Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή
Οταν η εργασία γίνεται κεφάλαιο!
Τον Μάρτιο του 1921 ο Λένιν, ενώπιον του 10ου Συνεδρίου του Κόμματος των Μπολσεβίκων, παραδέχθηκε ότι το άλμα προς τον κομμουνισμό είχε αποτύχει. Από την περίοδο αυτή προέρχεται ένα από τα πιο γνωστά απόκρυφα αποφθέγματα του Λένιν. Το περίφημο «οι καπιταλιστές θα μας πουλήσουν το σκοινί με το οποίο θα τους κρεμάσουμε». Κατά σύμπτωση, έναν αιώνα και μερικά χρόνια αργότερα με τη μαζική απόπειρα μέσω της τεχνητής νοημοσύνης να υποκατασταθεί η ανθρώπινη εργασία από το κεφάλαιο αρχίζει να συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο.
Τώρα οι καπιταλιστές αγοράζουν!
Αντί να πωλούν οι καπιταλιστές το «σκοινί» για να τους κρεμάσουν, οι εργαζόμενοι άρχισαν να πωλούν τη δική τους εργασία στις μεγάλες τεχνολογικές εταιρίες, οι οποίες την μετατρέπουν σε κεφάλαιο, δηλαδή γνώση, με την οποία θα εκτοπίσουν μαζικά την εργασία. Τον Απρίλιο του 2026, το Reuters αποκάλυψε ότι η Meta εγκατέστησε στους εταιρικούς υπολογιστές των εργαζομένων της στις ΗΠΑ το εργαλείο «Model Capability Initiative» (MCI), το οποίο καταγράφει κινήσεις ποντικιού, σημεία κλικ, πληκτρολογήσεις και περιεχόμενο οθόνης, χωρίς δυνατότητα εξαίρεσης (opt-out).
Η χρονική στιγμή είναι κρίσιμη: η αποκάλυψη του MCI συνέπεσε με τον γύρο απολύσεων του Απριλίου 2026 (~8.000 θέσεις, ~10% του παγκόσμιου δυναμικού). Εργαζόμενοι προειδοποίησαν ρητά ότι η καταγραφόμενη συμπεριφορά τους ενδέχεται να εκπαιδεύσει τους agents που θα τους αντικαταστήσουν.
Η υπόθεση MCI τεκμηριώνει, τον μηχανισμό μετατροπής της καταγεγραμμένης εργασίας σε κεφάλαιο: εργοδότης που περικόπτει το 10% του προσωπικού συλλέγει, χωρίς αντάλλαγμα και χωρίς δυνατότητα άρνησης, την εργασιακή συμπεριφορά των υπολοίπων ως πρώτη ύλη για τους agents της επόμενης φάσης – και το πρόγραμμα αναστέλλεται όχι επειδή αμφισβητήθηκε η αρχή, αλλά επειδή απέτυχε στην εκτέλεσή του.
Το Macrohard – κοινό εγχείρημα της Tesla και της xAI, η οποία ανήκει πλέον στη SpaceX μετά την εξαγορά της τον Φεβρουάριο του 2026 – δεν είναι εργαλείο αύξησης της παραγωγικότητας· είναι σχεδιασμένο για να εκτοπίσει την ανθρώπινη εργασία. Δεν βοηθά τον υπάλληλο να δουλέψει γρηγορότερα, αλλά κάνει τη δουλειά αντί γι’ αυτόν.
Ένα πρώτο σύστημα, το Grok (το μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης της xAI), αναλαμβάνει τον ρόλο του προϊσταμένου: αποφασίζει τι πρέπει να γίνει. Ένα δεύτερο, ο «πράκτορας» της Tesla – ένα πρόγραμμα που δρα μόνο του, χωρίς να περιμένει εντολή σε κάθε βήμα – αναλαμβάνει τον ρόλο του εκτελεστή. Ο κύκλος της εργασίας ολοκληρώνεται χωρίς άνθρωπο πουθενά.
Το ενημερωτικό δελτίο της SpaceX προς τους επενδυτές (το S-1) αποτιμά την αγορά των «enterprise applications» σε περίπου 22,7 τρισεκατομμύρια δολάρια τον χρόνο – ποσό που πλησιάζει όλο το ετήσιο ΑΕΠ των ΗΠΑ. Και προσοχή στο τι πραγματικά μετρά αυτό το ποσό: δεν είναι κυρίως αγορά λογισμικού – είναι σε πολύ σημαντικό βαθμό μισθοί.
Εδώ το «μακρύ και σκληρό» πρόσωπο του καπιταλισμού στοχεύει στην εκτόπιση δεκάδων εκατομμύριων θέσεων εργασίας ακόμα κι αν οι εταιρίες του Μασκ κερδίσουν ένα μερίδιο της σχετικής αγοράς της τάξης του 4%-8%, μια ρεαλιστική προσδοκία αν το σχέδιο πετύχει.
Φθαρτοί εγκέφαλοι
Η ανθρώπινη τεχνογνωσία είναι απόθεμα δεμένο σε έναν φθαρτό και αργά εκπαιδευόμενο εγκέφαλο. Η αξιοποίησή της ήταν όμως ως τώρα κατά κύριο λόγο ροή. Η σύγχρονη οικονομία δεν μπορούσε να αγοράσει ολοκληρωμένες εργασιακές ικανότητες χωριστά από τον φορέα τους. Γι’ αυτό η ανθρώπινη εργασία αμείβεται στη μεγάλη πλειοψηφία των περιπτώσεων ως μισθός και ενοικιάζεται ξανά και ξανά! Αέναα.
Η ψηφιακή αποτύπωση της εργασίας αλλάζει τη μορφή της: τη μετατρέπει από ροή σε απόθεμα, σε περιουσιακό στοιχείο που αποδίδει για πάντα χωρίς νέα επανεπένδυση σε εργασία και που, αντιγραφόμενο με μηδενικό κόστος, δεν ξεχνιέται ποτέ. Εδώ το κεφάλαιο δεν υποκαθιστά απλώς την εργασία· απορροφά την ίδια της τη γνώση και την κάνει δική του. Με ανταγωνιστικότητα απαράμιλλη. Γιατί όταν συγκρίνουμε όχι αφηρημένα «ικανότητες» αλλά καθαρά τον όγκο της εμπειρίας και της γνώσης που μπορεί να «καταναλώσει» ένας ανθρώπινος εργαζόμενος σε μια ζωή (περίπου ένα εκατομμύριο σελίδες) με τον όγκο της επαγγελματικής γνώσης που μπορεί να ενσωματωθεί στην εκπαίδευση ενός ψηφιακού εργαζόμενου (της τάξης του ενός έως πέντε δισεκατομμυρίων σελίδων, μόνο για ένα επάγγελμα), προκύπτει ένας λόγος τάξης 1:1.000–1:5.000 υπέρ του ψηφιακού συστήματος.
Η Waymo (η εταιρία αυτόνομων οχημάτων της Google) μέχρι τον Μάρτιο του 2026 είχε διανύσει 220 εκατομμύρια μίλια χωρίς κανέναν άνθρωπο στο τιμόνι – όσα θα οδηγούσαν πάνω από 250 άνθρωποι σε ολόκληρη τη ζωή τους. Σε σύγκριση με ανθρώπους οδηγούς στις ίδιες πόλεις και την ίδια περίοδο, το σύστημα της Waymo ενεπλάκη σε 94% λιγότερα ατυχήματα με σοβαρό ή θανάσιμο τραυματισμό – ανεξαρτήτως του ποιος έφταιγε κάθε φορά. Δεν συζητάμε πια για υποσχέσεις· συζητάμε για στατιστική. Σε απόλυτους όρους: δύο σοβαρά ατυχήματα ανά εκατό εκατομμύρια μίλια για τη μηχανή, έναντι είκοσι δύο για τον άνθρωπο. Η μηχανή που θα αντικαταστήσει τους οδηγούς είναι ήδη εδώ και αργά ή γρήγορα θα ακολουθήσουν κι άλλα επαγγέλματα το ένα μετά το άλλο.
Ανθρωποι από σίδερο
«Ξεκινούμε από τις πιο πρωτόγονες, τις πιο στοιχειώδεις κινήσεις, και επιτελούμε τη μηχανοποίηση του ίδιου του ανθρώπου. […] Η αρχή αυτή της μηχανοποίησης, ή του βιολογικού αυτοματισμού, πρέπει να φτάσει πολύ μακριά – ως την ίδια τη λεγόμενη νοητική δραστηριότητα του ανθρώπου». Αυτά έγραφε το 1924 ο Alexei Gastev, ένας από τους δημοφιλέστερους και σημαντικότερους προλεταριακούς ποιητές της πρώιμης μετεπαναστατικής Ρωσίας, που ήταν ταυτόχρονα επαναστάτης και Διευθυντής για 17 χρόνια – του Κεντρικού Ινστιτούτου Εργασίας, της Σοβιετικής Ένωσης. Στο Ινστιτούτο που διεύθυνε έγινε πρωτοπόρο στη συστηματική καταγραφή με τους «αισθητήρες» της εποχής (ακόμα και με κινηματογράφηση), της βιομηχανικής εργασίας με στόχο την τελειοποίησή και αυτοματοποίηση των σχετικών ανθρώπινων κινήσεων. Το 1938 συνελήφθη με ψευδείς κατηγορίες για «αντεπαναστατική τρομοκρατική δράση» και καταδικάστηκε σε θάνατο με συνοπτική δίκη· το ινστιτούτο του έκλεισε. Στις 15 Απριλίου 1939 εκτελέστηκε διά τυφεκισμού στα περίχωρα της Μόσχας.
Οι άνθρωποι από σίδερο δεν επικράτησαν. Το σίδερο που αντικαθιστά τους ανθρώπους όμως είναι μια άλλη υπόθεση!