Στο Θέατρο Μικρό Χορν, η παράσταση «Το 5ο Βήμα» του Ντέιβιντ Άϊρλαντ, σε σκηνοθεσία του Αλέξανδρου Χρυσανθόπουλου και με πρωταγωνιστές τον Παντελή Δεντάκη και τον Θάνο Τοκάκη, εισχωρεί βαθιά, κάτω από το δέρμα της σχέσης ενός αλκοολικού και του καθοδηγητή του.
Αλέξανδρος Χρυσανθόπουλος. Φωτογραφία: Σίσσυ Μόρφη
Παντελής Δεντάκης και Θάνος Τοκάκης, το δίπολο του 5ου Βήματος. Φωτογραφία: Σίσσυ Μόρφη
Θάνος Τοκάκης, Παντελής Δεντάκης. Φωτογραφία: Σίσσυ Μόρφη
Για τη σχέση με τον Τζέιμς και τα πατρικά –εξουσιαστικά– στοιχεία της, ο Θάνος Τοκάκης σημειώνει: «Αυτή η σχέση ήταν από τους βασικούς λόγους που με τράβηξαν στο έργο. Δεν μένει μόνο στο στερεότυπο της πατρικής φιγούρας. Ανοίγει και διευρύνεται, αγκαλιάζοντας σχεδόν όλες τις σχέσεις εξάρτησης που δημιουργούμε στη ζωή μας: με τον Θεό, τη θρησκεία, με τους ερωτικούς συντρόφους, ακόμη και στο θέατρο ανάμεσα στον σκηνοθέτη και τον ηθοποιό. Υπάρχει βαθιά ριζωμένη μέσα μας η ιδέα ότι κάποιος έχει το δικαίωμα να ασκεί εξουσία. Είναι μια νοοτροπία ριζωμένη στην κοινωνία και δεν εξαιρώ τον εαυτό μου – κι εγώ προσωπικά την κουβαλώ μέσα μου.»
Και οι τρεις συντελεστές συναντώνται στο ερώτημα της ταυτότητας και της αυτογνωσίας, που θέτει το έργο. Καλούμαστε συνεχώς να έχουμε νέους ρόλους, παράλληλες ταυτότητες, ανεξάντλητες προσδοκίες, αλλά ποιοι είμαστε πίσω από όλα αυτά; Πόσο δύσκολο είναι το βήμα να αναγνωρίσει τελικά ο σύγχρονος άνθρωπος τον εαυτό του;
Ο Αλέξανδρος Χρυσανθόπουλος θυμίζει το «Γνῶθι σεαυτόν» και μιλά για τον δύσκολο δρόμο κατανόησης των κινήτρων και των αδυναμιών μας: «Έχει ειπωθεί απο αρχαιοτάτων χρόνων, «Γνώθι σεαυτόν». Είναι ο μακρύς και δύσκολος δρόμος να κατανοήσει ο ανθρωπος τον εαυτό του, τα συναισθήματα του, τα κινητρα του, τις αδυναμίες του, τις δυνατότητες του και δουλεύοντας πνευματικά να καλλιεργήσει τον εαυτό του ώστε να μπορεί να βλέπει τους άλλους με επιείκεια, ανεκτικότητα και κατανόηση».
Ο Παντελής Δεντάκης περιγράφει τη σύγχρονη δυσκολία διαχείρισης της πληροφορίας, της χαοτικής νέας τάξης πραγμάτων και της αγωνίας νοηματοδότησης της ύπαρξης: «Η μεγάλη δυσκολία του σύγχρονου ανθρώπου είναι να διαχειριστεί την τεράστια πληροφορία που εισπράττει σε καθημερινή βάση. Να επιλέξει το καλύτερο για τον εαυτό του, μέσα από τις άπειρες επιλογές που έχει ή νομίζει πως έχει. Να ανταπεξέλθει στη μεγάλη αγωνία που του γεννάει η χαοτική νέα τάξη πραγμάτων. Να νοηματοδοτήσει τη ζωή του και γενικότερα την Ύπαρξη. »
Ο Θάνος Τοκάκης βλέπει την αυτογνωσία ως μια ατέρμονη διαδικασία: «Δεν ξέρω αν είναι δυνατόν να υπάρξει πλήρης αυτογνωσία. Πρόκειται για μια υπαρξιακή αναζήτηση που δεν τελειώνει. Όταν συνειδητοποίησα ότι αυτή η διαδικασία δεν σταματά ποτέ, ένιωσα ανακούφιση. Γιατί τότε έπαψα να ψάχνω απαντήσεις και άρχισα να αποδέχομαι τις ερωτήσεις. Τα μεγάλα προβλήματα της εποχής μας αφορούν τη σύνδεση των ανθρώπων παγκοσμίως. Ζούμε σε μια κοινωνία έντονου ατομικισμού, κάτι που ενισχύεται και από τα social media. Η απώλεια της συλλογικής αίσθησης είναι ίσως το μεγαλύτερο τραύμα του σύγχρονου ανθρώπου.»
Το «5ο Βήμα» λειτουργεί τελικά ως ένας καθρέφτης: της ανάγκης μας να πιστέψουμε, να στηριχθούμε, να σωθούμε – αλλά και της ευθύνης μας να μην μετατρέψουμε τη βοήθεια σε έλεγχο. Αν κάτι αναδεικνύεται μέσα από τις φωνές των δημιουργών, είναι ότι το πιο δύσκολο βήμα είναι η ειλικρινής αναμέτρηση με τον εαυτό μας, εκεί όπου ο ρόλος του θύματος και του θύτη εναλλάσσονται διαρκώς.
Λεζάντα βασικής φωτογραφίας: Οι Π. Δεντάκης, Α. Χρυσανθόπουλος και Θ. Τοκάκης στο Μικρό Χορν όπου παίζεται η παράσταση Το 5ο Βήμα. Φωτογραφία: Σίσσυ Μόρφη
INFO: «Το 5ο βήμα» του Ντέιβιντ Άϊρλαντ, Θέατρο Μικρό Χορν (Αμερικής 10, Αθήνα), Παραστάσεις: Κυριακή, Δευτέρα και Τρίτη στις 20:00
Αγορά εισιτηρίων για την παράσταση «Το 5ο βήμα» από το InTickets.