Ο πιο απαισιόδοξος φιλόσοφος της ιστορίας γκρέμισε αιώνες πριν το παραμύθι των αδερφών ψυχών. Γιατί η εμμονή μας με τον τέλειο σύντροφο δεν είναι ποίηση, αλλά ένα ανελέητο κόλπο της φύσης για να διαιωνίσει το είδος.
Μεγαλώσαμε ακούγοντας τραγούδια για απόλυτους έρωτες, διαβάζοντας βιβλία για αδερφές ψυχές και πιστεύοντας ότι κάπου εκεί έξω υπάρχει το τέλειο ταίρι που θα ολοκληρώσει τη ζωή μας. Αν ψάχνεις επιβεβαίωση σε αυτό το γλυκανάλατο αφήγημα, ο Άρθουρ Σοπενχάουερ θα στο διαλύσει μέσα σε λίγες γραμμές.
Ο Γερμανός φιλόσοφος τόλμησε να πει φωναχτά αυτό που κάθε ερωτευμένος τρέμει να σκεφτεί: Ο ρομαντικός έρωτας, το πάθος και η δίψα για το περιβόητο «άλλο μας μισό», δεν έχουν απολύτως τίποτα το πνευματικό ή ποιητικό. Είναι απλώς μια πανέξυπνη, βιολογική απάτη. Ένα τρικ της ίδιας της φύσης που μας τυφλώνει προσωρινά, αποκλειστικά και μόνο για να μας αναγκάσει να αναπαραχθούμε.
Ο Φιόντορ Ντοστογιέφσκι περιγράφει τον απολογισμό μιας ζωής που δεν τόλμησες να ζήσεις
Η δικτατορία της «Βούλησης»
Για να κατανοήσουμε την ωμή σκέψη του Σοπενχάουερ, πρέπει να δούμε τον κόσμο μέσα από τον δικό του, κυνικό φακό. Πίστευε ότι τα πάντα στο σύμπαν κινούνται από μια τυφλή, παράλογη και ασταμάτητη δύναμη, την οποία ονόμασε «Βούληση για Ζωή».
Αυτή η αόρατη δύναμη αδιαφορεί πλήρως για την προσωπική σου ευτυχία, την ψυχική σου γαλήνη ή τα όνειρά σου. Το μόνο που την ενδιαφέρει είναι η επιβίωση και η διαιώνιση του ανθρώπινου είδους. Επειδή όμως κανένας λογικός άνθρωπος δεν θα αναλάμβανε πρόθυμα το τεράστιο βάρος, τις θυσίες και την ταλαιπωρία του να διαιωνίσει το είδος, η Βούληση έπρεπε να εφεύρει το απόλυτο δόλωμα για να μας ξεγελάσει. Και αυτό το δόλωμα, το φίλτρο που θολώνει την κρίση μας, είναι ο έρωτας.
Η παγίδα της αδερφής ψυχής
Όταν κοιτάς τον σύντροφό σου και νιώθεις ότι γεννηθήκατε ο ένας για τον άλλον, ο Σοπενχάουερ μειδιά ειρωνικά. Εξηγεί ότι η έντονη έλξη που νιώθουμε για συγκεκριμένους ανθρώπους δεν είναι μια μαγική, καρμική σύνδεση. Είναι ο ψυχρός, υπολογιστικός μηχανισμός της φύσης που αναζητά τα ιδανικά γονίδια για την επόμενη γενιά.
Ελκυόμαστε ασυνείδητα από χαρακτηριστικά που εξισορροπούν τις δικές μας αδυναμίες, ώστε το αποτέλεσμα αυτής της ένωσης να είναι βιολογικά άρτιο. Η αίσθηση ότι αυτός ο άνθρωπος θα μας κάνει αιώνια ευτυχισμένους είναι η απαραίτητη παραίσθηση που ρίχνει η φύση στα μάτια μας, μέχρι να πετύχει τον σκοπό της. Γι’ αυτό, άλλωστε, σύμφωνα με τον φιλόσοφο, το ακραίο πάθος σβήνει τόσο απότομα με το πέρασμα του χρόνου, αφήνοντας συχνά πίσω δύο εντελώς αταίριαστους ανθρώπους να αναρωτιούνται τι πήγε λάθος και πώς βρέθηκαν εγκλωβισμένοι.
Η λύτρωση της απομυθοποίησης
Όσο καταθλιπτική κι αν ακούγεται αρχικά αυτή η θεωρία, στην πραγματικότητα κρύβει μια τεράστια, απελευθερωτική δύναμη. Ο Σοπενχάουερ δεν μας καλεί να γίνουμε ρομπότ ή να σταματήσουμε να αγαπάμε. Μας καλεί, όμως, να σταματήσουμε να περιμένουμε από τον έρωτα να λύσει όλα τα υπαρξιακά μας προβλήματα.
Αποδομώντας τον μύθο του «άλλου μισού», μας γλιτώνει από την ατέρμονη απογοήτευση των σχέσεων που καταρρέουν κάτω από το βάρος παράλογων, ρομαντικών προσδοκιών. Την επόμενη φορά που θα πληγωθείς από έναν ανεκπλήρωτο έρωτα ή θα νιώσεις ότι χάνεις τον κόσμο μέσα σε έναν χωρισμό, θυμήσου πως δεν έχασες το νόημα της ζωής σου. Απλώς ξύπνησες από μια καλοστημένη, βιολογική παγίδα.
Αθήνα: Μια ομάδα στο Facebook αναβιώνει τα ξεχασμένα αρχιτεκτονικά θαύματα της πόλης (ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ)