Skip to content
Διάρκεια άρθρου: Λιγότερο απο 1 λεπτό Λεπτά

Γιάννης Αγγελάκης: «Δημιουργούμε χώρο για διαφορετικές φωνές και γενιές» – ΤΟ ΒΗΜΑ

Google Button Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή

Πώς ακούγεται το σήμερα; Πόσο χώρο αφήνει στις δημιουργίες τού παρελθόντος και με ποιους τρόπους τις μεταμορφώνει; Οι «Ημέρες Σύγχρονης Μουσικής», που πραγματοποιούνται από σήμερα, Κυριακή 25 Οκτωβρίου, έως τις 14 Νοεμβρίου στην Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής προσεγγίζουν τα ερωτήματα μέσα από ένα ευρύ πρόγραμμα. Με τίτλο «Πολλαπλά παρόντα» η διοργάνωση περιλαμβάνει δεκαοκτώ συναυλίες και έξι αναθέσεις σε έλληνες και ελληνίδες δημιουργούς, συνδυάζοντας ακουστική μουσική, ηλεκτρονικά μέσα και σκηνικές αναζητήσεις. Ο συνθέτης Γιάννης Αγγελάκης, που επιμελείται τις εκδηλώσεις, μας δίνει μια πρώτη γεύση από το πρόγραμμα και μιλάει για όσα μπορούμε να ανακαλύψουμε ακούγοντας πέρα από το οικείο.

Τι κάνει ένα έργο σύγχρονο πέρα από την ημερομηνία της σύνθεσής του;

«Ενα έργο είναι σύγχρονο όταν δεν θα μπορούσε να είχε γραφτεί νωρίτερα. Οταν συλλαμβάνει κάτι που υπάρχει τώρα: έναν τρόπο να βλέπουμε τον κόσμο, να ακούμε, να αισθανόμαστε. Οταν χρειάζεται να επινοήσει τη δική του γλώσσα για να το πει. Μπορεί να είναι πρωτοφανές ή επαναστατικό, μπορεί όμως και να χρησιμοποιεί υλικά που έχουν ήδη ακουστεί. Το κρίσιμο είναι τι κάνει με αυτά σήμερα. Η σύγχρονη δημιουργία δεν είναι αποκομμένη από την παράδοση· συχνά γεννιέται από τον τρόπο με τον οποίο κοιτάζουμε ξανά τη μνήμη. Και αυτό είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον παράδοξο της σύγχρονης μουσικής: μπορεί να είναι απολύτως καινούργια χωρίς να είναι υποχρεωτικά πρωτότυπη με τον τρόπο που συνήθως χρησιμοποιούμε τη λέξη. Μπορεί ένα παλιότερο έργο να παραμένει σύγχρονο, επειδή εξακολουθεί να μας αφορά, να μας ανοίγει μια νέα πόρτα».

Πώς μετατρέπονται δεκαοκτώ συναυλίες σε μια πρόταση με ταυτότητα;

«Δεν ήθελα να φτιάξω ένα φεστιβάλ που να λέει: “Αυτό είναι η σύγχρονη μουσική και όλα τα υπόλοιπα δεν είναι”. Ο τίτλος “Πολλαπλά παρόντα” ξεκινά από την ιδέα ότι το παρόν δεν είναι ένα, ενιαίο και τακτοποιημένο, αλλά πολύμορφο, δύσκολο να ταξινομηθεί. Είναι πολλά παρόντα που συνυπάρχουν. Στο ίδιο φεστιβάλ συναντάμε διαφορετικές αισθητικές, γενιές και ιστορίες. Εχουμε νέες αναθέσεις και πρώτες εκτελέσεις, έργα που κάποτε υπήρξαν πρωτοποριακά και σήμερα ανήκουν στο ρεπερτόριο, αλλά και παλαιότερες μουσικές που εξακολουθούν να εμπνέουν. Η πολυσυλλεκτικότητα είναι μια θέση για το πώς υπάρχει η μουσική σήμερα».

Ως συνθέτης έχετε τις προτιμήσεις σας. Ως επιμελητής, πώς προσεγγίζετε μια μουσική που μπορεί και να βρίσκεται μακριά από αυτές;

«Φυσικά και έχω προτιμήσεις ως συνθέτης. Ως επιμελητής, όμως, έχω διαφορετική ευθύνη. Με ενδιαφέρει να συναντώ καλλιτέχνες που έχουν κάτι να πουν, ακόμη κι όταν αυτό βρίσκεται μακριά από τις δικές μου αισθητικές επιλογές. Ισως μάλιστα να μαθαίνω περισσότερα από αυτό που με ξενίζει παρά από αυτό που ήδη αγαπώ. Από το οικείο παίρνω επιβεβαίωση· από το διαφορετικό ανακαλύπτω κάτι καινούργιο. Ενας θεσμός όπως η ΕΛΣ έχει μια ευρύτερη ευθύνη: να δημιουργεί χώρο για διαφορετικές φωνές και γενιές, για το ρίσκο, ακόμη και για επιλογές που δεν είναι αυτονόητα εμπορικές. Η επιτυχία ενός τέτοιου φεστιβάλ δεν είναι να αποδείξει ότι όλοι ακούμε τα ίδια, αλλά να δώσει σε όσο το δυνατόν περισσότερους την ευκαιρία να ακουστούν».

Με ποια κριτήρια επιλέχτηκαν τα αφιερώματα σε Κούρταγκ, Λίγκετι και Απέργη;

«Ο Κούρταγκ γίνεται φέτος εκατό ετών. Εχει προσωπική φωνή, μια μουσική ταυτόχρονα απίστευτα λιτή και συμπυκνωμένη. Ο Απέργης είναι ένας από τους σημαντικότερους έλληνες συνθέτες. Αλλαξε τον τρόπο με τον οποίο σκεφτόμαστε τον ήχο, τη γλώσσα και τη θεατρικότητα. Ο Λίγκετι, είκοσι χρόνια μετά τον θάνατό του, εξακολουθεί να επηρεάζει. Είναι τρεις δημιουργοί που επαναπροσδιόρισαν τη μουσική και συνεχίζουν να μας εμπνέουν. Δεν ήθελα, όμως, να κάνουμε “μουσειακά” αφιερώματα. Γι’ αυτό αρκετές από τις νέες αναθέσεις εντάσσονται σε αυτά. Ετσι, ένας νέος συνθέτης μπορεί να συνομιλήσει, μέσα στην ίδια συναυλία, με έναν δημιουργό που κάποτε υπήρξε πρωτοπορία και σήμερα αποτελεί μέρος της ιστορίας της μουσικής. Εκεί αρχίζει ο πραγματικός διάλογος: όταν το παρελθόν δεν είναι απλώς κάτι που θυμόμαστε, αλλά κάτι που εξακολουθεί να μας προκαλεί».

Στο πρόγραμμα συναντάμε επίσης Μπαχ, Σοπέν, Σκαρλάτι. Τι στόχο έχει η ακρόασή τους δίπλα σε νεότερα έργα;

«Θέλω να αποφύγουμε το “σύγχρονο για το σύγχρονο”. Δεν με ενδιαφέρει να υψώσουμε έναν τοίχο ανάμεσα στη σύγχρονη μουσική και σε ό,τι προηγήθηκε. Αντιθέτως θέλω να ακούσουμε τις συγγένειες. Ενα έργο του Μπαχ και ένα έργο του Κούρταγκ δεν είναι το ίδιο, αλλά μπορούν να ιδωθούν ως διαφορετικά κλαδιά του ίδιου μεγάλου δέντρου. Και ίσως, όταν βάλεις το ένα δίπλα στο άλλο, να δεις καλύτερα και τα δύο. Αυτός είναι ένας από τους λόγους που η Εναλλακτική Σκηνή ξεκινά φέτος, εκτός από τις “Ημέρες Σύγχρονης Μουσικής” καί τις “Ημέρες Παλαιάς Μουσικής”, με αφετηρία τις μουσικές του μεσαίωνα και του μπαρόκ. Με ενδιαφέρει αυτός ο παράξενος καθρέφτης: από το σύγχρονο να επιστρέφουμε στο παλιό και από το παλιό να ξαναγεννιέται κάτι σύγχρονο. Ιδανικά, θα ήθελα τα δύο φεστιβάλ να συνομιλούν τόσο στενά, ώστε τα όριά τους να γίνονται όλο και λιγότερο ευδιάκριτα τα επόμενα χρόνια».

Μπορεί η σύγχρονη μουσική να μας μάθει να ακούμε διαφορετικά την παλαιότερη;

«Ναι! Για πολλά χρόνια η μουσική εκπαίδευση ακολουθούσε μια γραμμική διαδρομή: μαθαίνω πρώτα το παλιό και, όταν είμαι αρκετά έτοιμος, φτάνω στο καινούργιο. Σήμερα μπορούμε να κάνουμε και το αντίστροφο: να ακούμε το παλιό μέσα από τα αφτιά που μας έχει δώσει το καινούργιο. Δεν επιστρέφουμε στο παρελθόν από φετίχ, αλλά για να το χρησιμοποιήσουμε ως πρίσμα. Το παλιό εμπνέει το σύγχρονο και το σύγχρονο μάς επιτρέπει να ξανακούσουμε το παλιό. Από αυτή τη συνάντηση μπορεί να προκύψει κάτι καινούργιο».

Οταν κάποιος λέει «δεν καταλαβαίνω τη σύγχρονη μουσική», τι πιστεύετε ότι δυσκολεύεται να βρει;

«Νομίζω ότι συχνά ψάχνει κάτι που η μουσική δεν του υποσχέθηκε ποτέ: να την “καταλάβει” πριν τη βιώσει. Μια καινούργια μουσική μιλάει μια καινούργια γλώσσα. Δεν χρειάζεται πάντα να την αποκωδικοποιήσεις για να σε αγγίξει. Το πρόβλημα είναι και από τις δύο πλευρές. Ο ακροατής μπορεί να αισθάνεται ότι του λείπει κάποιος κώδικας, ο καλλιτέχνης κάποιες φορές θεωρεί ότι το κοινό πρέπει να έχει προετοιμαστεί για να ακούσει το έργο του. Οι καλλιτέχνες που αναζητούν μια πραγματικά βιωματική σχέση με το κοινό μπορούν να συναντήσουν ακροατές είτε γράφουν τονική μουσική είτε θόρυβο, είτε δουλεύουν με παραδοσιακά όργανα είτε με ηλεκτρονικά μέσα. Γιατί οι άνθρωποι δεν συγκινούνται μόνο από αυτά που καταλαβαίνουν. Και το θέατρο, τελικά, δεν είναι αίθουσα εξετάσεων, αλλά ένα εργαστήριο των αισθήσεων. Αυτό θα ήθελα να είναι και το στοίχημα των “Ημερών Σύγχρονης Μουσικής”: να έρθεις όχι επειδή πρέπει να ακούσεις σύγχρονη μουσική, αλλά επειδή θέλεις να ακούσεις κάτι που δεν έχεις ξανακούσει. Και να φύγεις λίγο διαφορετικός απ’ ό,τι μπήκες».

Το πρωτότυπο άρθρο https://www.tovima.gr/print/culture/dimiourgoume-lfxoro-gia-diaforetikes-fones-kai-genies/ ανήκει στο μουσική – ΤΟ ΒΗΜΑ .
‹ ›