Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή
Ενα πιάνο παρατημένο σε κάποιο σπίτι της Αθήνας. Το ανενεργό σώμα του παρέμενε κοιμώμενο για χρόνια, καθώς το παιδί που κάποτε έπαιζε σε αυτό σταμάτησε. Οχι από δική του επιλογή. Η σχέση του με τη μουσική, τον εαυτό του και τον άλλον έμεινε σε άρση. Και αυτό το πιάνο έγινε το νήμα που οδήγησε στη γέννηση του «Rebirth», της νέας καλλιτεχνικής πρότασης του performer, πιανίστα και καλλιτεχνικού παραγωγού Μελαχρινού Βελέντζα, τον οποίο το κοινό αγάπησε μέσα από το «Lemon», την ανεξάρτητη site-adaptive παραγωγή του που από το 2018 ταξιδεύει σε αποκεντρωμένους τόπους της Ελλάδας, έχοντας μέχρι σήμερα συναντήσει περισσότερους από 27.500 θεατές σε 60 διαφορετικές περιοχές.
Και εκείνο το πρώτο πιάνο εκείνου του παιδιού ήταν μόνο η αρχή. Ακολούθησαν και άλλα εγκαταλελειμμένα πιάνα, τα οποία ο Μελαχρινός Βελέντζας αναζήτησε και συγκέντρωσε, μαζί με τις ιστορίες των ανθρώπων που κάποτε έπαιζαν σε αυτά, ιστορίες που έμειναν μετέωρες πάνω από τα πλήκτρα τους.
Μετά την επιτυχημένη παρουσίασή του τον περασμένο Μάιο στην Πλάκα και στον Εθνικό Κήπο, στο πλαίσιο του This is Athens City Festival 2026, το «Rebirth» αφικνείται στις 24 και 25 Οκτωβρίου στο Δρυοδάσος της Φολόης, στην Ηλεία, ένα από τα σημαντικότερα φυσικά τοπία της Ελλάδας, ενταγμένο στο Ευρωπαϊκό Οικολογικό Δίκτυο Natura 2000. Και εκεί, οι ιστορίες αυτών των εγκαταλελειμμένων πιάνων θα συναντήσουν τις ιστορίες των θεατών, που προσκαλούνται επί σκηνής, με τον Μελαχρινό Βελέντζα να ενορχηστρώνει τις αφηγήσεις τους σε μια συλλογική παρτιτούρα: μιας μουσικής και μιας ζωής που πολλές φορές αφήνουμε στη μέση.
Κύριε Βελέντζα, πώς θα περιγράφατε το «Rebirth» σε κάποιον που δεν έχει παρακολουθήσει τις παραστάσεις τις οποίες ήδη δώσατε στην Πλάκα και στον Εθνικό Κήπο;
«Δεν θα χαρακτήριζα το “Rebirth” ακριβώς ως παράσταση. Πρόκειται για ένα σκηνικό συμβάν, ανοιχτό στην ερμηνεία των θεατών. Κυριολεκτικά. Με αφορμή τις ιστορίες παρατημένων πιάνων που συγκεντρώνω εδώ και χρόνια και των ανθρώπων που κάποτε έπαιζαν σε αυτά, οι θεατές ανεβαίνουν επί σκηνής για να αφηγηθούν δικές τους ιστορίες για όλα εκείνα που αγαπούσαν και τα άφησαν στη μέση – σε άρση, για να μιλήσω με μουσικούς όρους. Η κάθε επόμενη ιστορία συναντά την προηγούμενη. Μπορεί να σχετίζεται με το πιάνο και τη μουσική, μπορεί και όχι. Πρόθεσή μου είναι τα πράγματα να συμβούν όντως. Να μην παίξουμε τίποτα, αφού όλα έχουν ήδη πια παιχτεί.
Στο “Rebirth” θυμόμαστε παλαιές αξίες που έχουμε εγκαταλείψει εδώ και χρόνια: την αξία του βλέμματος, της αγκαλιάς, της αναμονής. Την τέχνη τού να ρωτάς, να περιμένεις και να ακούς τον άλλον. Μέσα από αυτή τη συλλογική βιωματική διαδικασία, που καταλήγει να είναι πλήρως παραστάσιμη για όποιον την παρακολουθεί, οι θεατές ανεβαίνουν επί σκηνής και γίνονται θεατές των θεατών. Και όλοι μαζί κάνουμε ένα ταξίδι που θέτει στο επίκεντρο όχι το θέατρο, μα τη θεατρικότητα των πραγμάτων. Οχι τη μουσική, μα τη μουσικότητα των πραγμάτων. Στο “Rebirth” ο θεατής δεν καλείται να βιώσει τίποτα. Προσκαλείται απλώς να είναι παρών στη συνθήκη. Με όλες του τις αισθήσεις. Ενεργός στον τόπο της αφήγησης».
Είπατε ότι εδώ και χρόνια συγκεντρώνετε εγκαταλελειμμένα πιάνα και μαζί τις ιστορίες των ανθρώπων που κάποτε έπαιζαν σε αυτά. Πώς ξεκίνησε αυτή η έρευνα;
«Κάθε έρευνα ξεκινά από μία ερώτηση που με τη σειρά της πηγάζει από μία ανάγκη. Στην περίπτωση του “Rebirth”, η ερώτηση αναδύθηκε πηγαία και αυθόρμητα από αυτό το αιώνιο “Do not touch”. Αυτό το περιοριστικό και απόλυτο “Μην εγγίζετε”, που πολύ συχνά το συναντούσα να αναγράφεται πάνω στο σώμα των πιάνων. Τα πιάνα όμως είναι όπως οι άνθρωποι: έχουν ανάγκη την επαφή.
Μέχρι σήμερα έχω συγκεντρώσει περίπου 30 πιάνα. Η έρευνα συνεχίζεται και είναι μια πολύ δύσκολη και κοστοβόρος διαδικασία. Αυτή τη στιγμή, αναζητώ υποστήριξη και φυσικά έναν χώρο που θα μπορούσε να τη στεγάσει. Στην Ελλάδα, όταν ένας καλλιτέχνης κάνει έρευνα, τα πράγματα είναι δύσκολα. Γιατί ακριβώς δεν αποφασίζει να κάνει μια δήλωση ή ένα σχόλιο. Αποφασίζει να κάνει μια ερώτηση. Αρα αποφασίζει να δώσει χρόνο. Περιμένει».
Αλήθεια, τι ιστορίες κρύβονται πίσω από τα περίπου 30 πιάνα που έχετε συγκεντρώσει;
«Μου είχαν τηλεφωνήσει για ένα πιάνο που βρισκόταν στον τέταρτο όροφο ενός σπιτιού της Αθήνας. Λόγω του περιορισμένου ανοίγματος της πόρτας, χρειαζόταν ανυψωτικός γερανός για τη μεταφορά. “Δεν έχουμε τα χρήματα να το βγάλουμε από εδώ. Αν μπορέσεις, έλα. Αλλιώς θα περιμένουμε λιγάκι και μετά θα το σπάσουμε σε κομμάτια για να το πετάξουμε. Δεν είναι δικό μας έτσι κι αλλιώς” μου είπαν. Ενα βράδυ, ύστερα από κάποιες ημέρες, πήγα στον δρόμο της Κυψέλης όπου βρισκόταν το σπίτι. Τα κομμάτια του οργάνου – αυτού του ανενεργού πια σώματος – ήταν σπασμένα και πεταμένα στα σκουπίδια, ανάμεσα στους κάδους. Τα μάζεψα και τα πήρα μαζί μου.
Μια άλλη φορά, μια γυναίκα θα μου αφηγούνταν την ιστορία της καθώς μου έδινε το πιάνο της, στο οποίο εδώ και πολλά χρόνια δεν έπαιζε: “Σταμάτησα να παίζω γιατί όταν πήγα στο ωδείο δυστυχώς έτυχα σε μια δασκάλα, η οποία μόλις έκανες ένα λάθος σού χτυπούσε με βέργα σκληρή, με χάρακα σκληρό, τα χέρια εδώ πέρα” μου είπε και έδειξε το σημείο στα χέρια της. “Κι έτσι ο πόνος με έκανε να σταματήσω” κατέληξε».
Το «Rebirth» μεταφέρεται στα τέλη Οκτωβρίου στο Δρυοδάσος της Φολόης στην Ηλεία. Γιατί επιλέξατε αυτόν τον τόπο;
«Η αρχιτεκτονική, η αισθητική, η ιστορία και η μυθολογία ενός τόπου ορίζουν σε σημαντικό βαθμό την αφήγηση. Ο τόπος αφηγείται. Επίσης, τα φυσικά τοπία, όπως και τα κοιμητήρια, είναι ίσως οι τελευταίοι τόποι όπου η ησυχία είναι παρούσα, δημιουργώντας έτσι γόνιμο έδαφος για μια ενεργειακή σύνδεση με τα πράγματα και τους ανθρώπους.
Το Δρυοδάσος της Φολόης είναι ένα τέτοιο μέρος. Το επισκέφθηκα πέρυσι για πρώτη φορά, όταν είχα ταξιδέψει στον Πύργο και την Αμαλιάδα για τις αποκεντρωμένες παραστάσεις του “Lemon”. Εντυπωσιάστηκα και αμέσως οραματίστηκα το “Rebirth” εκεί».
Αλήθεια, τελικά ποια είναι η γενεσιουργός αιτία πίσω από το «Rebirth»;
«Είναι η φυσική εξέλιξη της πολυετούς έρευνάς μου πάνω στο δίπολο “ζωή-θάνατος”. Η ζωή μας είναι εδώ και χρόνια γεμάτη διαρκείς και ταχύτατες αλλαγές, αλλεπάλληλα σοκ και συνεχείς απογοητεύσεις. Με τον θάνατο, από την άλλη, βρισκόμαστε ως κοινωνία σε άρνηση.
Το “Rebirth” γεννήθηκε από την ανάγκη δημιουργίας ενός ονειρικού ενδιάμεσου χωροχρόνου: σε αυτόν τον μεταβατικό ψυχικό “τόπο” οι ματαιώσεις της ζωής και ο φόβος του θανάτου γίνονται αντικείμενα αφήγησης και διαπραγμάτευσης από τους ίδιους τους θεατές στο εδώ και τώρα. Πώς μπορούμε λοιπόν να ξαναγράψουμε μια συλλογική παρτιτούρα στις νότες της οποίας θα αναγνωρίσουμε και τον δικό μας ήχο;».
INFO
«Rebirth»: Δρυοδάσος Φολόης, Ηλεία, στις 24 και 25 Οκτωβρίου.