Ο σπουδαίος νομπελίστας που ύμνησε το ηθικό χρέος, αρνούνταν πεισματικά την αποκλειστικότητα στον έρωτα. Η ωμή αλήθεια για τον διαχωρισμό συναισθήματος και πάθους, και το πώς η δική του ανάγκη για απόλυτη ελευθερία διέλυσε ψυχολογικά τη γυναίκα του.
Αν ιδανικεύεις τους μεγάλους στοχαστές πιστεύοντας ότι ζουν ζωές γεμάτες ηθική αγνότητα, ο Αλμπέρ Καμύ θα σε προσγειώσει απότομα. Ο φιλόσοφος που ταυτίστηκε όσο κανείς με την ενσυναίσθηση και τον ανθρωπισμό, ήταν στην προσωπική του ζωή ένας αθεράπευτος γυναικάς, διατηρώντας ταυτόχρονα πολλές, παράλληλες σχέσεις. Η εμμονή του με την απιστία δεν ήταν απλώς αδυναμία, αλλά μια βαθιά, φιλοσοφική του στάση απέναντι στη ζωή, η οποία όμως είχε ένα τραγικό θύμα: τη νόμιμη σύζυγό του, Φρανσίν, που οδηγήθηκε σε βαριά κατάθλιψη και απόπειρες αυτοκτονίας.
Για τον Καμύ, ο παραδοσιακός γάμος ήταν μια ασφυκτική σύμβαση. Πίστευε ότι μπορείς να αγαπάς βαθιά έναν άνθρωπο (όπως αγαπούσε τη Φρανσίν), αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να δεσμεύσεις το σώμα και τα ένστικτά σου αποκλειστικά σε αυτόν.
Το σύνδρομο του «Παράλογου Εραστή»
Στο εμβληματικό του έργο Ο Μύθος του Σισύφου, ο Καμύ αφιερώνει ένα ολόκληρο κεφάλαιο στον «Δον Ζουάν». Εκεί κρύβεται όλη η ψυχολογική εξήγηση για τους ανθρώπους που δεν μπορούν να μείνουν πιστοί, μετατρέποντας την απιστία σε στάση ζωής:
- Ο διαχωρισμός έρωτα και σάρκας: Ο Καμύ θεωρούσε την αποκλειστικότητα ενάντια στην ανθρώπινη φύση. Ήταν από τους πρώτους που διαχώρισε ψυχρά τη βαθιά συντροφική αγάπη από την καθαρά βιολογική, ερωτική ορμή.
- Η ποσότητα απέναντι στην ποιότητα: Καθώς δεν πίστευε στον Θεό ούτε στη μετά θάνατον ζωή, ο Καμύ ένιωθε ότι ο χρόνος μας είναι τραγικά περιορισμένος. Ο δικός του Δον Ζουάν δεν ψάχνει την «τέλεια» γυναίκα, γιατί ξέρει ότι δεν υπάρχει. Ψάχνει να ζήσει περισσότερους έρωτες, συλλέγοντας εμπειρίες σαν αντίδοτο στον φόβο του θανάτου.
- Ο φόβος της τέλειας αφοσίωσης: Το να δοθείς ολοκληρωτικά σε έναν και μόνο άνθρωπο, σημαίνει ότι του παραδίδεις τη δύναμή σου. Η διαρκής εναλλαγή συντρόφων (όπως η θρυλική, παράνομη σχέση του με την ηθοποιό Μαρία Καζαρές) ήταν ένας τρόπος να παραμένει συναισθηματικά άτρωτος και «ελεύθερος».
Το βαρύ τίμημα της «Ελευθερίας»
Η ιστορία του Καμύ ρίχνει ένα σκληρό, άβολο φως στη σύγχρονη συζήτηση γύρω από τις «ανοιχτές σχέσεις» και την πολυγαμία. Ο μεγάλος συγγραφέας διεκδίκησε την απόλυτη ελευθερία, αλλά απέτυχε να διαχειριστεί την ευθύνη που αυτή φέρνει.
Η απιστία, ακόμα και όταν ντύνεται με τον πιο ωραίο, φιλοσοφικό ή προοδευτικό μανδύα, παραμένει μια πράξη που συντρίβει τον άνθρωπο που περιμένει σπίτι. Ο Καμύ βασανιζόταν από τεράστιες ενοχές βλέποντας τη γυναίκα του να μαραζώνει, αποδεικνύοντας το μεγαλύτερο παράδοξο των σχέσεων: Μπορείς να καταστρέψεις εντελώς τη ζωή κάποιου, όχι επειδή σταμάτησες να τον αγαπάς, αλλά επειδή η δική σου ανάγκη να νιώθεις ζωντανός μέσα από το «καινούργιο» είναι πιο δυνατή από την ενσυναίσθησή σου.
Τί κρύβεται πίσω από την απαγόρευση της μοιχείας; Ο Λιαντίνης απαντά: ό,τι το πιο απάνθρωπο καθιέρωσε και επέβαλε…»
Φωτογραφία εξωφύλλου