Ζούμε σε μια εποχή που μοιάζει με έναν αδιάκοπο αγώνα δρόμου σε έναν διάδρομο που δεν οδηγεί πουθενά.
Τρέχουμε με την ανάσα κομμένη, κυνηγώντας τρόπαια που μας υποσχέθηκαν πως θα γεμίσουν το κενό μέσα μας: πτυχία, αξιώματα, αντικείμενα που γυαλίζουν κάτω από τα φώτα της κοινωνικής αποδοχής. Όμως, πόση από αυτή τη λάμψη είναι δική μας και πόση είναι απλώς η αντανάκλαση των προσδοκιών των άλλων;
Ο Έριχ Φρομ, με τη διεισδυτική ματιά ενός ανατόμου της ανθρώπινης ψυχής, μας σταματά απότομα. Μας καλεί να κοιτάξουμε κατάματα τον μεγαλύτερο φόβο μας: το ενδεχόμενο να είμαστε ξένοι μέσα στην ίδια μας τη ζωή. Σε έναν κόσμο που μας προμηθεύει με «έτοιμα» όνειρα και «συσκευασμένες» ευτυχίες, η αναζήτηση της αυθεντικής επιθυμίας δεν είναι απλώς μια φιλοσοφική άσκηση, αλλά μια πράξη επαναστατικής αυτογνωσίας.
Το κείμενο που ακολουθεί δεν είναι απλώς μια διαπίστωση. Είναι ένας καθρέφτης. Μέσα του καθρεφτίζεται ο σύγχρονος άνθρωπος που, ενώ τολμά να κατακτήσει τον κόσμο, δειλιάζει μπροστά στην ευθύνη να ορίσει τον εαυτό του. Ας αφήσουμε, λοιπόν, τις «ενοχλητικές» του σκέψεις να μας ταράξουν, γιατί ίσως μόνο μέσα από αυτή την αναταραχή να γεννηθεί η πρώτη μας πραγματικά δική μας επιθυμία.
Τζορτζ Μπέρναρντ Σω: 10 αποφθέγματα ζωής για την αναζήτηση και τη δημιουργία του εαυτού μας
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα του ανθρώπου είναι ότι δεν κάθεται να σκεφτεί αν οι σκοποί που επιδιώκει είναι κάτι που επιθυμεί ο ίδιος. Στο σχολείο θέλει να πάρει καλούς βαθμούς, σαν μεγάλος θέλει να επιτύχει όσο γίνεται περισσότερο, να κερδίσει χρήματα, να αποκτήσει κύρος, να αγοράσει καλύτερο αυτοκίνητο, να κάνει ταξίδια κ.λπ.
Όταν όμως μέσα σε αυτή την εντατική δραστηριότητα σταματήσει για να σκεφτεί, στο μυαλό του μπορεί να γεννηθεί το εξής ερώτημα: Αν πετύχω αυτή τη νέα δουλειά, αν αγοράσω αυτό το καλύτερο αυτοκίνητο, αν κάνω αυτό το ταξίδι, τι βγαίνει; Προς τι όλα αυτά;
Εγώ είμαι πραγματικά εκείνος που επιθυμεί όλα αυτά; Δεν επιδιώκω κάποιο σκοπό, που υποτίθεται πως θα με κάμει ευτυχή, που όμως μου ξεφεύγει μόλις φτάνω στην επιτυχία του;
Τα ερωτήματα αυτά, όταν εγείρονται, δημιουργούν φόβο, γιατί θέτουν επί τάπητος την ίδια τη βάση πάνω στην οποία στηρίζεται όλη η δραστηριότητα του ανθρώπου, η γνώση του για το τι επιθυμεί. Οι άνθρωποι τείνουν για τον λόγο αυτό να απαλλαγούν όσο συντομότερα γίνεται από αυτές τις ενοχλητικές σκέψεις. Αισθάνονται να τους ενοχλούν αυτά τα ερωτήματα γιατί έχουν κουραστεί ή νιώθουν αποθάρρυνση – και συνεχίζουν να επιδιώκουν τους σκοπούς που πιστεύουν πως είναι δικοί τους.
Όλα αυτά όμως δίνουν μια αμυδρή απεικόνιση της αλήθειας – της αλήθειας πως ο σύγχρονος άνθρωπος ζει με την αυταπάτη πως ξέρει τι θέλει, ενώ πραγματικά θέλει αυτό που προσδοκούν οι άλλοι να θέλει. Για να το παραδεχτεί αυτό, πρέπει να καταλάβει πως το να ξέρει κανείς τι πραγματικά θέλει δεν είναι εύκολο, όπως νομίζει ο περισσότερος κόσμος, αλλά ένα από τα πιο δύσκολα προβλήματα που πρέπει να λύσει κάθε ανθρώπινο ον.
Το έργο αυτό προσπαθούμε να το αποφύγουμε, αποδεχόμενοι έτοιμους σκοπούς σαν να ήταν δικοί μας.
Ο σύγχρονος άνθρωπος είναι πρόθυμος να αναλάβει μεγάλους κινδύνους όταν προσπαθεί να επιτύχει σκοπούς που υποτίθεται πως είναι «δικοί του». Αισθάνεται όμως μεγάλο φόβο όταν πρόκειται να αναλάβει τον κίνδυνο και την ευθύνη να καθορίσει ο ίδιος τις επιδιώξεις του.
10 στοχασμοί που γκρεμίζουν ό,τι φοβάσαι να αντικρίσεις