Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή
Ήταν αρχές Μαΐου 1999. Μια Αυστραλή ηθοποιός που είχε κάνει αίσθηση λίγους μήνες πριν, τον Οκτώβριο του 1998, με την ταινία «Ελίζαμπεθ» του Σεϊκάρ Καπούρ, θα έκανε το ντεμπούτο της στο ανταγωνιστικό West End του Λονδίνου με το έργο του Ντέιβιντ Χέαρ «Plenty». Στο θέατρο Albery, η Κέιτ Μπλάνσετ έστεκε μπροστά μου, σε απόσταση αναπνοής, στον ρόλο της Σούζαν Τράχερν, μέλους της βρετανικής μυστικής αντίστασης κατά των Ναζί που έδρασε στη Γαλλία κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, η οποία, στο μεταπολεμικό Ηνωμένο Βασίλειο ζούσε μια βαρετή, οικογενειακή ζωή μέσα στην οποία ασφυκτιούσε.
Τη θυμάμαι σαν χθες εκείνη τη μαγιάτικη βραδιά. Αγέρωχη και επιβλητική, θυελλώδης και γήινη η Μπλάνσετ, με ασύγκριτη σκηνική αυτοπεποίθηση, έγινε αμέσως επίκεντρο των συζητήσεων της θεατρικής κοινότητας του Λονδίνου διατρανώνοντας τη φήμη της και προαναγγέλλοντας ταυτόχρονα την κατακόρυφη εκτόξευσή της στο παγκόσμιο σταρ σύστεμ. Οι Βρετανοί κριτικοί την υποδέχθηκαν με διθυραμβικά σχόλια και οι θεατρόφιλοι έσπευδαν να κλείσουν εισιτήρια για τη «new best Aussie actress» («νέα καλύτερη Αυστραλή ηθοποιό»). Είχε προηγηθεί το ηχηρό ντεμπούτο της συμπατριώτισσάς της Νικόλ Κίντμαν στο West End, στο Donmar Warehouse, τον Σεπτέμβριο του 1998 με το «Blue Room» σε διασκευή επίσης του Ντέιβιντ Χέαρ και σκηνοθεσία του Σαμ Μέντες, ο οποίος έναν χρόνο αργότερα θα καθιερωνόταν στο κινηματογραφικό στερέωμα με το εμβληματικό «American Beauty».
Η Μπλάνσετ γίνεται Ηλέκτρα/Κλυταιμνήστρα
Εικοσιεπτά χρόνια αργότερα, η Κέιτ Μπλάνσετ επιστρέφει και πάλι στο Λονδίνο. Εχουν μεσολαβήσει στο μεταξύ άλλες τρεις εμφανίσεις της σε κεντρικά θέατρα της βρετανικής πρωτεύουσας: ο περσινός «Γλάρος» του Τσέχοφ σε σκηνοθεσία Τόμας Οστερμάιερ και το «Big and Small (Gross und Klein)» (2012) του Μπότο Στράους σε σκηνοθεσία Μπένεντικτ Αντριους στο Barbican, καθώς και το «When We Have Sufficiently Tortured Each Other» (2019) του Μάρτιν Κριμπ σε σκηνοθεσία Κέιτι Μίτσελ στο National Theatre (Εθνικό Θέατρο).
Στο Εθνικό Θέατρο της Μεγάλης Βρετανίας μετά από επτά χρόνια, στη σκηνή Lyttelton, θα εμφανιστεί και πάλι στις 19 Αυγούστου μέχρι τις 10 Οκτωβρίου η «θεά Κέιτ», κατά τους θαυμαστές της, στο «Electra/Persona», μια διασκευή της «Ηλέκτρας» (412/411π.Χ.) του Σοφοκλή και της ταινίας του Ινγκμαρ Μπέργκμαν «Περσόνα» (1966) από τον Μπένεντικτ Αντριους, ο οποίος υπογράφει και τη σκηνοθεσία. Με τον Αντριους η Μπλάνσετ είχε συνεργαστεί πριν δεκατέσσερα χρόνια στο θέατρο στο «Big and Small (Gross und Klein)», όπως επίσης είχε συνεργαστεί παλιότερα στην ταινία «Tár» με τη Νίνα Χος, με την οποία συμπρωταγωνιστεί και πάλι στο «Electra/Persona». (Η ταινία «Tár», όπως και το «Blue Jasmine», χάρισαν στην Μπλάνσετ δύο Βραβεία Όσκαρ Καλύτερης Γυναικείας Ερμηνείας).
Το νέο έργο «Electra/Persona» ενώνει την αρχαία σοφόκλεια τραγωδία με το ψυχολογικό δράμα του Μπέργκμαν. Στην «Ηλέκτρα», μια κόρη βυθισμένη στη θλίψη και την οργή για τον φόνο του πατέρα της καταφεύγει στην αυτοδικία, ενώ ο κόσμος της, όπως τον ήξερε, διαλύεται γύρω της. Στην «Περσόνα», μια ηθοποιός, η Ελίζαμπεθ, σταματά να μιλά ενώ παίζει την Ηλέκτρα. Ο λόγος καταρρέει και τα όρια ανάμεσα στον εαυτό και τον ρόλο αρχίζουν να εξαφανίζονται.
Παρότι τα δύο κείμενα τα χωρίζουν πάνω από δύο χιλιάδες χρόνια, εστιάζουν και τα δύο σε ζητήματα ταυτότητας και τραύματος, διερευνώντας τις ψυχολογικές «μάσκες» (περσόνες) που δημιουργούμε για να επιβιώσουμε, την εύθραυστη γραμμή ανάμεσα στο ποιοι είμαστε και στο ποιοι υποδυόμαστε ότι είμαστε. Η παράσταση του Μπένεντικτ Αντριους θέτει ένα βασικό, δύσκολο ερώτημα: ποιος ρόλος σε διέλυσε τελικά;
Η παράσταση που όλοι θέλουν να δουν
Η συγκεκριμένη παραγωγή περιγράφεται από τον βρετανικό Τύπο ως «μία από τις πιο πολυαναμενόμενες του 2026», καθώς ενώνει στη σκηνή για πρώτη φορά δύο συγκλονιστικές ηθοποιούς την Αυστραλή Κέιτ Μπλάνσετ και τη Γερμανίδα Νίνα Χος. Μαζί τους η τάχιστα ανερχόμενη Ιρλανδή Ελα Λίλι Χάιλαντ («Black Doves» Netflix). Ο Αυστραλός Μπένεντικτ Αντριους που υπογράφει το κείμενο και τη σκηνοθεσία είναι γνωστός και στις δύο άκρες του Ατλαντικού για τη σκηνοθεσία του στο «Λεωφορείο ο Πόθος» του Τενεσί Ουίλιαμς, το οποίο αρχικά παρουσιάστηκε στο ιστορικό θέατρο Old Vic του Λονδίνου και στη συνέχεια μεταφέρθηκε στο ΒΑΜ (Brooklyn Academy of Music) της Νέας Υόρκης, ενώ πέρσι ανέβασε την “Ορέστεια” του Αισχύλου στην Ισλανδία, όπου διαμένει τα τελευταία χρόνια.
Εκτός από τη δραματουργική πρόκληση της ώσμωσης των δύο κειμένων, ο Μπένεντικτ Αντριους θέτει άλλον έναν τολμηρό καλλιτεχνικό στόχο: η Κέιτ Μπλάνσετ και η Νίνα Χος κάνουν πρόβες αυτή την περίοδο για να ερμηνεύσουν τέσσερις ρόλους η κάθε μία, εναλλάσσοντας την Ηλέκτρα και την Κλυταιμνήστρα από την “Ηλέκτρα” του Σοφοκλή με την Ελίζαμπεθ και την Αλμα από την “Περσόνα” του Μπέργκμαν (δηλαδή την ηθοποιό που έπαιζε την Ηλέκτρα και κατέρρευσε, και τη νοσοκόμα που την περιποιόταν, αντίστοιχα). Η ηθοποιός που θα παίζει στο πρώτο μέρος της παράστασης την Ηλέκτρα, θα παίζει στο δεύτερο την Ελίζαμπεθ, και παράλληλα, όποια παίζει την Κλυταιμνήστρα στο πρώτο μέρος, θα παίζει την Αλμα στο δεύτερο. Αυτή η διανομή θα αλλάζει κάθε βράδυ. Ετσι, για παράδειγμα, τη μία βραδιά θα παίζει η Μπλάνσετ τους ρόλους της Ηλέκτρας και της Ελίζαμπεθ και την επόμενη της Κλυταιμνήστρας και της Αλμα, με τη Χος να παίζει τους άλλους δύο αντίστοιχα. Το αρχικό σχέδιο ήταν οι ηθοποιοί να μην έχουν ιδέα πριν από κάθε παράσταση ποιους δύο ρόλους θα έπαιζαν ρίχνοντας ένα νόμισμα που θα καθόριζε τη διανομή. Για πρακτικούς λόγους, καθώς ο παράγοντας τύχη-νόμισμα είναι απρόβλεπτος, αποφάσισαν οι ηθοποιοί να γνωρίζουν το εβδομαδιαίο τους πρόγραμμα, αλλά οι θεατές να μην έχουν ιδέα ποια ηθοποιός θα παίξει τι, μέχρι να εμφανιστεί η πρώτη που θα παίζει την Ηλέκτρα. Εχουν μάλιστα δοθεί αυστηρές οδηγίες στο ταμείο του θεάτρου να μην αποκαλύπτουν στο κοινό τη διανομή κάθε βραδιάς.
Όπως ήταν αναμενόμενο, τα εισιτήρια έχουν σχεδόν εξαντληθεί -οι τιμές κυμαίνονται από 25 έως 120 στερλίνες, αλλά πάντα υπάρχει τρόπος να δει κανείς μία παράσταση που θέλει πολύ στο Λονδίνο και δη στο Εθνικό Θέατρο. Καταρχάς, υπάρχει ο θεσμός των «£10 Friday Rush Tickets», σύμφωνα με τον οποίο αν μπείτε την Παρασκευή μεταξύ 12.30-13.00 στο σάιτ του National Theatre, μπορείτε να προμηθευτείτε εισιτήρια για την παράσταση με 10 στερλίνες. Η πρώτη Παρασκευή που μπορείτε να μπείτε σε αυτήν την κλήρωση για τη συγκεκριμένη παράσταση είναι στις 14 Αυγούστου. Επίσης, στο ίδιο σάιτ, μπορείτε να ελέγχετε τακτικά για επιστροφές εισιτηρίων -πάντα υπάρχουν. Τέλος, αν έχουν μείνει εισιτήρια που δεν έχουν διατεθεί, πωλούνται στα ταμεία του θεάτρου 60’ πριν την έναρξη της παράστασης. Enjoy!