Ο Επίκτητος (περ. 50 – 135 μ.Χ.) αποτελεί μία από τις πιο εμβληματικές μορφές της Στωικής φιλοσοφίας, και η ζωή του είναι η ζωντανή απόδειξη των όσων δίδαξε. Δεν ήταν ένας θεωρητικός που ζούσε στην άνεση, αλλά ένας άνθρωπος που δοκίμασε τις αρχές του στις πιο σκληρές συνθήκες.
Από τη δουλεία στη φιλοσοφία γεννήθηκε ως δούλος στην Ιεράπολη της Φρυγίας. Το ίδιο του το όνομα, «Επίκτητος», δεν είναι κύριο όνομα, αλλά σημαίνει «επίκτητος», δηλαδή αυτός που έχει αποκτηθεί. Παρά την κοινωνική του θέση, η πνευματική του ανωτερότητα αναγνωρίστηκε από τον κύριό του, ο οποίος του επέτρεψε να σπουδάσει δίπλα στον σπουδαίο Στωικό δάσκαλο Μουσώνιο Ρούφο.
Η σωματική αναπηρία και η στωική υπομονή Ο Επίκτητος ήταν χωλός (κουτσός). Μια γνωστή ιστορία αναφέρει ότι ο κύριός του, σε μια στιγμή οργής, του έστριβε το πόδι. Ο Επίκτητος του είπε ήρεμα: «Θα σπάσει». Όταν το πόδι όντως έσπασε, εκείνος συμπλήρωσε απλώς: «Δεν σου το είπα;». Αυτή η ακραία αυτοκυριαρχία έγινε το σήμα κατατεθέν της διδασκαλίας του: το σώμα μπορεί να αιχμαλωτιστεί ή να βλαφθεί, αλλά η προαίρεσις (η ελεύθερη βούληση) παραμένει ανίκητη.
Η εξορία και η σχολή στη Νικόπολη Όταν κέρδισε την ελευθερία του, άρχισε να διδάσκει στη Ρώμη, μέχρι που ο αυτοκράτορας Δομιτιανός εξόρισε όλους τους φιλοσόφους από την πόλη. Ο Επίκτητος κατέφυγε στη Νικόπολη της Ηπείρου (κοντά στη σημερινή Πρέβεζα), όπου ίδρυσε τη δική του φιλοσοφική σχολή, η οποία απέκτησε τεράστια φήμη, προσελκύοντας μαθητές από όλη την αυτοκρατορία.
10 κανόνες του Πυθαγόρα για να πάρεις τη ζωή στα χέρια σου
12 αποφθέγματα του Επίκτητου.
- Αν θες να ζεις χωρίς άγχος, να αντιμετωπίζεις τα μέλλοντα που θα συμβούν σαν να έχουν ήδη συμβεί.
- Δεν είναι η φτώχεια που προξενεί λύπη αλλά η επιθυμία.
- Όταν πρόκειται να κινδυνέψεις για την πατρίδα σου ή για έναν φίλο, μη ρωτάς το μαντείο αν πρέπει να κινδυνέψεις.
- Όρισε στον εαυτό σου έναν χαρακτήρα και έναν τρόπο ζωής που θα τον κρατάς είτε είσαι μόνος είτε με άλλους.
- Όσοι με σοβαρότητα αντιμετωπίζουν τα γελοία, γίνονται καταγέλαστοι στα σοβαρά.
- Όταν κάποιος υπερβαίνει το μέτρο, τα πιο ευχάριστα γίνονται τα πιο δυσάρεστα.
- Φρόντιζε να τιμωρείς τα ελαττώματα σου, για να μην τιμωρείσαι από αυτά.
- Οι άνθρωποι ταράζονται όχι απ’ αυτά που συμβαίνουν, αλλά από την άποψη τους γι’ αυτά που συμβαίνουν.
- Αν θέλεις να σε επαινούν, μάθε πρώτα να λες καλά λόγια, και αφού μάθεις να λες καλά λόγια, να κάνεις καλές πράξεις, και τότε θα ακούς καλά λόγια για εσένα.
- Είναι αδύνατο για έναν άνθρωπο να μάθει αυτά που νομίζει ότι ήδη ξέρει.
- Μπορείς να είσαι ανίκητος αν δεν κατεβαίνεις σε κανένα αγώνα που δεν θα μπορούσες να νικήσεις.
- Πρώτα πες στον εαυτό σου ποιος θέλεις να είσαι. Μετά να ενεργείς σύμφωνα μ’ αυτό.
Τα τελευταία λόγια του Νίκου Καζαντζάκη – Μια λέξη που συμπυκνώνει την οδύσσεια ενός αδέσμευτου πνεύματος