Στην Αμερική του 2505 τα καλύτερα μυαλά του πλανήτη δεν ασχολούνται με τα προβλήματά του, αλλά προσπαθούν να καταπολεμήσουν την τριχόπτωση και να παρατείνουν τη διάρκεια της στύσης. Τις καλλιέργειές τους οι αγρότες δεν τις ποτίζουν με νερό, αλλά με αναψυκτικό, και ο πρόεδρος της χώρας είναι ένας πρώην παλαιστής και πορνοστάρ, ο οποίος για να τραβήξει την προσοχή του λαού πριν ανακοινώσει κάτι πυροβολεί στον αέρα με το πολυβόλο του. Η νούμερο ένα ταινία της χώρας λέγεται “Ass” και είναι ένα μονοπλάνο ενενήντα λεπτών με οπίσθια να αερίζονται. Κέρδισε οχτώ Όσκαρ -συμπεριλαμβανομένου και καλύτερου σεναρίου. Ο εξυπνότερος άνθρωπος στον πλανήτη είναι μια μετριότητα από το έτος 2005, που τον πάγωσαν και τον ξέχασαν ώσπου ξύπνησε στο μέλλον. Ακόμα και αυτός δυσκολεύεται να συνεννοηθεί με τους πολίτες του μέλλοντος εξαιτίας της τρομερής απλοποίησης της αγγλικής γλώσσας, η οποία έχει φτάσει σε σημείο οι μισές της λέξεις να είναι γρυλίσματα. Τώρα, ως ο πιο έξυπνος άνθρωπος στον κόσμο, είναι η δουλειά του να τον σώσει από την ίδια του την ηλιθιότητα. Και αυτή είναι η πλοκή του “Idiocracy“.
Brain Rot, Brain Rot και Brain Rot. Ορκίζομαι ότι σε καθημερινή βάση εμφανίζονται στο feed μου δεκάδες νέα βίντεο όπου άνθρωποι προσπαθούν να αυξήσουν τα επίπεδα προσοχής τους, τα οποία έχουν φτάσει σε ένα σημείο όπου δεν μπορούν να δουν ένα εικοσάλεπτο επεισόδιο σειράς δίχως να πιάσουν τα κινητά τους. Για ταινίες και βιβλία δεν το συζητάω. Αν έχεις συνηθίσει τον εαυτό σου να βλέπεις μονόλεπτα βίντεο σε τριπλάσια ταχύτητα, τότε μάλλον κάτι τρίωρες ταινίες του Κουροσάβα και του Ταρκόφσκι δεν είναι στο ρεπερτόριό σου ακόμα.
Και τελικά, τι είναι το Brain Rot, που σαν ορισμός ονομάστηκε «η λέξη της χρονιάς» από το λεξικό της Οξφόρδης το 2024; Με απλά λόγια, στη διαδικτυακή κουλτούρα περιγράφει το περιεχόμενο που θεωρείται χαμηλής ποιότητας ή αξίας. Με πιο απλουστευμένα λόγια, ό,τι σου σαπίζει τον εγκέφαλο. Αυτό που σε κάνει να κοιτάς την οθόνη με το βλέμμα της αγελάδας, που παράγεται μαζικά δίχως την παραμικρή σκέψη από πίσω και που είναι σχεδιασμένο για να γίνεται μαζικά share από τους χρήστες.
Σε αυτόν τον τύπου περιεχομένου συγκαταλέγονται: τα βίντεο όπου παίρνουν ατάκες από διάσημες σειρές και με τις φωνές των πραγματικών ηθοποιών ο “content creator” προσθέτει υπερβολικές εκφράσεις σε μια απόπειρα για χιούμορ· κάτι τύποι που απλά κάθονται ακίνητοι μπροστά από τις τηλεοράσεις τους και βλέπουν Άρχοντα των Δαχτυλιδιών και από πάνω γράφουν «Η πιο επική σκηνή στην ιστορία του κινηματογράφου»· podcasts όπου παρουσιαστές και καλεσμένοι είναι υπό την επήρεια αλκοόλ ή ναρκωτικών και κάνουν συζητήσεις καφενείου με ύφος χιλίων καρδιναλίων· οποιαδήποτε διαφήμιση από εταιρείες που προσπαθούν να ενστερνιστούν brain rot πρακτικές για να πουλήσουν προϊόντα σε νέους ανθρώπους· οποιαδήποτε διαφήμιση για mobile gaming· και φυσικά AI slop. Βέβαια, η λίστα είναι ατέλειωτη, αλλά δεν θα γράψω άλλα παραδείγματα από φόβο μήπως το άρθρο καταλήξει brain rot περιεχόμενο από τις πολλές αναφορές.
Το AI slop είναι ένας ορισμός που πάντα θα τον συναντάμε παντρεμένο με συζητήσεις για brain rot περιεχόμενο. Αναφέρεται σε αναρτήσεις που έχουν δημιουργηθεί εξολοκλήρου με Generative AI και αποτελούν μια πραγματική κακοποίηση του εγκεφάλου, καθώς το «I» στο AI έχει ακόμα λιγότερο intelligence και από το άτομο που παραγγέλνει περιεχόμενο με ανθρωπόμορφες εγκυμονούσες γάτες να παντρεύονται, να χωρίζουν και να προδίδουν τους συντρόφους τους, και αργότερα να τα παρατάνε όλα για να γίνουν αστέρες του σινεμά.
Όμως, ενώ όντως το AI slop το συναντάμε πάντα σχετικά με το brain rot, είναι λάθος να πιστεύουμε πως το brain rot βρίσκεται αποκλειστικά στο διαδίκτυο. Τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια κάθε πρωινή και μεσημεριανή εκπομπή έχει αποκηρύξει κάθε έννοια της λέξεις «ρεπορτάζ» με σκοπό να αναπαράγουν ιντερνετικό υλικό. Οπότε, ακόμα και όσοι δεν βρίσκονται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εκτίθενται σε ό,τι αυτά προβάλλουν. Πλέον, οι περισσότερες τηλεοπτικές διαφημίσεις αρχίζουν να γίνονται και αυτές AI slop, ενώ πριν, αυτές και όλες οι εκπομπές, ήταν σκέτο slop. Το τρομακτικό της υπόθεσης είναι πως, μέχρι να μπουν περισσότεροι νόμοι και όρια σχετικά με το AI και τη χρήση του, θυσιάζουμε γενιές παιδιών που, αν δεν έχουν κάποιον δίπλα τους να τους εξηγήσει, απλά θα μεγαλώσουν και δεν θα καταλαβαίνουν αν βλέπουν πραγματικό άνθρωπο ή όχι -κάτι που ήδη συμβαίνει σε ενήλικες αυτή τη στιγμή λόγω της ραγδαίας εξέλιξης του AI. Ζούμε στην εποχή που κοιτάμε σκεπτικοί ό,τι βλέπουμε και αναρωτιόμαστε αν βλέπουμε πραγματικό πλάσμα ή όχι.
Εκτός διαδικτύου και μακριά από μπουμεριές που δαιμονοποιούν οτιδήποτε έχει σχέση ή γίνεται από νέους ανθρώπους, το brain rot πάντα το συναντούσαμε στη μουσική, τη λογοτεχνία, τις σειρές και τον κινηματογράφο. Ό,τι μπορεί να δημιουργηθεί από καλλιτέχνες με αγάπη και μεράκι, πάντα μπορεί να εμφανιστεί κάποιος άλλος, να το διαφθείρει, και να το κάνει περιεχόμενο για μαζική κατανάλωση. Όποιος κατηγορεί το διαδίκτυο εθελοτυφλεί.
Καθημερινές τηλεοπτικές σειρές όπου συνεχώς επαναλαμβάνουν τα ίδια πράγματα για πέντε μέρες, και που αν δεν το παρακολουθήσεις για μία εβδομάδα δεν χάνεις τίποτα από την πλοκή, υπήρχαν από πάντα. Απλά τώρα όλα αυτά γράφονται με το σκεπτικό ότι ο θεατής ενδίδει στην παρόρμηση να κοιτάει και το κινητό του κάθε πέντε λεπτά. Τα ριάλιτι που επικεντρώνονται στα χειρότερα ένστικτα των παικτών, αλλά και των θεατών, συνεχίζουν να αυξάνονται και να πληθαίνουν. Σήμερα το να είσαι παίκτης σε ριάλιτι θεωρείται καριέρα. Βιβλία τουαλέτας πάντα γράφονταν, απλά τώρα γράφονται με το κοινό του Tik Tok στο μυαλό, και μουσική που κάνει θραύση για μια εβδομάδα και μετά εξαφανίζεται, πάντα θα κυκλοφορεί. Τα μέσα με τα οποία μπορεί να δημιουργηθεί αυτή η τσαπατσουλιά έχουν αλλάξει μόνο. Γιατί ένας απατεώνας συγγραφέας να προσλάβει έναν ghost writer, ενώ μπορεί να πετάξει την ιδεάρα του στο AI και να του βγάλει το μυθιστόρημα; Λες και σεβόταν από πριν το κοινό του για να το σεβαστεί τώρα -ή το κοινό του καταλαβαίνει τη διαφορά.
Και κάπου σε αυτό το σημείο η κουβέντα φτάνει στον ελιτισμό. Όλοι παίρνουν μια αμυντική στάση και αναρωτιούνται ποιος είναι αυτός που θα πει στον οποιονδήποτε τι θα βλέπει και τι θα ακούει; Και πράγματι, το θέμα δεν είναι να απαγορέψεις κάτι, αλλά να κάνεις τον άλλο να καταλάβει τους τρόπους με τους οποίους καταστρέφει τα εγκεφαλικά του κύτταρα με την πρόφαση της διασκέδασης.
Όλα καταλήγουν στην καπιταλιστική καραμέλα περί ελευθερίας. Η ελευθερία του να αγοράζεις ενώ δεν έχεις λεφτά, η ελευθερία του να πίνεις ανεξέλεγκτα, η ελευθερία τού να παίζεις τυχερά παιχνίδια ενώ δεν έχεις ταβάνι πάνω απ’ το κεφάλι σου, η ελευθερία τού να τρως πλαστικά φαγητά, η ελευθερία τού να καταστρέφεις τον εαυτό σου γενικότερα. Αν βλέπαμε κάποιον έτοιμο να πηδήξει από μια γέφυρα θα προσπαθούσαμε να τον σταματήσουμε, σωστά; Οπότε, γιατί είναι διαφορετικό όταν προσπαθείς να μιλήσεις για πράγματα που σταδιακά μπορούν να καταστρέψουν ένα άτομο; Το brain rot είναι κάτι από το οποίο απειλούμαστε όλοι. Δεν έχει σημασία πόσο καλλιεργημένος είναι κάποιος, χρειάζεται διαρκής επαγρύπνηση για να μην αφήσεις τον εαυτό σου να συνηθίσει στην τσαπατσουλιά, για των οποίων την κανονικοποίηση είμαστε όλοι υπεύθυνοι.
Στο “Coffy”, μια Blaxploitation ταινία του 1973 όπου μια Αφροαμερικανίδα ψάχνει βίαιη εκδίκηση ενάντια στον διακινητή ηρωίνης που είναι υπεύθυνος για τον εθισμό της αδερφής της, υπάρχει αυτή η ατάκα που συνοψίζει πολύ καλά την κατάσταση: “Black people want dope and brown people want dope, and as long as people are deprived of a decent life, they’re gonna want something just to plain feel good with”.
Αν αφαιρέσουμε το φυλετικό σχόλιο της ατάκας και το γενικεύσουμε για να συμπεριλαμβάνει όλους τους ανθρώπους που στερούνται μιας αξιοπρεπούς ζωής και χρησιμοποιήσουμε τα ναρκωτικά ως μεταφορά, τότε το μόνο που μένει για ακόμα μια φορά είναι η ταξική ανισότητα. Συμπεριφερόμαστε ακόμα λες και η γνώση είναι για τους ελίτ, που μπορούν να απολαμβάνουν τα θέατρα και τα μπαλέτα τους, ενώ οι υπόλοιποι στο μόνο που μπορούμε να ελπίζουμε είναι να έχουμε μια δουλίτσα και την υγειά μας. Οι σπουδές όντως έχουν ταξικό πρόσημο και έτσι όπως είναι καταντημένο το ελληνικό σύστημα εκπαίδευσης πάντα παίζουν μεγάλο ρόλο οι οικονομικές δυνατότητες των γονιών για την ακαδημαϊκή διαμόρφωση των παιδιών, αλλά έτσι όπως το βλέπω εγώ, η καλλιέργεια δεν έχει καμία σχέση με τις σπουδές. Δεν έχει σημασία αν έχεις βγάλει δημοτικό, γυμνάσιο, ή αν έχεις τελειώσει μεταπτυχιακό, στην εποχή μας η μόρφωση είναι πιο προσβάσιμη από ποτέ. Δεν είμαστε ποντίκια σε λαβύρινθο που ψάχνουν το τυρί, που η μόνη ανταμοιβή μας είναι να τρέξουμε και την επόμενη μέρα για να βρούμε ακόμα ένα κομμάτι και να αισθανθούμε ανώτεροι από τον ποντικό που δεν είναι αρκετά γρήγορος για να το φτάσει πρώτος. Οι τέχνες είναι αυτό που μπορεί να μας ανυψώσει, όχι να βρούμε την έξοδο από τον λαβύρινθο, αλλά για να πετάξουμε πάνω απ’ αυτόν. Το μόνο που χρειάζεται είναι καλή θέληση και διάθεση. Δεν έχει σημασία αν γράφεις, ζωγραφίζεις ή φτιάχνεις καρέκλες, αλλά σημασία έχει να βρεις αυτή τη μια ώρα μέσα στην ημέρα σου και να κάνεις μόνο αυτό. Και αυτή η ώρα υπάρχει και όταν την βρούμε, σύντομα συνειδητοποιούμε ότι μπορούν να γίνουν και δύο, μπορεί και τρεις.
Στο τέλος, το brain rot δεν είναι τίποτα περισσότερο από ένα «ναρκωτικό». Κάτι για να ναρκώσει τις αισθήσεις σου ώστε να ξυπνήσεις το επόμενο πρωί για να πας στη δουλειά. Το “Idiocracy” μπορεί να είναι μια χαζή κωμωδία του 2006, αλλά επειδή χρόνια τώρα οι ομοιότητες με την πραγματικότητα έχουν πάψει να είναι αστείες, καλό είναι να ενεργοποιήσουμε το ημερήσιο όριο στις εφαρμογές μας.