«Γαλανόσκυλος» του Απόστολου Δοξιάδη: Καρναβαλική σάτιρα της κουλτουριάρικης ελίτ και της εποχής των παχιών αγελάδων

Διαβάστε επίσης:Φιλόσοφοι κάνουν διάλογο με την Τεχνητή Νοημοσύνη

Εκτός από τον ίδιο τον Καλούση και την κρίση που βιώνει περί της ουσίας της λογοτεχνίας, και οι δευτερεύοντες χαρακτήρες που τον περιβάλλουν, είναι μεν ενδεχομένως υπερβολικές καρικατούρες (αυτό είναι άλλωστε η κωμωδία), αλλά είναι βασισμένοι σε τύπους που είναι αληθοφανείς μέσα στην υπερβολή τους. Πάρτε για παράδειγμα τον μεγαλοδικηγόρο Κολομπούτη, στενό φίλο του Καλούση, ο οποίος αν και έχει βίλα στη Μύκονο, σαλέ στον Παρνασσό και δύο Φιλιππινέζες, δηλώνει φανατικός κομμουνιστής, αποκαλεί τους πάντες «σύντροφε» και έχει επιλέξει κόκκινο χρώμα στη μερσεντές του για να συμβολίζει το ΚΚΕ! Αυτό ενδεχομένως σε ένα νεανικό κοινό να φαντάζει γκροτέσκο – και είναι – αλλά σε κάποιον που έχει μνήμες από τη δεκαετία του ’90 ανταποκρίνεται ως ένα βαθμό στην πραγματικότητα, αφού όλοι μας είχαμε γνωρίσει τότε κι από έναν Κολομπούτη…

Τώρα, στην καρδιά του βιβλίου κατά τη γνώμη μου νομίζω ότι βρίσκεται η ίδια η λογοτεχνία, και ιδιαίτερα η κοσμοθεωρία ενός συγγραφέα σε σχέση με τη λογοτεχνία. Στο υστερόγραφο στο τέλος του βιβλίου ο Δοξιάδης λέει ότι στον Καλούση έχει δανείσει τις χειρότερες πλευρές του εαυτού του ως συγγραφέα. Παράλληλα, η θεωρία που αποτελεί αντικείμενο συζήτησης στην πλοκή του μυθιστορήματος σε σχέση με την νιτσεϊκή προσέγγιση της τραγωδίας και τον διαχωρισμό μεταξύ Απολλώνιου και Διονυσιακού, βρίσκεται επίσης ως ένα βαθμό στο μυαλό του Δοξιάδη. Λαμβάνοντας και τα δύο υπ’ όψη, στον πυρήνα του έργου πιστεύω ότι βρίσκεται το εσωτερικό ερώτημα που ταλανίζει κάθε συγγραφέα, τι είδους συγγραφέας δηλαδή κατά βάθος είναι; Συγγραφέας που επικεντρώνεται στη φόρμα, στον υφολογικό πειραματισμό, στη λεπτομερή ανάπτυξη των χαρακτήρων, ή συγγραφέας που επιλέγει την πλοκή, την πληθωρικότητα αλλά και έναν πιο βατό, εμπορικό ίσως προσανατολισμό που αγγίζει περισσότερους αναγνώστες;

Μην ξεχνάμε ότι ο Δοξιάδης είναι ο πιο επιτυχημένος εμπορικά Έλληνας συγγραφέας στο εξωτερικό, τουλάχιστον από τη μεταπολίτευση και μετά. Ο Θείος Πέτρος και η εικασία του Γκόλντμπαχ καθώς και το Logicomix, και τα δύο απόρροια της αγάπης του για τα μαθηματικά, είναι τα πιο αναγνωρίσιμα και επιτυχημένα διεθνώς ελληνικά έργα από την εποχή του Καζαντζάκη. Αλλά και ο Γαλανόσκυλος παρά την έκταση και τις αναφορές του, είναι ουσιαστικά μια κωμωδία που απευθύνεται στο ευρύ κοινό. Η σύγκρουση κόσμων μεταξύ Καλούση και Αυγερινού εκφράζει αυτήν ακριβώς τη δημιουργική εσωτερική σύγκρουση κάθε συγγραφέα που αγωνιά για τον ρόλο του. Στον Γαλανόσκυλο πάντως, η ψυχαγωγική διάσταση κλέβει ξεκάθαρα την παράσταση. Φαίνεται ότι τελικά ο Δοξιάδης ανέκαθεν είχε μέσα του την απάντηση σε αυτό το ερώτημα.