικά δολοφονήθηκε ύστερα από 5 εβδομάδες αιχμαλωσίας. Για πολλά χρόνια η ιστορία αυτή, εμβληματικό γεγονός της πρώιμης σύγχρονης τρομοκρατίας στο οποίο ενεπλάκησαν αποτυγχάνοντας παταγωδώς, η Ινδία, το Πακιστάν, η Βρετανία και οι Ηνωμένες Π0λιτείες, παρέμενε ένα ανοιχτό τραύμα για την οικογένεια (όλοι οι όμηροι που πιάστηκαν στα δίχτυα της al-Faran, πλην ενός που κατάφερε να δραπετεύσει, έχασαν τη ζωή τους).
Η Όστρε επιχειρεί τώρα να την προσεγγίσει ξανά μέσα από τα γράμματα και τα ποιήματα που είχε γράψει ο αδελφός της κατά τη διάρκεια της ομηρίας του. Τα κείμενα, που βρέθηκαν μετά τον θάνατό του, λειτουργούν ως αφηγηματικός άξονας της ταινίας. Με τη χρήση αρχειακού υλικού, φωτογραφιών και οικογενειακών αναμνήσεων και ενός πολύ ζωντανού διαλόγου ανάμεσα στον χαμένο αδελφό και την αδελφή του, το ντοκιμαντέρ ανασυνθέτει μια ιστορία που δεν αφορά ακριβώς την τρομοκρατία ή τη γεωπολιτική ένταση εκείνης της εποχής. Στο επίκεντρο βρίσκεται η ανθρώπινη εμπειρία ενός ανθρώπου που γράφει για να παραμείνει ζωντανός – κυριολεκτικά και συμβολικά.
Η ταινία αποκτά έτσι έναν έντονα προσωπικό χαρακτήρα. Η σκηνοθέτιδα επεξεργάζεται το τραύμα της απώλειας και το αποτέλεσμα είναι ένα ντοκιμαντέρ που κινείται ανάμεσα στην πολιτική, την πρόσφατη ιστορία που σχετίζεται με το σήμερα και την οικογενειακή τραγωδία, αναδεικνύοντας τον τρόπο με τον οποίο το προσωπικό βίωμα μπορεί να μετατραπεί σε κινηματογραφική αφήγηση.
Παρά τις διαφορετικές θεματικές τους αφετηρίες, οι δύο ταινίες – ο «Χρυσός Κύκνος» και το «Μην ανεβαίνετε πάνω» – μοιράζονται έναν κοινό προσανατολισμό: την αναζήτηση της αλήθειας μέσα από το προσωπικό αρχείο και την οικογενειακή μνήμη.
Στο «The Golden Swan» τα γράμματα ενός ανθρώπου που βρίσκεται σε αιχμαλωσία μετατρέπονται σε δραματουργικό πυρήνα. Στο «Don’t Come Upstairs» τα home movies και οι οικογενειακές καταγραφές λειτουργούν ως αποδεικτικά στοιχεία μιας ιστορίας που παρέμενε κρυμμένη. Και στις δύο περιπτώσεις, η κάμερα γίνεται εργαλείο ανασκαφής της μνήμης. Το αποτέλεσμα είναι δύο ντοκιμαντέρ που μετατρέπουν την προσωπική μνήμη σε καθολική εμπειρία.
INFO Το 28ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης συνεχίζεται μέχρι τις 15 Μαρτίου.