Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή
Χαρούκι Μουρακάμι
« Η πόλη και τα αβέβαια τύχη της»
Μετάφραση Βασίλης Κιμούλης
Εκδόσεις Ψυχογιός, 2026,
σελ 544, τιμή 22,20 ευρώ
Το αγόρι είναι περίεργο, ζητά από το κορίτσι περισσότερες πληροφορίες, και ζητά να μάθει επειδή, κυρίως, η καρδιά του έχει σκιρτήσει για εκείνη, επειδή την αγαπάει. Το κορίτσι φαίνεται ότι εκεί, στο άλλο εκεί, εργάζεται σε μια βιβλιοθήκη (όπου τα «παλιά όνειρα» έχουν ωοειδές σχήμα και είναι τοποθετημένα, σκονισμένα, σε ράφια). Κατά τα λοιπά, η πόλη αναπτύσσεται σταδιακά στο μυαλό του αγοριού σαν ένα απροσδιόριστο πλέγμα που, επιπροσθέτως, δε σταματά να μετασχηματίζεται. Και καταλαβαίνει το αγόρι, από όσα έχει ακούσει, ότι όποιος έφτανε στην πόλη, περνώντας το ψηλό κι αρράγιστο τείχος της, δύσκολα θα κατάφερνε να επιστρέψει πίσω, εκεί όπου οι άνθρωποι διατηρούν, κανονικά, τις σκιές τους (μονάχα τα «θηρία» μπαινόβγαιναν από μια προβλεπόμενη πύλη, πρωί και βράδυ, επιτηρούμενα από τον σωματώδη Φύλακα με το ξυρισμένο κεφάλι, τα μοναδικά ζώα της πόλης, οι μονόκεροι).
Η δύναμη της απώλειας
Λοιπόν, όταν η σκιά του κοριτσιού απομακρύνεται, φεύγει ανεξήγητα, αφήνοντας πίσω ένα τελευταίο μακροσκελές γράμμα, το αγόρι, ο αφηγητής του βιβλίου, αποφασίζει να πάει να τη βρει στην αβέβαιη πόλη (όπου, μάλιστα, ο ίδιος θα γίνει «Αναγνώστης Ονείρων» στη βιβλιοθήκη, συνεργαζόμενος μαζί της, κάθε μέρα, όμως προσέξτε, με τον αληθινό εαυτό εκείνης που, αναπόφευκτα, το αγόρι δεν το αναγνωρίζει).
Τώρα, τι σχέση έχει το αγόρι αυτό με τον μεσήλικο άντρα που αναδύεται, αργότερα, στην αφήγηση; Αυτόν τον απογοητευμένο, καταρρακωμένο τύπο, τον ταλανιζόμενο από το κενό και τη σιωπή, ο οποίος εγκαταλείπει τη δουλειά του στο Τόκιο και (προκειμένου να ηρεμήσει, να ησυχάσει) μεταβαίνει με το τρένο στην ορεινή ενδοχώρα, στα χιονισμένα βουνά, στην περιφέρεια της Φουκουσίμα, όπου αναλαμβάνει (όχι και τόσο τυχαία) τη διεύθυνση μιας ταπεινής βιβλιοθήκης σε μια αδιάφορη γωνιά της επαρχίας; Η σχέση είναι προφανέστατη, όσο κι αν τα γνώριμα μοτίβα του Μουρακάμι (οι παρεκβάσεις, ο σουρεαλισμός, τα παράλληλα σύμπαντα, οι εναλλαγές των χωροχρονικών επιπέδων) δεν την καθιστά απροκάλυπτα γραμμική μέσα στην πλοκή: ο σαρανταπεντάρης είναι η μετεξέλιξη του εφήβου που δεν ξεπέρασε ποτέ τη θλίψη του, που η καρδιά του δε γιατρεύτηκε ποτέ από την ερωτική απώλεια.
Και είναι συνήθως η απώλεια, εν γένει, στα βιβλία του Μουρακάμι, η οποία υπονομεύει και παραμορφώνει το πραγματικό, η απώλεια είναι που εκρήγνυται μέσα από τα πληθωρικά στοιχεία της φαντασίας του. Ο αφηγητής εδώ, για παράδειγμα, συνομιλεί τις νύχτες στη βιβλιοθήκη, σε ένα ημιυπόγειο, τετράγωνο δωμάτιο, δίπλα σε μια ξυλόσομπα που ευωδιάζει, με τον κύριο Κογιάσου. Ο ευγενέστατος (και πονεμένος) κύριος Κογιάσου φοράει μπερέ και φούστες, είναι μια περιφερόμενη συνείδηση χωρίς υλική υπόσταση, κοντολογίς, ένα φάντασμα.
Η νουβέλα του 1980 και το νέο μυθιστόρημα
To μυθιστόρημα Η πόλη και τα αβέβαια τείχη της είναι η επεξεργασμένη επέκταση μιας νουβέλας (ή ενός μεγάλου διηγήματος) που ο Μουρακάμι είχε δημοσιεύσει σε ένα περιοδικό το 1980 (και αυτό εξηγεί, ως έναν βαθμό, το ανοικονόμητο του εγχειρήματος). Εν τω μεταξύ, πριν από λίγες μέρες κυκλοφόρησε στην Ιαπωνία το καινούργιο του μυθιστόρημα, το δέκατο έκτο, με τίτλο Η ιστορία της Κάχο. Είναι η πρώτη φορά, μεταδίδουν τα μέσα ενημέρωσης της Άπω Ανατολής, που η γυναικεία ματιά (και μια αντίστοιχη ηρωίδα) κυριαρχεί σε ένα βιβλίο του Χαρούκι Μουρακάμι.