1821: 20 φλογερές ατάκες των επαναστατών που άλλαξαν την ιστορία

1821: Το μανιφέστο της ανυπακοής – Όταν οι λέξεις έγιναν πιο κοφτερές από τα σπαθιά.

Λίγο πριν την επέτειο της 25ης Μαρτίου, αφήνουμε στην άκρη τα εθνικά στερεότυπα και επιστρέφουμε στην πηγή: τα αποφθέγματα των ανθρώπων που δεν είχαν τίποτα να χάσουν εκτός από τις αλυσίδες τους. Αυτό δεν είναι ένα μάθημα ιστορίας, είναι μια υπενθύμιση ότι η ελευθερία δεν χαρίζεται, αλλά κερδίζεται με την απόλυτη ρήξη.

Διαβάστε επίσης:«Άγγελος ή διάβολος; Θύμα ή θύτης;»: Ποιες πλευρές του Μάικλ Τζάκσον φωτίζει και ποιες αφήνει στο σκοτάδι η νέα βιογραφική ταινία για τον βασιλιά της ποπ

Κάθε χρόνο τέτοια εποχή, η ιστορία του 1821 «στρογγυλεύεται» για να χωρέσει σε σχολικές γιορτές και επίσημους λόγους. Όμως, η πραγματική Επανάσταση ήταν βίαιη, ακατέργαστη και γεμάτη από προσωπικότητες που θα σήμερα θα θεωρούνταν «επικίνδυνες». Οι επαναστάτες του ’21 δεν ήταν άγιοι σε εικόνες· ήταν άνθρωποι με πάθη, αντιφάσεις και μια τρομακτική εμμονή με την ιδέα της αυτοδιάθεσης. Τα αποφθέγματά τους —από τον κυνισμό του Κολοκοτρώνη μέχρι τον φλεγόμενο λόγο του Ρήγα— δεν είναι απλά «πατριωτικά λόγια». Είναι το DNA μιας εξέγερσης που ξεκίνησε από το «πουθενά» για να αλλάξει τον χάρτη της Ευρώπης.

Μαρία Ευθυμίου: Το μήνυμα του σπουδαίου 1821 που δεν πρέπει να ξεχάσουμε (ΒΙΝΤΕΟ)

5 Facts που (μάλλον) δεν έμαθες στο σχολείο

• 

  Διαβάστε επίσης:Γυναικοκτονίες που συγκλόνισαν: Ένα νέο βιβλίο από τον Πάνο Σόμπολο

  Η Επανάσταση του… Διαφωτισμού: Το ’21 δεν ξεκίνησε μόνο στα βουνά, αλλά στα τυπογραφεία του Παρισιού και της Βιέννης. Ο Ρήγας Φεραίος και ο Αδαμάντιος Κοραής μετέφρασαν τις ιδέες της Γαλλικής Επανάστασης στα ελληνικά, αποδεικνύοντας ότι η πένα είναι το πρώτο όπλο κάθε εξέγερσης.

• Ο Κολοκοτρώνης ως «Outsider»: Ο Γέρος του Μοριά δεν ήταν ο «επίσημος» ηγέτης από την αρχή. Ήταν ένας πρώην μισθοφόρος του βρετανικού στρατού, ένας άνθρωπος που φυλακίστηκε από τους ίδιους τους Έλληνες κατά τη διάρκεια του εμφυλίου, αποδεικνύοντας ότι ο δρόμος προς την ελευθερία περνάει συχνά μέσα από την εσωτερική σύγκρουση.

• Η δύναμη του Φιλελληνισμού: Η Ελληνική Επανάσταση ήταν το πρώτο «viral» γεγονός της εποχής. Διανοούμενοι όπως ο Λόρδος Βύρων (ο απόλυτος «τοξικός εραστής» που είδαμε πρόσφατα) παράτησαν την πολυτέλεια της Ευρώπης για να πεθάνουν στο λασπωμένο Μεσολόγγι, μετατρέποντας τον ελληνικό αγώνα σε παγκόσμιο σύμβολο ρομαντισμού.

• Οικονομική ασφυξία και δάνεια: Η Επανάσταση δεν στηρίχθηκε μόνο στον ηρωισμό, αλλά και στο σκληρό χρήμα. Τα περιβόητα «δάνεια της Ανεξαρτησίας» από το Λονδίνο ήταν αυτά που κράτησαν ζωντανό τον αγώνα, αλλά ταυτόχρονα υποθήκευσαν το μέλλον του νέου κράτους πριν καν γεννηθεί.

• Οι γυναίκες που έσπασαν το πρωτόκολλο: Η Μαντώ Μαυρογένους και η Μπουμπουλίνα δεν ήταν απλώς «βοηθοί». Ξόδεψαν τεράστιες περιουσίες, διοίκησαν πλοία και στρατούς, διεκδικώντας μια θέση στην ιστορία που η εποχή τους αρνούνταν πεισματικά.

20 αποφθέγματα των επαναστατών που διεκδίκησαν ένα καλύτερο μέλλον

1. «Να μη παραιτήσω τα όπλα, προτού να ίδω ελεύθεραν την πατρίδα μου και εξωλοθρευμένους τους εχθρούς της» – Όρκος Ιερολοχιτών
2. «Ως μία βροχή έπεσεν εις όλους μας η επιθυμία της ελευθερίας μας, και όλοι, και ο κλήρος μας και οι προεστοί μας και οι καπεταναίοι και οι πεπαιδευμένοι και οι έμποροι, μικροί και μεγάλοι, όλοι εσυμφωνήσαμε εις αυτό το σκοπό και εκάμαμε την Επανάσταση…» – Θ. Κολοκοτρώνης, στην ομιλία του στην Πνύκα.
3. «Είναι καιρός νά αποτινάξωμεν τόν αφόρητον τούτον ζυγόν, νά ελευθερώσωμεν τήν Πατρίδα, νά κρημνίσωμεν από τά νέφη τήν ημισέληνον νά υψώσωμεν τό σημείον, δι’ ου πάντοτε νικώμεν! λέγω τόν Σταυρόν, καί ούτω νά εκδικήσωμεν τήν Πατρίδα, καί τήν Ορθόδοξον ημών Πίστιν από τήν ασεβή τών ασεβών καταφρόνησιν…» – Αλέξανδρος Υψηλάντης, στην προκήρυξή του «Μάχου υπέρ πίστεως & πατρίδος».
4. «Έλα δω Σκατότουρκε, έλα να ακούσεις τα κέρατα σας! Τι θαρέψατε κι είναι ο πόλεμος και τον εκάνατε; Και τώρα δε ντρέπεστε να ζητάτε ειρήνη με κοτζάμ σκατοσουλτάνο Μαχμούτη που έχετε; Να χέσω κι αυτόν και τον βεζίρη σας και τον Σαλιχτέρ Μποδά την πουτάνα!» – Γεώργιος Καραϊσκάκης στον απεσταλμένο του Κιουταχή κατά τις διαπραγματεύσεις για ανακωχή.
5. «Εγώ Γραικός γεννήθηκα, Γραικός θε να πεθάνω!» – Αθανάσιος Διάκος στον Ομέρ Βρυώνη.
6. «Τούτο τό εβεβαιώθην σωστότατα καί τό χρέος τής πίστεως καί ο πατριωτισμός δέν μέ αφίνουν πλέον νά τό υποφέρω καί απεφάσισα μέ τήν χύσιν τού αίματός μου νά βεβαιώσω τήν πρός τήν πατρίδαν αγάπην καί ελευθερίαν τού γένους μας, αγροικήθηκα μέ όλους τούς άλλους Ναχαελίδας καί όλοι, μεγάλοι καί μικροί, προθυμότατοι νά χύσουν τό αίμα των διά τήν ελευθερίαν τής πατρίδος αναμένουν τό εδικό μας φέρσιμο» – Γεώργιος Βαρνακιώτης, στο λαό της Στερεάς Ελλάδας.
7. «Μπορεί να είμαστε λίγοι κι αδύναμοι, μα έχουμε μαζί μας τον Παντοδύναμο Θεό και θα νικήσουμε» – Στρατηγός Μακρυγιάννης, στον Δεριγνί πριν την μάχη των Μύλων, όταν έμαθε ότι αριθμητικά υστερεί από τον Ιμπραήμ
8. «Τι τη θέλουμε, βρε αδέρφια, αυτή τη πολυπικραμένη ζωή, να ζούμε αποκάτου στην σκλαβιά, και το σπαθί των Τούρκων να ακονιέται στα κεφάλια μας; δεν τηράτε που τίποτα δεν μας απόμεινε;» – Οδυσσέας Ανδρούτσος, σε επιστολή του προς τους κατοίκους του Γαλαξιδίου
9. «Εγώ δια τούτω είμαι Πατριάρχης, όπως σώσω το έθνος μου…Ο θάνατός μου ίσως επιφέρει μεγαλυτέραν οφέλειαν από την ζωή μου…Ναι, ας μη γίνω χλεύασμα των ζώντων. Δε θα ανεχτώ ώστε εις τα οδούς της Οδησσού, της Κέρκυρας και της Αγκώνος, διερχόμενον εν μέσω των αγύιων, να με δακτυλοδεικτούσι λέγοντες, Ιδού έρχεται ο φονεύς Πατριάρχης». – Πατριάρχης Γρηγόριος Ε’, σε όσους του έλεγαν να φύγει από την Κωνσταντινούπολη για να μην εκτελεστεί μετά την έναρξη της επανάστασης.
10. «Ο Έφορος της Ελλάδος Θεός ενέπνευσεν εις τας καρδίας των εχθρών μας άκραν δειλίαν και φόβον. Ελπίζω δε εντός ολίγου, με την βοήθειαν του Τιμίου Σταυρού και των θεοπειθών της πατρίδος ευχών, να σας χαροποιήσω…» – Ανδρέας Μιαούλης στην προσωρινή κυβέρνηση της Ελλάδος.
11. «Οι αιώνες της τυραννίας μάς έχουν εντελώς εξαντλήσει οικονομικώς. Ο ηρωϊσμός δεν ωφελεί όταν στερείται τ’ απαραίτητα οργανικά μέσα για να εκδηλωθή, χρήμα, όπλα, πυρομαχικά, τροφή, ενδύματα. Και αν τολμώ να επικαλεσθώ τη συμπάθειά σας, σκοπός μου είναι η εξασφάλιση ενός ασύλου για τα κατατρεγμένα γυναικόπαιδα στην Εύβοια» – Μαντώ Μαυρογένους, σε γράμμα της προς τις ευρωπαϊκές αυλές.
12. «Αύριο θα ξαναγίνει πόλεμος. Κι όποιος σταθεί άξιος, παίρνει το δίπλωμά του από τους Τούρκους» – Ο Μάρκος Μπότσαρης, έπειτα από τις ανδρείες πράξεις του στο Μεσολόγγι, έλαβε το δίπλωμα του στρατηγού ως αναγνώριση για τις πολύτιμες υπηρεσίες του. Όμως, αντιλαμβανόμενος ψιθύρους ζηλοφθονίας από μερικούς οπλαρχηγούς, έσκισε το δίπλωμα με δριμύτητα, εκφράζοντας την αποστροφή του προς τα κοσμικά αξιώματα και την προσήλωσή του στον αγώνα για την ελευθερία.
13. «Ὅταν ἀποφασίσαμε νὰ κάμωμε τὴν Ἐπανάσταση, δὲν ἐσυλλογισθήκαμε οὔτε πόσοι εἴμεθα οὔτε πὼς δὲν ἔχομε ἄρματα οὔτε ὅτι οἱ Τοῦρκοι ἐβαστοῦσαν τὰ κάστρα καὶ τὰς πόλεις οὔτε κανένας φρόνιμος μᾶς εἶπε «ποῦ πᾶτε ἐδῶ νὰ πολεμήσετε μὲ σιταροκάραβα βατσέλα», ἀλλὰ ὡς μία βροχὴ ἔπεσε εἰς ὅλους μας ἡ ἐπιθυμία τῆς ἐλευθερίας μας, καὶ ὅλοι, καὶ ὁ κλῆρος μας καὶ οἱ προεστοὶ καὶ οἱ καπεταναῖοι καὶ οἱ πεπαιδευμένοι καὶ οἱ ἔμποροι, μικροὶ καὶ μεγάλοι, ὅλοι ἐσυμφωνήσαμε εἰς αὐτὸ τὸ σκοπὸ καὶ ἐκάμαμε τὴν Ἐπανάσταση» – Θ. Κολοκοτρώνης, στην ομιλία του στην Πνύκα.
14. «Άμποτε, Μάρκο ήρωα μου, να πάω κι εγώ από τέτοιο θάνατο. Μάνα δεν γέννησε στην Ελλάδα δεύτερο Μάρκο» – Γεώργιος Καραϊσκάκης, όταν είδε νεκρό τον Μάρκο Μπότσαρη.
15. «Τούτην την πατρίδα την έχομεν όλοι μαζί, και σοφοί κι’ αμαθείς και πλούσιοι και φτωχοί και πολιτικοί και στρατιωτικοί και οι πλέον μικρότεροι άνθρωποι, όσοι αγωνιστήκαμεν, αναλόγως ο καθείς, έχομεν να ζήσωμεν εδώ» – Στρατηγός Μακρυγιάννης, στα απομνημονεύματά του.
16. «Οι Τούρκοι ήταν τόσοι, ώστε εάν έπτυαν επάνω μας θα μας έπνιγαν αναμφιβόλως. ‘Αλλ παντοδύναμος Θεός δεν το έπέτρεφε καί μας έσωσε» – Κωνσταντίνος Κανάρης, απευθυνόμενος μετά την Επανάσταση στον ποιητή Αριστοτέλη Βαλαωρίτη.
17. «Εις τοιαύτην όντες κατάστασιν στερημένοι από όλα τα δίκαιά μας, με μίαν γνώμην ομοφώνως απεφασίσαμεν να λάβωμεν τα άρματα, και να ορμήσωμεν κατά των τυράννων. Πάσα προς αλλήλους μας φατρία και διχόνοια, ως καρποί της τυραννίας απερρίφθησαν εις τον βυθόν της λήθης, και άπαντες πνέομεν πνοήν ελευθερίας» – Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης, ως εκπρόσωπος της μεσσηνιακής γερουσίας σε γράμμα του προς τις ευρωπαϊκές αυλές.
18. «Αν ήμουνα εγώ Παναγιά θα τους έπνιγα όλους αυτούς τους μασκαράδες, που έχουνε χέρια και άρμενα και καρτεράνε να τους γλυτώσει το εικόνισμα! Σύρε πες τους να το βάλουν στον τόπο του και να ‘ναι έτοιμοι να μανουβράρουνε καθώς θα τους παραγγείλω, εγώ παίρνω επάνω μου να τους γλυτώσω» – Ανδρέας Μιαούλης, έβλεπε τους ναύτες του να ρίχνουν στη θάλασσα μια εικόνα της Παναγίας και να προσεύχονται να περάσει η καταιγίδα.
19. «Έλληνες ποτέ μην ξεχνάτε το χρέος σε Θεό και σε Πατρίδα! Σ’ αυτά τα δύο σας εξορκίζω ή να νικήσουμε ή να πεθάνουμε κάτω από την Σημαία του Χριστού» – Παπαφλέσσας, στο λαό της Πελοποννήσου.
20. «Είναι καιρός να αποτινάξωμεν τον αφόρητον τούτον Ζυγόν, να ελευθερώσωμεν την Πατρίδα, να κρημνίσωμεν από τα νέφη την ημισέληνον να υψώσωμεν το σημείον, δι’ ου πάντοτε νικώμεν! λέγω τον Σταυρόν … Εις τα όπλα λοιπόν φίλοι, η Πατρίς Μάς Προσκαλεί!» – Αθανάσιος Διάκος, στο λαό της Λιβαδειάς.

Κουίζ: Τι ξέρεις πραγματικά για το 1821; – 15 ερωτήσεις για όσους ξέρουν και μόνο!