Ο Έριχ Φρομ γκρεμίζει μεθοδικά τον πιο διαδεδομένο, ίσως, μύθο της σύγχρονης κοινωνίας: την ψευδαίσθηση ότι η αγάπη είναι ένα τυχαίο συναίσθημα στο οποίο απλώς «πέφτουμε».
Για τον σπουδαίο ψυχαναλυτή και φιλόσοφο, η αγάπη δεν είναι θέμα τύχης ούτε σύμπτωσης. Είναι μια εξαιρετικά απαιτητική τέχνη που προϋποθέτει σκληρή πειθαρχία, βαθιά ωριμότητα και, κυρίως, την ικανότητα να ξεφύγουμε από την εμμονή του εαυτού μας.
Διαβάζοντας τα κείμενά του, γίνεται σαφές πως οι περισσότερες ανθρώπινες σχέσεις καταρρέουν επειδή βασίζονται σε μια θεμελιώδη παρανόηση του τι σημαίνει πραγματική οικειότητα. Ο Φρομ χαρτογραφεί αυτή την αποτυχία μέσα από τρεις βασικούς άξονες:
-
Η παγίδα του να «είσαι αγαπητός»: Το σύγχρονο άτομο σπαταλά την ενέργειά του στο πώς θα γίνει ελκυστικό και επιθυμητό (σαν να είναι ένα εμπόρευμα στη βιτρίνα), αντί να καλλιεργήσει τη δική του ενεργητική ικανότητα να αγαπά. Αναζητούμε διαρκώς το «σωστό αντικείμενο» που θα μας λυτρώσει, αγνοώντας τη δική μας συναισθηματική ανεπάρκεια.
-
Η ψευδαίσθηση της ξαφνικής οικειότητας: Το εκρηκτικό πάθος των πρώτων ημερών, αυτό που ρομαντικά ονομάζουμε «κεραυνοβόλο έρωτα», για τον Φρομ δεν είναι απόδειξη μεγάλης αγάπης. Είναι απλώς το μέτρο της προηγούμενης, αφόρητης μοναξιάς των δύο ανθρώπων. Όταν το τείχος πέφτει απότομα, η ανακούφιση βαφτίζεται έρωτας, αλλά νομοτελειακά ξεθωριάζει, δίνοντας τη θέση της στην πλήξη και τον ανταγωνισμό.
-
Η αγάπη ως καθολική στάση ζωής: Δεν μπορείς να αγαπήσεις αληθινά έναν μόνο άνθρωπο, αν δεν τρέφεις αγάπη και σεβασμό για τον συνάνθρωπο συνολικά. Είναι ένα συλλογικό επίτευγμα προσωπικότητας που απαιτεί ταπεινοφροσύνη και θάρρος, αρετές εξαιρετικά σπάνιες στον σημερινό πολιτισμό.
7 αποφθέγματα της Εντίθ Πιάφ που εξηγούν γιατί δεν μετάνιωσε ποτέ για την καταστροφή της
Αποσπάσματα για την αγάπη από τον Έριχ Φρομ
1.Αυτό το βιβλίο… θέλει να δείξει ότι η αγάπη δεν είναι ένα συναίσθημα στο οποίο μπορεί αληθινά να παραδοθεί ο καθένας, ανεξάρτητα από το επίπεδο ωριμότητάς του. Θέλει να πείσει τον αναγνώστη ότι όλες οι προσπάθειές του για αγάπη είναι στα όρια της αποτυχίας, εκτός αν προσπαθήσει να αναπτύξει πιο ενεργά και τη συνολική του προσωπικότητα, ώστε να επιτύχει έναν ουσιαστικό προσανατολισμό.
Η ικανοποίηση στην ατομική αγάπη, δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς την ικανότητα του ατόμου να αγαπάει και το διπλανό του και βέβαια, δεν μπορεί να επιτευχθεί και χωρίς αληθινή ταπεινοφροσύνη, θάρρος, πίστη και πειθαρχία. Σε μια κουλτούρα που τα χαρακτηριστικά αυτά είναι σπάνια, η επίτευξη της ικανότητας για αγάπη παραμένει σπάνιο επίτευγμα.
2.Δύο άνθρωποι που ήταν ξένοι, όπως όλοι μας, έριξαν ξαφνικά τον τοίχο ανάμεσά τους και ένιωσαν κοντά, ένιωσαν να γίνονται ένα, έζησαν αυτή τη στιγμή της “συνάντησης”, η οποία είναι μία από τις πιο αναζωογονητικές και συναρπαστικές εμπειρίες στη ζωή.
Είναι ακόμα πιο υπέροχο και αξιοθαύμαστο για τα πρόσωπα που έχουν μείνει απομονωμένα στη ζωή τους, χωρίς αγάπη. Αυτό το θαύμα της ξαφνικής οικειότητας, συχνά διευκολύνεται αν συνδυάζεται με ή προκαλείται από σεξουαλική έλξη και ολοκλήρωση.
Ωστόσο, αυτός ο τύπος αγάπης, από τη φύση του δεν διαρκεί. Τα δύο πρόσωπα αρχίζουν να γνωρίζονται καλά, η οικειότητα τους φθείρει το μαγικό χαρακτήρα του έρωτα, μέχρι που φτάνουν στον ανταγωνισμό, τις απογοητεύσεις, την αμοιβαία πλήξη η οποία και σκοτώνει ό,τι έχει απομείνει από τον αρχικό ενθουσιασμό.
Ωστόσο, στην αρχή του έρωτα τους δεν τα γνωρίζουν όλα αυτά: στην πραγματικότητα, θεωρούν την μαγεία του παραμυθιού, τη στιγμή που είναι «τρελοί» ο ένας για τον άλλον, σαν την απόδειξη της έντασης της αγάπης τους, ενώ κάτι τέτοιο στο τέλος μπορεί να αποδείξει το βαθμό της προηγούμενης μοναξιάς τους.
3.Οι περισσότεροι άνθρωποι εστιάζουν στο πρόβλημα της αγάπης κυρίως ως το πώς να αγαπηθούν, αντί να εστιάζουν στο πώς να αγαπούν οι ίδιοι, δηλαδή στις ικανότητές τους να αγαπούν. Ως εκ τούτου, το πρόβλημα τίθεται ως προς το πώς να αγαπηθούν, πώς να γίνουν αξιαγάπητοι.
Οι άνθρωποι πιστεύουν ότι η αγάπη είναι εύκολη, αλλά στην πραγματικότητα είναι δύσκολο να βρούμε το σωστό αντικείμενο της αγάπης ή να αγαπηθούμε από αυτό. Η δυσκολία αυτής της θέσης οφείλεται σε διάφορους λόγους, οι οποίοι βασίζονται στην ανάπτυξη της σύγχρονης κοινωνίας. Ένας λόγος είναι η τεράστια αλλαγή που συνέβη στον 20ο αιώνα όσο αφορά στο σεβασμό για την επιλογή του αντικειμένου της αγάπης.
Ματθαίος Γιωσαφάτ: Η σκληρή αλήθεια για την ελληνική οικογένεια, την απιστία και το υπαρξιακό κενό