Μία τετραετία έχει παρέλθει από το ξέσπασμα του πολέμου στην Ουκρανία και ο παγκόσμιος πολιτιστικός χάρτης παραμένει αναδιαμορφωμένος, λόγω της ρήξης των δεσμών, ευρωπαϊκών και αμερικανικών φορέων κυρίως, με πολιτιστικούς φορείς και κορυφαίους καλλιτέχνες της Ρωσίας, που όλοι μαζί αποτελούν μέρος μιας πολιτιστικής ταυτότητας ιδιαίτερα επιδραστικής παγκοσμίως, με αιώνες προσφοράς στις τέχνες και στα γράμματα.
Eurovision, Λισαβόνα @EPA/MIGUEL A. LOPES
Βαλέρι Γκεργκίεφ @EPA/ROBERT GHEMENT
Άννα Νετρέμπκο @EPA/FLORIAN WIESER
Φιλαρμονική της Νέας Υόρκης @EPA/Frank Rumpenhorst
Θεόδωρος Κουρεντζής
Μπαλέτα Μπολσόι
Φεστιβάλ Καννών 2025
Ο Ρώσος θεατρικός σκηνοθέτης Κιρίλ Σερεμπρένικοφ, ο οποίος κατηγορήθηκε για κατάχρηση κρατικών κεφαλαίων και τέθηκε υπό κατ’ οίκον περιορισμό, παρίσταται σε δικαστική ακρόαση στη Μόσχα το 2017. @REUTERS/Sergei Karpukhin
@Shutterstock
Νίνα Κράβιτζ
Το «cancel» δεν περιορίστηκε στην κλασική μουσική. Μεγάλα ονόματα της διεθνούς ποπ και ροκ σκηνής ακύρωσαν συναυλίες στη Ρωσία: οι Green Day ήταν από τους πρώτους που έβγαλαν τη Ρωσία από τον χάρτη των περιοδειών τους ακυρώνοντας τη συναυλία τους στη Μόσχα και ακολούθησαν οι Νικ Κέιβ, Ίγκι Ποπ, Franz Ferdinard, The Killers.
Παράλληλα, δεκάδες DJs και παραγωγοί της techno σκηνής διέκοψαν συνεργασίες με Ρώσους καλλιτέχνες. Στον αντίποδα, η γνωστή DJ Nina Kraviz, βρέθηκε στο στόχαστρο για την σιωπή της και παλαιότερες φιλοπουτινικές αναρτήσεις της και Ρώσοι ποπ σταρ όπως η Πολίνα Γκαγκάρινα είδαν συναυλίες τους να ακυρώνονται σε όλη την Ευρώπη και τη Βαλτική.
Αν και η Kraviz δημοσίευσε μακροσκελή ανάρτηση στο Instagram δηλώνοντας ότι είναι φρικτό αυτό που συμβαίνει ανάμεσα στη Ρωσία και την Ουκρανία, καθώς και ότι είναι κατά κάθε μορφής βίας, η επανεμφάνισή της σε line-ups ευρωπαϊκών φεστιβάλ από το 2023 και μετά, δεν ισοδυναμεί σε καμία περίπτωση με το mainstream status που είχε πριν τον πόλεμο.
Τέσσερα χρόνια μετά
Το 2026, η Ρωσία παραμένει πολιτιστικά αποκομμένη από το μεγαλύτερο μέρος της Δύσης. Μερικές μεμονωμένες συνεργασίες έχουν αποκατασταθεί, όμως το βασικό πλαίσιο αποκλεισμού διατηρείται.
Ο σημερινός πολιτιστικός αποκλεισμός της Ρωσίας θυμίζει έντονα τον Ψυχρό Πόλεμο, αλλά δεν διεξάγεται με τους ίδιους όρους. Πρόκειται για ένα νέο υβριδικό μοντέλο πολιτιστικής πίεσης, όπου η γεωπολιτική και η πολιτική των social media συνδιαμορφώνουν την έννοια του «cancel» ενώ όλα συγχέονται τρομακτικά και με αλματώδη ταχύτητα σε μια παγκοσμιοποιημένη ψηφιακή αρένα.
Η επέτειος της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία υπενθυμίζει την κρίση στην καρδιά της Ευρώπης, αλλά και τη ριζική μεταβολή του ρόλου του πολιτισμού σε ενεργό παράγοντα διεθνούς πίεσης.