Δεν υπάρχει τίποτε το πιο ανησυχητικό
Λοιπόν, για να τελειώνουμε: Το 2012, ακριβώς επειδή δεν είχε καθοριστεί ΑΟΖ, οι περιοχές που δόθηκαν στον διαγωνισμό ήταν εντός χωρικών υδάτων, σε λιγότερο από 6 μίλια από τις ακτές μας. Ήταν προδοσία; Καταργήθηκε η δυνατότητά μας για επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 μίλια; Όχι! Ήταν απλώς μια αισιόδοξη αρχή, αν και χωρίς τη βαρύτητα μιας ΑΟΖ.
Το 2014, τα έσοδα του Δημοσίου από την εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων διαμορφώνονταν στη σχετική σύμβαση από το ύψος της παραγωγής και τα «γεωγραφικά, γεωλογικά και λοιπά χαρακτηριστικά της περιοχής».
Τι υποκρυπτόταν κάτω από τους όρους «γεωγραφικά» και «λοιπά χαρακτηριστικά»; Ποια ήταν αυτά τα «χαρακτηριστικά»; Διότι τα γεωλογικά αναφέρονταν σαφώς, οπότε προφανώς έμπαιναν οι ίδιες εγγυήσεις με διαφορετική διατύπωση. Ήταν προδοσία; Όχι!
Ήταν ακριβώς η διασφάλιση του κράτους έναντι μελλοντικών απαιτήσεων των εταιρειών. Και ήταν η νέα ελπιδοφόρα συνέχεια! Το 2019, αναφερόταν ακριβώς το ίδιο – γεωγραφικά, γεωλογικά και λοιπά χαρακτηριστικά.
Περί… «ανωτέρας βίας»
Σε όλους τους νόμους που επικυρώνουν τις συμβάσεις για τους υδρογονάνθρακες περιλαμβάνεται το άρθρο 26 περί ανωτέρας βίας, που αποτελεί μία από τις πιο ευρείες νομικές έννοιες (ν. 4298/2014 για το Κατάκολο, ν. 4299/2014 για τον Πατραϊκό Κόλπο, ν. 4300/2014 για τα Ιωάννινα, ν. 4525/2018 για το Ιόνιο, ν. 4628/2019 για τη θαλάσσια περιοχή «Noτιοδυτικά Κρήτης» και ο νόμος που μόλις ψηφίστηκε προκαλώντας κάποιου είδους ιερά οργή).
Το άρθρο 26 περιλαμβάνει έξι παραγράφους που περιγράφουν την ανωτέρα βία. Σύμφωνα με αυτό, «ανωτέρα βία» σημαίνει οποιοδήποτε γεγονός που δεν υπόκειται στον εύλογο έλεγχο του μέρους που επικαλείται ότι επηρεάσθηκε από το γεγονός αυτό και το οποίο δεν προκλήθηκε από ή στο οποίο δεν συνέτεινε αυτό το μέρος και περιλαμβάνει –ενδεικτικά– θεομηνίες, επιδημίες, σεισμούς, πυρκαγιές, πλημμύρες, εκρήξεις, απεργίες, ανταπεργίες, πολέμους και εμπόλεμη κατάσταση, επαναστάσεις, κοινωνικές αναταραχές, εξεγέρσεις, στάσεις και πράξεις της κυβέρνησης της Ελλάδας ή οποιασδήποτε αλλοδαπής κυβέρνησης. Η ανωτέρα βία δεν δικαιολογεί την παράλειψη καταβολής οποιουδήποτε οφειλόμενου σύμφωνα µε την παρούσα σύμβαση ποσού και έλλειψη κεφαλαίων δεν συνιστά ανωτέρα βία.
Μπορεί να μου πει κάποιος από τους ανησυχούντες τι ακριβώς σημαίνει η (ασαφής) αναφορά σε «πράξεις της κυβέρνησης της Ελλάδας ή οποιασδήποτε αλλοδαπής κυβέρνησης»;
Μόνιμη η απόκλιση
Άλλωστε, επισήμως είχαν περιγραφεί οι ιδιαιτερότητες των συμβάσεων μίσθωσης για την περιοχή Νοτιοδυτικά Κρήτης, που προέκυπταν συγκριτικά με το Model Lease Agreement (Πρότυπη Σύμβαση Μίσθωσης) που αποτυπώθηκε και στις προηγούμενες συμβάσεις. Οι ιδιαιτερότητες αυτές συνίσταντο σε σειρά αποκλίσεων από την Πρότυπη Σύμβαση Μίσθωσης:
Η απόκλιση συνίσταται στην πρόβλεψη ότι «εάν, συνεπεία γεγονότος ανωτέρας βίας, ανασταλούν οι εργασίες πετρελαίου ή/και άλλα συμβατικά δικαιώματα και συμβατικές υποχρεώσεις δυνάμει της παρούσας για διάστημα μεγαλύτερο των δώδεκα (12) συνεχόμενων μηνών μετά τη γνωστοποίηση γεγονότος ανωτέρας βίας, τα μέρη συναντώνται για να συζητήσουν με καλή πίστη και να συμφωνήσουν από κοινού τη συνέχιση ή την καταγγελία της παρούσας σύμβασης. Σε περίπτωση μη επίτευξης συμφωνίας μεταξύ των μερών εντός περιόδου δώδεκα (12) μηνών από το απώτερο εκ των ακολούθων: (i) της γνωστοποίησης ανωτέρας βίας, ή (ii) την έναρξη των ανωτέρω συζητήσεων, οι διατάξεις περί αναστολής του άρθρου 26.3 εξακολουθούν να ισχύουν και ανά πάσα στιγμή ο εκμισθωτής ή ο μισθωτής δύναται να επιδώσει στο έτερο μέρος γνωστοποίηση προ δεκαπέντε (15) εργάσιμων ημερών, προκειμένου να συναντηθούν και να συζητήσουν σχετικά με τη συνέχιση ή λήξη της παρούσας σύμβασης».
Αυτές τις αποκλίσεις δεν τις είχαν δει όσοι διαφωνούν σήμερα ή μήπως τότε τις έβρισκαν λογικές, οπότε και τις υπέγραψαν και τις ψήφισαν;
Το άρθρο 30 και το ρίσκο
Όσο για το άρθρο 30 περί τροποποιήσεων της σύμβασης, οι δύο πρώτες παράγραφοι υπήρχαν σε όλες τις συμβάσεις μετά το 2018. Προβλέπουν ότι οι όροι της σύμβασης μπορούν να τροποποιηθούν μόνο με έγγραφη συμφωνία μεταξύ των μερών και οποιαδήποτε τροποποίηση των όρων της αποκτά ισχύ μόνο έπειτα από κύρωση από το ελληνικό Κοινοβούλιο. Και πως με αίτηση του μισθωτή, οι προθεσμίες εκπλήρωσης των υποχρεώσεων του μισθωτή μπορούν να παραταθούν με έγγραφη συναίνεση του εκμισθωτή.
Στον τελευταίο νόμο προστέθηκε η επίμαχη τρίτη παράγραφος, διότι, αν δεν κάνω λάθος, βρισκόμαστε επιτέλους σε διαδικασία οριοθέτησης ΑΟΖ – άλλωστε γι’ αυτό και σε όλες τις προηγούμενες συμβάσεις μετά το 2014 γίνεται αναφορά σε «γεωγραφικά και λοιπά χαρακτηριστικά».
Επομένως, καθώς τα πράγματα επιταχύνονται, πρέπει το κράτος-εκμισθωτής να διασφαλιστεί έναντι μελλοντικών απαιτήσεων του μισθωτή, ώστε ο τελευταίος να μην απαιτήσει αποζημιώσεις.
Αλλά και πέραν του γεγονότος ότι μια σύμβαση με ιδιώτες δεν αλλάζει το Διεθνές Δίκαιο και δεν θίγει κυριαρχικά δικαιώματα, αυτό στο οποίο θα έπρεπε να δοθεί σημασία είναι ότι οι εταιρείες (που έρχονται χωρίς να έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία οριοθέτησης ΑΟΖ), είναι τόσο αισιόδοξες για τα αποτελέσματα των ερευνών τους που όχι μόνο τις χρηματοδοτούν, αλλά αναλαμβάνουν και εγγράφως το ρίσκο του αποκλεισμού δημιουργίας δικαιωμάτων, αξιώσεων σε έξοδα ή αποζημιώσεων έναντι του εκμισθωτή, που είναι η Ελληνική Δημοκρατία.
Συμπέρασμα: Όταν συστηματικά ψηφίζεις άρθρο περί ανωτέρας βίας, οι υπόλοιπες αιτιάσεις παρέλκουν…
ΠΗΓΗ TOMANIFESTO.GR