Η ιστορία του queer σινεμά δεν ακολουθεί μια ευθεία πορεία προόδου. Αντίθετα, διαμορφώνεται μέσα από περιόδους ορατότητας και σιωπής, αποδοχής και λογοκρισίας, ελευθερίας και περιορισμού. Από τα πρώτα χρόνια του κινηματογράφου μέχρι σήμερα, οι queer χαρακτήρες και ιστορίες άλλαζαν μορφή ανάλογα με το τι κάθε εποχή θεωρούσε «επιτρεπτό» να εμφανιστεί στην οθόνη.
The Dickson Experimental Sound Film (1895)
The Children’s Hour (1961)
Paris is Burning (1990)
Brokeback Mountain (2005)
Carol (2025)
Το σημείο όμως που λειτουργεί σχεδόν συμβολικά είναι το Moonlight, το οποίο το 2017 γίνεται η πρώτη queer θεματικά ταινία που κερδίζει το Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας. Για πρώτη φορά, μια queer ιστορία δεν αντιμετωπίζεται ως “ειδική κατηγορία”, αλλά ως κορυφαίο κομμάτι του ίδιου του κινηματογραφικού canon.
Γιατί η ορατότητα δεν είναι ποτέ δεδομένη;
Παρά την αυξημένη παρουσία queer ιστοριών στο mainstream σινεμά, το queer cinema δεν παύει να είναι βαθιά πολιτικό. Η ορατότητα, όσο σημαντική κι αν είναι, δεν ταυτίζεται ποτέ αυτόματα με αποδοχή, ούτε εγγυάται ότι οι κατακτήσεις είναι μόνιμες. Αντίθετα, συχνά αποδεικνύεται εύθραυστη, εξαρτημένη από κοινωνικά κλίματα που αλλάζουν πιο γρήγορα απ’ όσο προλαβαίνει να σταθεροποιηθεί η εκπροσώπηση στην οθόνη.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑΗ Tilda Swinton στη Στέγη: Έκθεση, περφόρμανς, θερινό σινεμά και masterclass σε ένα πολυδιάστατο αφιέρωμα12.09.2018
Σε μια εποχή όπου ο ομοφοβικός λόγος επανέρχεται πιο έντονα στον δημόσιο χώρο και τα queer δικαιώματα συνεχίζουν να αμφισβητούνται σε διαφορετικά μέρη του κόσμου, το queer σινεμά αποκτά ξανά έναν ρόλο που ξεπερνά την αισθητική ή τη βιομηχανική του διάσταση. Δεν λειτουργεί μόνο ως πολιτιστική εκπροσώπηση, αλλά και ως υπενθύμιση ότι οι queer ζωές δεν “εμφανίστηκαν” πρόσφατα στο κάδρο της ιστορίας υπήρχαν πάντα εκεί, άλλοτε ορατές και άλλοτε συστηματικά διαγραμμένες ή αποσιωπημένες.
Ίσως ακριβώς γι’ αυτό το queer σινεμά εξακολουθεί να είναι αναγκαίο: όχι επειδή είναι νέο, αλλά επειδή η ορατότητα ποτέ δεν είναι δεδομένη.