Νίκος Βατόπουλος: «Στόχος μου να αποκαταστήσω την χαμένη τιμή της Πατησίων»
-Όμως εσείς έχετε και άλλα πιο προσωπικά «βερεσέδια» με την ευρύτερη περιοχή. Παιδικά χρόνια; Σας φαντάζομαι παιδάκι με μεγάλη φαντασία να κοιτάζει τα κλασικά κτίρια της Κυψέλης και να φτιάχνετε τις δικές σας ιστορίες;
Πράγματι, μεγάλωσα στην Πατησίων, κοντά στην Πλατεία Αμερικής και τη Φωκίωνος Νέγρη, στις δεκαετίες του ’60 και του ’70. Ήταν η εποχή της ακμής, της κοινωνικής συνοχής, του μεσοαστικού μέσου όρου, της διαρκούς μεταβολής, της λαχτάρας για το αύριο. Η Πατησίων εκείνων των χρόνων διατηρούσε τον παλαιό κόσμο και άνοιγε χώρο για τον κόσμο που με ορμή ερχόταν, κάτι που συνέβαινε και στο αθηναϊκό κέντρο και σε άλλες αστικές συνοικίες. Από μικρό παιδί παρατηρούσα τα παλιά σπίτια και είχα πολλά αγαπημένα. Τα πιο πολλά έχουν έκτοτε κατεδαφιστεί. Μερικά, όμως, υπάρχουν ακόμη και τα συναντώ στους τωρινούς περιπάτους μου. Έχω την ευκαιρία να συγκρίνω το βλέμμα του τότε με το βλέμμα του τώρα. Πάντως, τα παλιά σπίτια που έβλεπα παιδί με κήπους και αυλές, με ψηλοτάβανα δωμάτια, με σκαλίσματα και μεγάλες πόρτες, στοίχειωναν τη φαντασία μου. Με τον ίδιο τρόπο που με γοήτευαν και τα λογοτεχνικά αναγνώσματα της εποχής.
-Κάποιο από αυτά τα κατεστραμμένα πλέον αρχοντικά σάς είχε κεντρίσει πιο πολύ το ενδιαφέρον, είχατε μπει ίσως και μέσα να «ζήσετε» από κοντά μια ζωή φαινομενικά τουλάχιστον λαμπερή;
Υπήρχε ένα κλειστό, μεγάλο νεοκλασικό σπίτι κοντά στην πολυκατοικία, όπου έμενα ως παιδί. Το σπίτι αυτό ήταν σε ένα κομμάτι του κτήματος Καλλιφρονά, που σταδιακά στη διάρκεια του περασμένου αιώνα οικοπεδοποιήθηκε. Ήταν ένα κεραμοσκέπαστο σπίτι με στηθαίο στη στέγη, ανάμεσα σε παλιά και ψηλά πεύκα, όπου ζούσαν τα πουλιά της γειτονιάς. Μια μέρα, η παρέα της γειτονιάς, μπήκαμε μέσα στο παλιό σπίτι και σταθήκαμε βουβοί στα μεγάλα άδεια δωμάτια… Θυμάμαι τα τζάκια και την ξύλινη σκάλα…
-Είχατε όμως από μικρός και φωτογραφική μηχανή; Και προφανώς τις φυλάξατε εκείνες τις φωτογραφίες ως κόρη οφθαλμού;
Είχα μια φτηνή Kodak, και με αυτήν έβγαζα τις πρώτες φωτογραφίες μου. Όχι μόνο στη γειτονιά μου, αλλά και πιο μακριά, στην Κυπριάδου, στο Σύνταγμα, στην Πλάκα, ακόμα και στον Πειραιά. Το οφείλω ίσως στον πατέρα μου, που ήταν ερασιτέχνης φωτογράφος. Όπου και να πηγαίναμε, φωτογράφιζε και μας φωτογράφιζε και εμάς, και πολλές από τις ασπρόμαυρες φωτογραφίες εκείνης της εποχής είναι πολύτιμες σήμερα. Ανατρέχω συχνά σε όλα όσα έχουν αποθησαυριστεί.
-Επιστρέφοντας στο παρόν… Σήμερα η Πατησίων ενώνει –νομίζω– δύο Αθήνες, των μεσοαστών της Μαυροματαίων, της πλατείας Αιγύπτου, αλλά και των φτωχών της Πλατείας Αμερικής, δύο κόσμους στην ουσία. Και πώς θα αποκατασταθεί μια μεσαία κατάσταση, αφού οι εκάστοτε κυβερνήσεις αδιαφορούν, κωφεύουν;
Είναι σαφώς τεράστιο το πρόβλημα: κοινωνικό, οικονομικό και πρωτίστως πολιτικό. Μια ολόκληρη περιοχή της Αθήνας, κάτω από την Πατησίων προς την Αχαρνών και τη Λιοσίων από την Πλατεία Βάθης ως τα Κάτω Πατήσια αφέθηκε να κατρακυλίσει παρότι ήταν ένα από τα βασικά κομμάτια της αστικής ζωής. Εκατοντάδες, χιλιάδες περιουσίες υποβαθμίστηκαν ακόμα περισσότερο. Η πάνω πλευρά της Πατησίων από την Αλεξάνδρας έως τη Φωκίωνος Νέγρη είναι σε πολύ καλύτερη κατάσταση και υπάρχουν σημάδια ανάκαμψης αν και πολλά ακόμα πρέπει να γίνουν. Με τη σημερινή αδράνεια που παρατείνεται δεν είμαι πολύ αισιόδοξος για το κομμάτι κάτω από την Πατησίων, αλλά και επί της Πατησίων, ιδίως από την Πλατεία Αμερικής ως τον Άγιο Λουκά.
-Εσείς πάλι το βλέπετε να γυρίσετε πίσω –να μείνετε ξανά– στα μέρη που μεγαλώσατε, που αγαπήσατε;
Δεν νομίζω, αν και στη Φωκίωνος Νέγρη και στα πέριξ θα μπορούσα να ζήσω, υπάρχει μεγάλη βελτίωση. Αγαπώ βαθιά τα μέρη που μεγάλωσα, αλλά ήταν μια άλλη πόλη με άλλους κατοίκους, με άνω του μέσου όρου μορφωτικό επίπεδο, με πολλούς κινηματογράφους, ζαχαροπλαστεία, βιβλιοπωλεία. Παρατηρούσα και πάλι τις προάλλες τη γωνία του περίφημου ζαχαροπλαστείου «Κανδηλώρος» στην πλατεία Αμερικής. Ένα ερείπιο βρομιάς και απαξίωσης. Οι πόλεις αλλάζουν, δεν αρνούμαι ότι τα πάντα μεταβάλλονται και έτσι πρέπει. Αλλά είναι κάτι άλλο να παρακολουθούμε με απάθεια την καταστροφή του αστικού πολιτισμού της Αθήνας. Είναι εύκολο να καταστρέφεις, είναι δύσκολο να χτίζεις.
-Κλείνοντας: Δουλεύετε στην εφημερίδα, αγαπάτε τις γκαλερί, κάνετε αυτούς τους φανταστικούς περιπάτους στην πόλη. Τα επόμενα σχέδιά σας;
Κάνω πολλά που όμως με κάποιο τρόπο συνομιλούν. Προχωράω αυτή την ωραία συνεργασία που έχω με τις εκδόσεις Μεταίχμιο, ώστε να εκδώσουμε και άλλους τίτλους με τις γειτονιές και το κέντρο της Αθήνας. Το κοινό έχει διευρυνθεί και έχω την εντύπωση πως η Αθήνα θα ενδιαφέρει ολοένα και περισσότερα. Από την άλλη με απασχολεί η οργάνωση του αρχείου μου, της βιβλιοθήκης μου, των φωτογραφιών μου, της συλλογής καρτ ποστάλ και γραμματοσήμων, όλου του αναλογικού κόσμου που με πάθος συλλέγω από τότε που ήμουν μικρό παιδί.
-Σας ευχαριστώ πολύ
fractalart.gr